I SA/Wa 1115/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania A. W. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na W.W., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z 17 kwietnia 2015 r. A.W. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem W. W., urodzonym [...] września 1955 r. Do wniosku załączyła: wypis z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 1999 r., nr [...] z którego wynika, że W.W. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji na stałe, zaświadczenie z [...] maja 2013 r., nr [...] z którego wynika, że W.W. przyznano na stałe od 1 grudnia 1990 r. rentę inwalidzką I grupy, decyzję z [...] maja 1994 r., nr [...], na podstawie której wkreślono z ewidencji gospodarczej z dniem [...] maja 1994 r. wpis dotyczący działalności gospodarczej, oświadczenie z [...] kwietnia 2015 r., kserokopie dowodów osobistych, załącznik nr 1 z [...] kwietnia 2015 r., w którym A. W. wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna jedynie warunkowo (w sytuacji otrzymania praw do świadczenia pielęgnacyjnego). Burmistrz Miasta L. decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na W. W. Organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne było wypłacane do [...] czerwca 2013 r. na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] stycznia 2013 r., nr [...] i wygasło z mocy ustawy. Strona została poinformowana o zmianie ustawy pismem z [...] kwietnia 2013 r. Organ I instancji powołując się na treść art. 17 ust 1 b) ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że niepełnosprawność W. W. powstała gdy miał 35 lat, wobec czego nie została spełniona przesłanka z tego przepisu. Organ zaznaczył, że A.W. w dniu 16 maja 2014 r. złożyła wniosek o zasiłek dla opiekuna. Decyzją z [...] maja 2014 r., nr [...] przyznano jej zasiłek dla opiekuna, który jest wypłacany do dnia dzisiejszego. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 17 ust 5 pkt 1 b) ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła A. W. Podkreśliła, że świadczenie pielęgnacyjne przyznano jej w sierpniu 2012 r., które było pobierane do 30 czerwca 2013 r. Następnie zmuszona została do przyjęcia zasiłku dla opiekuna z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny. Zaznaczyła, że art. 17 ust 1 b) ustawy jest niezgodny z Konstytucją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, którego zasadniczym celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ) w brzmieniu obowiązującym od 22 stycznia 2015 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 17 ust.1 b) ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1b) ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Kolegium analizując sprawę, wskazało, że W. W. uznany został za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji, a ustalona niepełnosprawność datuje się od 1 grudnia 1990 r. Z powyższego wynika zatem, że niepełnosprawność W. W. powstała gdy miał 35 lat. Świadczenie pielęgnacyjne było wypłacane do 30 czerwca 2013 r. na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2013 r., nr [...] i wygasło z mocy ustawy. W dniu 16 maja 2014 r. A.W. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna, który został przyznany decyzją z [...] maja 2014 r., nr [...] i nadal jest wypłacany. Kolegium podkreśliło, że w kwestii unormowania zawartego w art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdził niezgodność tego przepisu z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Trybunał stwierdził, że grupę podmiotów podobnych, które powinny być traktowane równo wobec prawa tworzą osoby obowiązane alimentacyjnie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną. W tak określonej grupie podmiotów dopuszczalne jest jednak odmienne traktowanie osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że dochodzi do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych, co pozbawione jest konstytucyjnego uzasadnienia. Ustawodawca zobowiązany jest zatem precyzyjnie określić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Odnosząc się do skutków rozstrzygnięcia zawartego w treści art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że wydane rozstrzygniecie nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy i nie stanowi również podstawy do uchylenia decyzji, które już przyznały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu podkreślił, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia niezbędnych działań ustawodawczych prowadzących do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium uznało odwołanie za niezasadne. W ocenie organu II instancji powoływany wyrok nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż zalecona ustawodawcy przez Trybunał Konstytucyjny korekta stanu prawnego nie ma związku z sytuacją odwołującej, która nie należy do tej kategorii opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1b) ustawy. Organ wyjaśnił, że wynikiem reakcji ustawodawcy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. jest wprowadzony w treści art. 17 ust 5 pkt 1 b) ustawy zapis wykluczający możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy, ustalone zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Kolegium zaznaczyło, że przyznawanie świadczeń rodzinnych nie należy do uznania administracyjnego organu a uzależnione jest wyłącznie od spełnienia warunków określonych ustawą. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2015 r. skargę złożyła A.W. U uzasadnieniu skargi podniosła, że miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne na stałe od sierpnia 2012 r., które pobierała do 30 czerwca 2013 r. Zarzuciła, że Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność ustawy z Konstytucją i nakazał przywrócić świadczenie pielęgnacyjne. Ustawodawca nie wywiązał się z tego i zamiast świadczenia pielęgnacyjnego wprowadził zasiłek dla opiekuna, który wynosi 520 zł i nie jest waloryzowany. Wskazała, że w maju 2014r. sytuacja materialna zmusiła ją do przyjęcia tego zasiłku. Podniosła, że jej rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie skarżącej niesprawiedliwym jest, że niektórzy opiekunowie pobierają świadczenia w kocie 1200 zł, a inni w kwocie 500 zł. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik z urzędu skarżącej przy piśmie z 17 listopada 2015 r. przedłożył kserokopię wyroków: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i w Gdańsku z 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 200/15 i z 17 września 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 529/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wprawdzie organ prawidłowo wyjaśnił treść i skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13, w tym wprowadzenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b) w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jednakże istota niniejszej sprawy sprawdza się do regulacji zawartej w tym przepisie, a nie do regulacji z art. 17 ust.1b) ustawy. Wobec tego wywody organów co do braku podstaw do przyznania świadczenia z uwagi na okres powstania niepełnosprawności męża skarżącej są bezprzedmiotowe, jednakże nie ma to wpływu na treść rozstrzygnięcia. Prawidłowo organy wskazały, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1b) ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu lub wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U 2014 r. poz. 567). Jest okolicznością bezsporną, że decyzją z [...] maja 2014 r., nr [...] przyznano skarżącej zasiłek dla opiekuna, który jest jej wypłacany. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 2 ust.1 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw - z dniem 1 lipca 2013 r. Zgodnie z art. 2 ust 2 pkt 1 ustawy z 14 kwietnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, jeżeli w okresie tym osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r. (art. 2 ust. 2 pkt 2). Zasiłek dla opiekuna jest swoistą reaktywacją świadczenia pielęgnacyjnego na skutek wygaśnięcia z mocy prawa decyzji przyznającej owe świadczenie. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, gdyż jak wyżej wskazano, skarżącej jest wypłacany zasiłek dla opiekuna zgodnie z decyzją wydaną na podstawie ustawy z 4 kwietnia 2014 r. Wobec tego prawidłowo organy mając na uwadze treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 b) ustawy o świadczeniach rodzinnych odmówiły skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Wbrew twierdzeniom skargi skarżąca nie została pozbawiona świadczenia. Jednakże świadczenie to jest wypłacane z innej podstawy prawnej. Kwestia wysokości świadczenia wynika wprost z ustawy i pozostaje poza oceną Sądu. Natomiast załączone przez pełnomocnika skarżącej do pisma z 17 listopada 2015 r. orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach i Gdańsku dotyczą odmiennych stanów faktycznych. Z uzasadnień wyroków nie wynika, aby skarżący mieli wcześniej przyznane świadczenia pielęgnacyjne, które wygasły z mocy ustawy, jak również aby pobierali świadczenia na podstawie ustawy z 4 kwietnia 2014 r. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.