I SA/Wa 112/14

WyrokWSA w Warszawie2014-07-18

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Bożena Marciniak, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który brał udział w postępowaniu administracyjnym jedynie jako pełnomocnik, a nie jako strona, posiada interes prawny do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją dotyczącą innego podmiotu?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący, który w postępowaniu administracyjnym dotyczącym prawa do rekompensaty za mienie pozostawione za granicą występował jedynie jako pełnomocnik B. B., nie posiada interesu prawnego do żądania wznowienia tego postępowania. Interes prawny do wznowienia postępowania musi wynikać z konkretnej normy prawa materialnego, a skarżący nie był stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2009 r., która potwierdziła prawo B. B. do rekompensaty.
Stan faktyczny
Skarżący P. B. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r., która potwierdziła prawo B. B. do rekompensaty za mienie pozostawione za granicą. Wojewoda odmówił wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie jest stroną w sprawie. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody. Skarżący zaskarżył postanowienie Ministra do WSA, zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], dalej "zaskarżonym postanowieniem", Minister Skarbu Państwa (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia P. B. (dalej "skarżącego") na postanowienie Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] września 2013 r. nr [...], odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...], utrzymał postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2013 r. w mocy. II. Stan faktyczny niniejszej sprawy przedstawia w się w sposób następujący: 1. Zgodnie z treścią dokumentu "Opis mienia pozostawionego", A. B. (matka skarżącego) była właścicielką nieruchomości w miejscowości N., województwo [...], na byłym terytorium Polski. Na nieruchomość tę składały się: budynek mieszkalny murowany, kryty blachą, o kubaturze [...] m3, wybudowany w 1933 r., szopa murowana, kryta blachą, o kubaturze [...] m3, wybudowana w 1934 r., budynek gospodarczy drewniany, kryty słomą, o kubaturze [...] m3, wybudowany w 1934 r., stodoła drewniana, kryta słomą, o kubaturze [...] m3, wybudowana w 1933 r., budynek gospodarczy drewniany, kryty słomą, o kubaturze [...] m3, wybudowany w 1933 r. oraz [...] ha ziemi ornej. 2. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 1990 r., sygn. akt. [...], wynika, że prawo do ekwiwalentu za mienie pozostawione przez A. B. poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługuje w całości B. B. 3. Spadek po B. B. nabył, postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 1996 r., sygn. akt. [...], na podstawie testamentu z dnia [...] czerwca 1991 r., syn B. B. w całości. 4. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...], spadek po B. B. nabyli, na mocy testamentu z dnia [...] października 2001 r., J. B. (bratanica) i A. B. (bratanek) po ½ części każde z nich. 5. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt [...], oddalono wniosek skarżącego P. B. o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...]. 6. Zaświadczeniem z dnia [...] listopada 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. potwierdził, że B. B. oraz skarżący P. B., jako spadkobiercy B. B., posiadają uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego. 7. Analogiczne do wskazanego wyżej uprawnienie zostało potwierdzone B. B. i P. B. zaświadczeniem Starosty [...] z dnia [...] maja 1999 r., znak: [...]. 8. Decyzjami z dnia [...] października 2008 r., znak: [...] i [...], Wojewoda [...] stwierdził nieważność: - zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] maja 1999 r., znak: [...], - zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 1998 r. Z uzasadnienia w/w decyzji wynika, że zaświadczenia Starosty [...] i Kierownika Urzędu Rejonowego w L. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w dacie ich wydawania jedyną osobą uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu za mienie zabużańskie był B. B. 9. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdził B. B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - w miejscowości N., województwo [...]. 10. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., znak [...], wydaną na podstawie art.7 ust.2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewoda odmówił skarżącemu P. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że uprawniony do rekompensaty za majątek pozostawiony przez A. B. na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej jest B. B. 11. Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2013 r. P. B. zwrócił się do Wojewody [...] o wznowienie obu postępowań administracyjnych zakończonych prawomocnymi decyzjami Wojewody [...]: - z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...] (orzekającej o potwierdzeniu prawa B. B. do rekompensaty); - z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] (orzekającej o odmowie potwierdzenia prawa skarżącego P. B. do rekompensaty). We wniosku o wznowienie obu postępowań skarżący P. B. powołał się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż jego zdaniem wyszły na jaw nie znane organowi wojewódzkiemu istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji. Podnosząc powyższe, skarżący powołał się na szereg dokumentów, mających stanowić nowe dowody w sprawie. Skarżący zgłosił także wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy sygn. [...] oraz [...]. W oparciu o wspomniane wyżej dowody skarżący podważa treść znajdującego się w aktach opisu mienia pozostawionego oraz postanowień spadkowych, formułując wniosek, że rzeczywistym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, pozostawionej na byłym terytorium państwa polskiego, nie była matka skarżącego A. B., a był nim ojciec skarżącego S. L. (tj. pierwszy mąż matki), którego skarżący spadkobiercą na podstawie zaginionego testamentu. 12. W odniesieniu do wskazanego wyżej wniosku skarżącego Wojewoda przeprowadził dwa odrębne postępowania – sprawa rozpatrywana obecnie dotyczy wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...] (orzekającej o potwierdzeniu prawa B. B. do rekompensaty). 13. Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147 k.p.a., Wojewoda odmówił wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wszczętego na wniosek B. B., tj. postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r., potwierdzającą prawo B. B. do rekompensaty. W uzasadnieniu wskazanego wyżej postanowienia Wojewoda wskazał, że skarżący P. B. nie jest stroną w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...]. 14. Skarżący P. B. wniósł do Ministra zażalenie na wskazane wyżej postanowienie Wojewody, zarzucając temu rozstrzygnięciu: (-) naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez uznanie, że wnioskodawca nie jest stroną w postępowaniu, chociaż posiada on interes prawny w celu wydania korzystnego dla siebie orzeczenia, albowiem jest spadkobiercą testamentowym po S. L., który pozostawił mienie poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, (-) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym dowodu z akt postępowań spadkowych toczących się w związku z tą sprawą, zeznań świadków oraz dowodów z licznych dokumentów złożonych przez skarżącego, (-) naruszenie art.150 § 1 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, bez przeprowadzenia tzw. postępowania rozpoznawczego. III. Rozpatrzywszy zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2013 r., Minister utrzymał postanowienie Wojewody w mocy. Uzasadniając zaskarżone postanowienie, Minister wskazał w szczególności, co następuje: 1. Na podstawie art.127 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia na podstawienie organu I instancji jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ. Z art.9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. 2. Złożenie podania o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną wszczyna postępowanie wstępne, które kończy się wydaniem przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia tego postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, stwierdzono: "Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.)". Z podaniem o wznowienie postępowania administracyjnego może wystąpić tylko strona, tj. osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt" OSK 2146/10). 3. Wniosek skarżącego z dnia 28 czerwca 2013 r. złożony został w sprawie wznowienia dwóch rożnych postępowań administracyjnych, zakończonych dwiema odrębnymi, ostatecznymi decyzjami Wojewody, tj. 1) decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] oraz 2) decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]. W przedmiotowej sprawie rozpatrywany jest wniosek dotyczący wzruszenia pierwszej z w/w decyzji. Na jej podstawie Wojewoda potwierdził B. B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej miejscowości N., województwo [...]. 4. We wskazanym wyżej postępowaniu skarżący P. B. uczestniczył jako pełnomocnik B. B. (por. pełnomocnictwo z dnia 23 września 2008 r.). Pełnomocnictwo jest oświadczeniem woli mocodawcy upoważniającym osobę pełnomocnika do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie. Na podstawie tego umocowania pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania mocodawcy w zakresie określonym w pełnomocnictwie w stosunkach prawnych z innymi podmiotami prawa. Pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz strony postępowania (mocodawcy), samemu stroną nie będąc. Pełnomocnictwo wygasa wraz ze śmiercią mocodawcy. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...], B. B. zmarł w dniu [...] kwietnia 2010 r., a spadek po nim nabyli J. B. (bratanica) A. B. (bratanek) po ½ części każde z nich. W związku z tym, pełnomocnictwo udzielone skarżącemu P. B. wygasło w dniu śmierci B. B. 5. Ze zgromadzonych w aktach sprawy postanowień Sądu Rejonowego w Z. (por. postanowienia z dnia: [...] października 1990 , sygn. akt. [...], z [...] października 1996 r., sygn. akt. [...] i z [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...]) wynika, że P. B. nie jest następcą prawnym A. B. - właścicielki nieruchomości pozostawionej na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U Nr 43, poz. 296 ze zm.): "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Oznacza to, że organ administracji jest związany treścią postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. 6. W związku z tym, postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], odmawiające P. B. wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...], nie narusza przepisów prawa. IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na postanowienie Ministra, podnosząc przeciwko orzeczeniu następujące zarzuty: - naruszenia art.28 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania administracyjnego w sytuacji, w której skarżący jest spadkobiercą testamentowym po S. L., t.j. po osobie, która pozostawiła mienie poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; - naruszenie prawa procesowego, tj. art.97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie, w której zaistniały przesłanki do jego zawieszenia z uwagi na wydanie przez Ministra, w sprawie toczącej się równolegle, postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje: 1. Zaskarżone obecnie rozstrzygnięcie Ministra, odnoszące się do kwestii wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r. pozostaje w bezpośrednim związku z innym orzeczeniem Ministra, tj. postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...]), wydanym równolegle w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. W postanowieniu Ministra, odnoszącym się do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. organ uchylił postanowienie Wojewody i stwierdził konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I instancji . 2. Oba wskazane wyżej orzeczenia Ministra są ze sobą sprzeczne, a w zasadzie się wykluczają. W sprawach obu wniosków o wznowienie postępowania administracyjnego, nie zaś tylko jednego, zachodzi bowiem konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez Wojewodę, co jest konsekwencją ścisłego powiązania obu spraw. Zauważyć należy, że przeprowadzenie takiego postępowania w następstwie wykonania przez Wojewodę postanowienia Ministra z dnia [...] września 2013 r., odnoszącego się do decyzji Wojewody, odmawiającej potwierdzenia prawa skarżącego do rekompensaty, może w efekcie doprowadzić do sformułowania przez organ oceny, że - wbrew stanowisku decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. - przesłanki do potwierdzenia wspomnianego prawa skarżącego wystąpiły. W konsekwencji powyższego powstanie stan sprzeczności pomiędzy orzeczeniem potwierdzającym prawo do rekompensaty na rzecz skarżącego z orzeczeniem Wojewody z dnia [...] marca 2009 r., potwierdzającym prawo do rekompensaty na rzecz innego podmiotu, tj. B. B. 3. W świetle istnienia wskazanych wyżej zależności wadliwie uznał orzekający w sprawie Minister, że skarżącemu nie przysługuje w niej interes prawny. Niezależnie od powyższego uznać należy, że Minister orzekający w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r. winien był zawiesić postępowanie do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez Sąd skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra prowadzi do następujących wniosków: 1. Sprawa będąca przedmiotem rozpoznania przez Ministra dotyczyła oceny tego, czy w związku z wniesieniem przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, wystąpiły przesłanki zobowiązujące organ administracji do wznowienia tego postępowania stosownie do art.149 § 1 k.p.a. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem, utrzymującym w mocy postanowienie Wojewody, Minister podzielił stanowisko organu I instancji, że przesłanki takie nie wystąpiły, a tym samym wystąpiła konieczność orzeczenia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, stosownie do art.149 § 3 k.p.a. Ocena prawidłowości zastosowania przez organy art.149 § 3 k.p.a. w niniejszej sprawie wymaga wzięcia pod uwagę następujących kwestii związanych ze stosowaniem instytucji wznowienia postępowania administracyjnego: Instytucja ta stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, dotknięte było przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 – 8 lub art. 145a k.p.a. Zaznaczyć należy, że chodzi w tym wypadku o zastosowanie nadzwyczajnego trybu administracyjnego, mającego umożliwić wzruszenie decyzji ostatecznej, a zatem takiej decyzji, która z mocy art. 16 § 1 k.p.a. objęta jest zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przed ewentualnym wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego (art.149 § 1 k.p.a.), t.j. po złożeniu podania o wznowienie postępowania, organ zobowiązany jest do podjęcia określonych czynności proceduralnych, mających na celu rozpoznanie złożonego wniosku. Wypowiadając się na temat charakteru prawnego tychże czynności proceduralnych, orzecznictwo sądowe stanęło na stanowisku, że nie są to czynności podejmowane w ramach postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 19 maja 2010 r., II OSK 893/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych i powołane tam orzecznictwo). Również w doktrynie przyjmuje się, że czynności podjęte przez organ przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania nie są czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 673; M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 881; C. Martysz (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. 2, Warszawa 2005, s. 331). Istotnym jest fakt, że w trakcie wskazanych wyżej czynności wstępnych organ powinien zbadać, czy podanie o wznowienie postępowania: 1) zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu, 2) czy osoba wnosząca podanie posiada zdolność procesową oraz czy 3) w podaniu została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia postępowania. W orzecznictwie sądowym rozważono również kwestię, czy przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia może badać to, czy wniosek o wznowienie pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny, czy też musi wznowić postępowanie i dopiero w jego toku zbadać, czy wniosek pochodził od strony postępowania. W ramach powyższego poczyniono następujące konkluzje: (1). Dopuszczalna jest odmowa wznowienia postępowania w drodze decyzji (obecnie postanowienia) z tego powodu, że osoba żądająca wznowienia postępowania nie jest stroną, bez potrzeby uprzedniego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2009 r., II OSK 23/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). (2). W przypadku oparcia wniosku o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, okoliczność, czy podanie pochodzi od pomiotu posiadającego interes prawny badana jest przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania - postanowienia o wznowieniu postępowania ewentualnie decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Jeżeli okaże się, że podanie takie złożyła strona, to po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. będzie badana wyłącznie pod kątem ustalenia, czy rzeczywiście wystąpiła sytuacja, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2010 r., II OSK 359/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). (3). Tylko gdy w świetle twierdzeń, wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje decyzję (obecnie postanowienie) o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany, skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej") - por. też wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07, LEX nr 484887". 2. W świetle powyższych uwarunkowań stwierdzić należy, że dopuszczalnym było badanie przez Ministra, w ramach oceny dopuszczalności wznowienia na wniosek skarżącego z dnia 28 czerwca 2013 r., oparty o przesłankę wznowieniową z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r., tego, czy już z samej treści tego wniosku nie wynika brak interesu skarżącego w sprawie. W ocenie Sądu prawidłowo uznał Minister, że treść przedmiotowego wniosku wskazuje na brak takiego interesu, niezbędnego do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że interes prawny strony powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy skargę. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreślany jest w szczególności realny i aktualny charakter interesu prawnego wynikający z zastosowania konkretnej normy prawnej. Należy przy tym zaznaczyć także, iż interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy wreszcie jej woli prowadzenia określonego postępowania. Ponadto, od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Kwestionowaną przez skarżącego decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdził B. B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - w miejscowości N., województwo [...]. W orzeczeniu wskazano, że wysokość rekompensaty stanowi 20% zwaloryzowanej wartości pozostawionej nieruchomości i na dzień wydania decyzji wynosi [...] złotych, przy czym rekompensata ta przypada w całości B. B. Z uzasadnienia decyzji wynika, że została ona wydana na wniosek z dnia 23 września 2008 r., złożony przez B. B. Z akt sprawy wynika również, że skarżący P. B. nie uczestniczył w tym postępowaniu jako strona, a wyłącznie jako pełnomocnik wnioskodawcy B. B. Sprawa stwierdzenia uprawnień skarżącego P. B. do wskazanej wyżej rekompensaty była natomiast przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, zakończonego odmowną decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. W świetle powyższych okoliczności podzielić należy stanowisko Ministra, że o ile w oczywisty sposób skarżący P. B. posiadał interes prawny w rozumieniu art.28 k.p.a. w dotyczącej go bezpośrednio sprawie administracyjnej, zakończonej decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r., w konsekwencji czego posiada również interes prawny we wzruszeniu tej decyzji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, o tyle nie posiadał interesu prawnego zarówno w sprawie zakończonej decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r., dotyczącej B. B., jak też nie posiada tego interesu w sprawie o wzruszenie tej decyzji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe wynika z faktu, że wyłącznym przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r. było rozstrzygnięcie sytuacji prawnej B. B., nie zaś skarżącego P. B. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju ocena prawna stanu faktycznego niniejszej sprawy nie narusza interesu skarżącego, albowiem w oczywisty sposób posiada on prawną możliwość podnoszenia przed organami administracji żądań, mających swoje umocowanie w wywodzonym przez skarżącego spadkobraniu po pierwszym mężu A. B. (ojcu skarżącego), który w ocenie skarżącego był rzeczywistym właścicielem mienia pozostawionego za granicą. Nie przesądzając w żadnej mierze wyniku takich działań stwierdzić należy, że właściwą drogą do powyższego było podjęcie przez skarżącego kroków, zmierzających do wzruszenia orzeczenia Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r., odmawiającego skarżącemu – w jego ocenie niezasadnie - przedmiotowej rekompensaty. Upatrywanie przez skarżącego źródła swojego własnego interesu w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r., dotyczącą B. B., w potencjalnej kolizji, do której miałoby dojść w efekcie skutecznego wzruszenia decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., dotyczącej skarżącego, nie zasługuje na aprobatę. Rozważanie na tym etapie sprawy skutków, jakie w odniesieniu do bytu prawnego decyzji z dnia [...] marca 2009 r. wywołałoby ewentualne skuteczne wzruszenie decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., uznać bowiem należy za przedwczesne. 3. W świetle powyższego Sąd nie podziela również stanowiska skargi odnośnie istnienia - w dacie orzekania przez Ministra w niniejszej sprawie - postaw do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art.97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009 r. W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło