I SA/Wa 1097/08

WyrokWSA w Warszawie2008-11-19

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Elżbieta Sobielarska, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wznowieniu postępowania administracyjnego, wydana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową, była prawidłowa, jeśli została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organów i formie prawnej?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji organów administracji, uznając, że decyzja o wznowieniu postępowania została wydana z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności naruszono przepisy dotyczące właściwości organu do wznowienia postępowania (art. 150 § 2 k.p.a.), formę prawną (postanowienie zamiast decyzji - art. 149 § 1 k.p.a.) oraz zasadę wznowienia postępowania z urzędu zamiast na żądanie strony w określonych przypadkach (art. 147 k.p.a.). Te rażące naruszenia skutkowały nieważnością wszystkich kolejnych decyzji wydanych w postępowaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. B. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odmawiającą uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego w przedmiocie komunalizacji nieruchomości. Skarżący kwestionował charakter nieruchomości, twierdząc, że nie stanowiły one gospodarstwa rolnego i nie mogły zostać nabyty przez Skarb Państwa. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji komunalizacyjnej, uznając, że Skarb Państwa nabył własność nieruchomości jako spadkobierca gospodarstwa rolnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2008 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Ponadto, sąd stwierdził nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r., a także decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2007 r. Sąd orzekł również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]; 3. stwierdza nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]; 4. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania W. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. [...] w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki: nr geodez. [...] o powierzchni [...] ha, nr geodez. [...] o powierzchni [...] ha, nr geodez. [...] o powierzchni [...] ha utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że W. B. złożył odwołanie od decyzji Wojewody [...] w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr geodez. [...] o pow. [...] ha, nr geodezyjny [...] o pow. [...] ha i nr geodez. [...] o pow. [...] ha położonych w S. Odwołujący powołując się na definicję gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 553 k.c. stwierdził, że błędnie organ I instancji uznał, że przedmiotowe nieruchomości miały charakter gospodarstwa rolnego, które nabył Skarb Państwa (a nie nabył odwołujący się jako spadkobierca po K. B.), bowiem miały one charakter działek miejskich, zabudowanych domami miejskimi. Stwierdził, że wobec tego sporne nieruchomości jako nie wchodzące w skład gospodarstwa rolnego nie stały się własnością Skarbu Państwa, a zatem według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowe nieruchomości jako nie stanowiące własności Skarbu Państwa nie mogły podlegać komunalizacji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując odwołanie wskazała że decyzją z [...] października 2007 r. [...] - Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po raz kolejny uchyliła decyzję Wojewody [...] (z dnia [...] lipca 2007 r.) w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę S. własności nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2005 r. wynika, że głównym powodem uchylenia decyzji organu I instancji było niedokonanie przez ten organ analizy i oceny stanu prawnego konkretnego mienia na dzień 27 maja 1990 r. oraz niedokonanie oceny prawnej dla wydania decyzji po wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. i art. 151 § 1 k.p.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji dokonał analizy i oceny stanu prawnego nieruchomości i ustalił, że na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] kwietnia 1993 r. sygn. akt [...], spadek po zmarłych F. i jego żonie S. B., nabył syn K. B., z tym, że wchodzące w skład gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa - Urząd Skarbowy w B., który protokołem z dnia 18 lipca 1997 r. przekazał przedmiotowe nieruchomości Urzędowi Rejonowemu w B. Na wniosek Urzędu Rejonowego w B. w dniu 29 września 1997 r. dla wymienionych nieruchomości w Sądzie Rejonowym w B., została założona księga wieczysta KW [...]. Stosownych zmian dokonano też w operacie ewidencji gruntów obrębu S. (pismo Urzędu Rejonowego do Urzędu Miasta i Gminy S. z dnia 29.08.1997 r.). Organ podkreślił, że W. B. nabył prawa do spadku po K. B. z datą otwarcia spadku, tj. z chwilą śmierci spadkodawcy – 26 stycznia 1997 r., ale spadek ten w świetle postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 19 kwietnia 1993 r. nie obejmował przedmiotowych nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Skarb Państwa zaś, jako spadkobierca gospodarstwa rolnego po S. i F. B. nabył własność tego gospodarstwa w chwilą śmierci spadkodawców, tj. w ½ części z dniem 28 stycznia 1979 r. (spadek po F. B.) i w ½ części z dniem 19 października 1981 r. (spadek po S. B.). Zatem, w ocenie organu Skarb Państwa w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. 27 maja 1990 r. był właścicielem przedmiotowych nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że do dnia 30 września 1990 r. legalna definicja nieruchomości rolnej i gospodarstwa rolnego była zawarta w art. 46 k.c. i przepisach § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (jedn. tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 19 poz. 86 ze zm.). Według art. 46 k.c, nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Definicja nieruchomości rolnej zawarta została w § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia, która na przestrzeni od 1965 r. do dnia 30 września 1990 r. ulegała modyfikacjom, a według ostatniego brzmienia, nadanego rozporządzeniem zmieniającym z dnia 25 marca 1989 r. (Dz.U. Nr 23 poz. 122), nieruchomość uważało się za rolną, jeżeli była lub mogła być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej (§ 1 ust. 1). Nie uważało się za nieruchomość rolną nieruchomości należących do tej samej osoby lub osób, jeżeli ich łączny obszar nie przekraczał 1 ha użytków rolnych. Organ II instancji podkreślił, że nabycie przez W. B. prawa do spadku nastąpiło w dniu 26 stycznia 1997 r., ale spadek ten jako uprzednio uzyskany przez K. B., ojca W. B., nie obejmował nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po S. i F. B. Wskazuje na to postanowienie Sądu Rejonowego w B. Wydział II Cywilny sygn. akt [...]. Według tego postanowienia nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa Urząd Skarbowy w B. Zdaniem organu nie należały one zatem do spadku po F. i S. B. i w konsekwencji po K. B. W podsumowaniu rozważań Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że z chwilą śmierci F. i S. B. spadkobiercom po nich nie przysługiwało prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu, Drugi Urząd Skarbowy w B., który przyjął w dniu 17 lipca 1997 r. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 18 lipca 1997 r. - gospodarstwo rolne po F. i S. B. przekazał je Urzędowi Rejonowemu w B. Wskazuje na to postanowienie Sądu Rejonowego w B. sygn. akt dz.u.w. [...], przesądzające o założeniu księgi wieczystej nr [...] na działki nr [...] i [...], ze wskazaniem jako właściciela Skarbu Państwa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że na fakt, iż powołane działki (przed dokonanym w 1983 r. odnowieniem ewidencji gruntów obrębu S. oznaczone były numerami [...]) wchodziły w skład gospodarstwa rolnego F. i S. B. wskazuje znajdujące się w aktach pismo z dnia 24.03.2004 r. Starostwa Powiatowego w B. Wydział Geodezji i Katastru Nieruchomości. Według informacji zawartych w tym piśmie i w operacie ewidencji gruntów wprowadzono zmiany polegające na wpisaniu Skarbu Państwa jako właściciela działek. Reasumując organ II instancji uznał, że w tym stanie prawnym brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji , która odmawia uchylenia ostatecznej decyzji komunalizacyjnej. Odwołujący nie uzyskał bowiem tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Nie uzyskał go zarówno w trybie określonym przepisami k.c. dla stwierdzenia praw do spadku, ani też w innym trybie przewidzianym przepisami k.c. dla uzyskania prawa własności. Prawo własności tej nieruchomości Skarbu Państwa na mocy deklaratoryjnego postanowienia właściwego sądu zostało potwierdzone, jak też zostało uwidocznione stosownym wpisem w księdze wieczystej, który nie został wzruszony w właściwym trybie postępowania wieczysto-księgowego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. B. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, mający istotny wpływ na jej treść, a polegający na przyjęciu, iż działki mogły stanowić część gospodarstwa rolnego, do którego prawa nabył Skarb Państwa jako spadkobierca ustawowy, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności świadczących, iż ze względu na położenie działek oraz ich przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego, a także charakter zabudowy, nie wchodziły one w skład gospodarstwa rolnego i miały charakter typowo miejski. Skarżący podniósł, że organ pominął istotne dla sprawy okoliczności przesądzające o miejskim charakterze spornych nieruchomości. Przedmiotowe działki znajdują się bowiem w obrębie miasta S., zabudowane są budynkami typowo mieszkalnymi i wykorzystywane są wyłącznie na cele mieszkaniowe. Ponadto organ pominął fakt, iż w planie zagospodarowania przestrzennego z 7 grudnia 1997 r. (obowiązującym do dnia 1 stycznia 2004 r.) nieruchomości te przeznaczone były pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Skarżący wskazał, że sporne nieruchomości nie posiadają i nigdy nie posiadały infrastruktury służącej prowadzeniu produkcji rolnej i nie można ich uznać za wchodzące w skład zorganizowanej całości gospodarczej o charakterze rolnym. Dlatego nieruchomości te, jako niewchodzące w skład gospodarstwa rolnego, nie stały się własnością Skarbu Państwa na skutek spadkobrania po zmarłych F. i S. B., a weszły w skład masy spadkowej po tych spadkobiercach, a następnie, na skutek spadkobrania po K. B., przeszły na jego spadkobierców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej ,,ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto na podstawie art. 135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Wyżej powołany przepis art. 135 ppsa statuuje zasadę niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi w zakresie zaskarżenia przez stronę skarżącą, determinując tym samym granice rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjny. Nakłada on na sąd administracyjny obowiązek wyjścia poza granicę skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Obowiązkiem sądu jest przez wydanie orzeczenia, stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał oraz funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodny z prawem. Sąd administracyjny zobowiązany z jest urzędu rozpatrzyć, czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 135 ppsa (por. wyrok NSA z 11 I 2007 r. I OSK 275/06 Lex 293171). Konieczność zastosowania tego przepisu zaistniała w niniejszej sprawie. Wobec tego przedmiot kontroli sądu nie jest ograniczony tylko do zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, lecz obejmuje także poprzedzające je decyzje, począwszy od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]. Mocą tej decyzji wznowiono z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z [...] października 1998 r. W ocenie Sądu decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 150 § 2 kpa w zw. z art. 17 pkt 2) kpa, art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 145 § pkt 5 kpa, art. 149 § 1 i § 2 kpa. Decyzja ta została wydana w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego W. B. od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2006 r. (nr [...]) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] października 1998 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę S. z mocy prawa własności działek nr [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała przepisy art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 150 § 2 kpa, art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 4 kpa. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z przepisem art. 150 § 1 kpa organem administracji publicznej właściwym w sprawach wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Od zasady określonej w powyższym przepisie jest wyjątek, o którym mowa w art. 150 § 2 kpa. Przepis ten stanowi, że jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 kpa. Oznacza to, że organ, który stosuje przepis art. 150 § 2 kpa musi być organem wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję ostateczną w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego dotyczył postępowania komunalizacyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] października 1998 r. Organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody, zgodnie z art. 17 pkt 2) kpa jest właściwy w sprawie minister. Organem wyższego stopnia nie jest zatem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, która na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), jest tylko organem odwoławczym od decyzji wojewodów w sprawach komunalizacyjnych (por. wyrok NSA z 7 V 2002 r. I SAB 33/02 Lex 81660). Ponadto zasada dewolutywności, o jakiej mowa w art. 150 § 2 kpa może się odnosić tylko do postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a więc w niniejszej sprawie do postępowania zakończonego decyzją komunalizacyjną. Tymczasem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uzasadniła wznowienie postępowania komunalizacyjnego bezzasadną - w jej ocenie - dwukrotną odmową przez Wojewodę [...] wznowienia postępowania, tj. decyzjami: z [...] lutego 2006 r. oraz [...] listopada 2006 r. Były to decyzje nieostateczne, w dodatku wydane były w prowadzonym postępowaniu z wniosku o wznowienie postępowania. Należy wskazać, że w orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jeżeli strona żądała wznowienia z tej przyczyny, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to organem właściwym do rozstrzygnięcia o tym żądaniu, zgodnie z przepisem art. 150 § 2 kpa, jest organ wyższego stopnia tylko wówczas, gdy było to wynikiem zamierzonego działania organu prowadzącego poprzednie postępowanie w celu uniemożliwienia tej stronie wzięcia udziału w tym postępowaniu. Orzekanie zatem przez organ wyższej instancji dopuszczalne jest tylko w razie, gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 1986 r., II SA 1782/85, niepublikowany, wyrok NSA z dnia 3 października 1988 r., II SA 165/88, niepublikowany, wyroki WSA w W-wie z 22 czerwca 2005 r. IV S.A./Wa 388/05 i z 2 czerwca 2006 IV SA/Wa 410/06, oraz B. Adamiak Komentarz, 2004, s. 666-667). Analiza przyczyn wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 kpa prowadzi do wniosku, że przez działalność organu, o której mowa w art. 150 § 2 kpa, należy rozumieć takie właściwości i zachowanie się tego organu w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w danej sprawie, które mogłyby godzić w zasadę obiektywizmu i być wyrazem stronniczego stanowiska tego organu przy wydaniu decyzji ostatecznej (np. niezastosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika lub organu, świadome dopuszczanie sfałszowanego dowodu, świadome niezawiadomienie strony lub pełnomocnika o wszczęciu postępowania lub o jego czynnościach), co powinno być ustalone w postępowaniu wyjaśniającym przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty takie nie były podnoszone w stosunku do organu prowadzącego postępowanie komunalizacyjne. Pomijając już powyższe uchybienia, podnieść należy, że celem regulacji z art. 150 § 2 kpa jest wyznaczenie innego miejscowo organu (właściwego rzeczowo), do rozpoznania sprawy, tymczasem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wyznaczyła tego samego wojewodę, pomimo że zarzuty skierowała przeciwko temu organowi. Ponadto omawiana decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej rażąco narusza przepis art. 149 § 1 kpa, zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, a nie tak jak działał organ - w formie decyzji. Zastosowanie niewłaściwej formy prawnej działania organu należy zakwalifikować jako wyczerpujące przesłankę do stwierdzenia nieważności, stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 149 § 1 kpa. Wskazać również należy, że przepis art. 138 § 2 kpa zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć w postępowaniu odwoławczym. Przepis ten nie przewiduje możliwości wydania decyzji przez organ odwoławczy w zakresie wznowienia postępowania. Powołany przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową wyrok NSA z 3 czerwca 1988 r. IV S.A. 316/88 jest odosobniony, a pogląd w nim zawarty został krytycznie oceniony w doktrynie (por. glosę Janusza Borkowskiego OSP 1991/7-8/177). Sąd w niniejszym składzie tezy przedstawionej w powyższym wyroku nie podziela. Kolejnym rażącym naruszeniem prawa przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową jest wznowienie postępowania z urzędu. Nastąpiło to w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania komunalizacyjnego złożył skarżący. We wniosku tym jako podstawę wznowienia wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 4) kpa. Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz w art. 145a kpa następuje tylko na żądanie strony. Skoro strona złożyła wniosek, wskazując w sposób nie budzący wątpliwości, podstawę wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), to niedopuszczalne było działanie przez organ z urzędu i rozszerzanie zakresu podstaw wznowienia. Jeżeli decyzja o wznowieniu postępowania została wydana z rażącym naruszeniem prawa z przyczyn wyżej omówionych, to wszelkie inne rozstrzygnięcia dotyczące postępowania komunalizacyjnego, a będące konsekwencją wznowienia postępowania, również rażąco naruszają prawo. Wobec powyższego stwierdzić należy, że decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2007 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Z kolei decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 2007 r., wydana na skutek rozpoznania odwołania od tej decyzji Wojewody i uchylająca ją z powodu niewłaściwej oceny prawnej i faktycznej, nie dostrzegając rażącej wadliwości decyzji o wznowieniu, tym samym rażąco naruszyła przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Nastąpiło bowiem przedwczesne rozstrzygniecie sprawy w postępowaniu odwoławczym, a ponadto organowi I instancji do zbadania wskazane zostały okoliczności, które mogą być brane pod uwagę jedynie po prawidłowym wznowieniu postępowania. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powinna wówczas w zaistniałej sytuacji doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego swojej decyzji z [...] stycznia 2007 r. i do tego czasu zawiesić postępowanie odwoławcze. Po zakończeniu postępowania nieważnościowego skutkującym wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z [...] stycznia 2007 r., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powinna uchylić decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2007 r. i umorzyć postępowanie odwoławcze od jego decyzji. Dostrzec również należy, że decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 2007 r., pomimo że uchyla decyzję z [...] lipca 2007 r. i przekazuje sprawę Wojewodzie do ponownego rozpoznania, to w podstawie rozstrzygnięcia powołuje przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a więc przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Konsekwencją wykonania rażąco sprzecznej z prawem decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 2007 r. i znajdujących się tam wskazań, było wydanie przez Wojewodę [...] decyzji z [...] lutego 2008 r. Ta ostatnia decyzja z kolei dotknięta jest wadą rażącego naruszenia przepisu art. 151 kpa, z przyczyn wyżej omówionych. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzję Wojewody utrzymała w mocy, decyzją z [...] maja 2008 r., czym rażąco naruszyła przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 151 kpa. Nie bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji pozostaje również fakt, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, pomimo że rozpoznawała odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2008 r. nr [...], to w rozstrzygnięciu wskazała, że rozpoznaje odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2007 r. o nr [...]. A więc faktycznie rozpoznane zostało odwołanie do innej decyzji, na co wskazuje inna data decyzji i inny numer. Ponadto uszło uwadze organów obydwu instancji, że skoro zostało już wznowione postępowanie komunalizacyjne, to organy miały obowiązek zapewnić udział w tym postępowaniu wszystkim spadkobiercom K. B., a tego organy nie uczyniły. Należało dostrzec, że z postanowienia Sądu Rejonowego w B. [...] wynika, że spadek po K.B. nabył nie tylko skarżący, ale także E. B. Biorąc pod uwagę wszystkie powyżej omówione błędy Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło