I SA/Wa 1138/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. H. i L. H. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania W. H. od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2015 r., nr [..] stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (powstałej z podziału działki nr [...]), objętej księgą wieczystą nr [...], zajętej pod drogę powiatową nr [...] [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, że pismem z 1 sierpnia 2002 r. Zarząd Drogowy w O. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności wyżej wskazanej nieruchomości, zajętej pod drogę powiatową. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1-3 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z [...] lutego 2007 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Decyzją z [...] października 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2008 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Powiat [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z [...] czerwca 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2008 r. Na decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Zarząd Drogowy w O. Wyrokiem z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt: I SA/Wa 1317/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] czerwca 2009 r. oraz decyzję Wojewody [...] z [...] października 2008 r. Następnie decyzją z [...] czerwca 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa przez Powiat [...] własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]. Odwołanie od tej decyzji złożyli L. i W. H. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2011 r. Na decyzję Ministra skargę złożyli L. H. i W. H. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 listopada 2012 r., sygn. akt: I SA/Wa 791/12 uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2012 r. oraz decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2011 r., wskazując, że organy nie wywiązały się z wykonania wytycznych określonych w wyroku tego Sądu z 3 marca 2010 r., sygn. akt: I SA/Wa 1317/09 i nie wyjaśniły sprawy w stopniu umożliwiającym jej ostateczne rozstrzygnięcie, m. in. nie wykorzystały nowego dowodu w postaci zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r. celem dokładnego określenia przebiegu pasa drogowego w 1996 r. Decyzją z [...] marca 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstałej w wyniku podziału działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], zajętej pod drogę powiatową nr [...] [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. H. podnosząc, że nie doszło do spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 73 ustawy. Minister Inwestycji i Rozwoju rozpoznając sprawę wskazał na treść art. 153 ppsa i wyjaśnił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie wyroku z 8 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 791/12 wskazano, że organy obu instancji nie wywiązały się z wykonania wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z 3 marca 2010 r., sygn. akt: I SA/Wa 1317/09. Zdaniem sądu, organy nie ustaliły, na którym odcinku drogi położona jest sporna działka, a ustalenia co do położenia działki nr [...] oparły na tym samym opisie liniowym drogi z 1992 r. Wskazano również, że organy nie wykorzystały w sposób właściwy dowodu w postaci zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r., które można było "przenieść" z zachowaniem skali na współczesny podkład geodezyjny i na tej podstawie dokładnie określić przebieg pasa drogowego. Brak ustaleń w powyżej określonym zakresie nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że pas drogowy w 2002 r. nie uległ poszerzeniu, a jedynie naprawie, a jego stan nie uległ zmianie od 1997 r. Nie wyjaśniono także kto i kiedy wykopał rowy wchodzące w skład projektowanej działki nr [...] i jakiej szerokości była jezdnia w 2002 r. Jeśli zaś chodzi o władanie przedmiotową nieruchomością, Sąd wskazał, że domniemanie władania nieruchomością przez zarządcę drogi odnosi się do obszaru gruntu zajętego pod drogę, a zatem najpierw należy wykazać zakres zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną. W związku z powyższym Sąd wskazał, że organ rozpatrując ponownie sprawę powinien wyjaśnić położenie działki nr [...] względem długości drogi nr [...] oraz przebieg pasa drogowego w 1996 r., z wykorzystaniem zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r., a także ustalić czy prace drogowe wymienione w zestawieniu nr [...] Zarządu Dróg w O., a wykonane w lipcu 1997 r., były prowadzone również przy działce nr [...]. Minister wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r., stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Jak wynika z akt sprawy nieruchomość położona w obrębie [...], w jednostce ewid. [...], oznaczona jako działka nr [...], powstała w wyniku podziału działki nr [...] i w dniu 31 grudnia 1998 r., stanowiła współwłasność L. i W. małżonków H. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.), droga nr [...] relacji: [...] została zaliczona do kategorii dróg publicznych wojewódzkich. Na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. droga ta stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą powiatową, gdyż nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Minister wyjaśnił, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z 31 grudnia 1998 r., jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, a więc spełniającego definicję pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 t.j.). O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego. Zatem przez zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną należy rozumieć nie tylko zajęcie gruntu pod pas drogowy przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ale także pod leżące w jego ciągu obiekty inżynierskie (np. kanalizacyjne, energetyczne), place postojowe i parkingi, ścieżki rowerowe, drzewa i krzewy oraz urządzenia techniczne niezwiązane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu (por. wyrok NSA z 21 VIII 2002 r., sygn. akt: I SA 1441/00 LEX nr 137831). Analizując niniejszą sprawę pod kątem spełnienia przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną organ wskazał, że w sprawie został sporządzony przez geodetę uprawnionego M. W. operat pomiarowy z projektem podziału działek nr [...], nr [...] oraz nr [...], przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] lipca 2002 r. pod nr. [...]. Integralną część operatu pomiarowego stanowi protokół z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości i utrwalenia nowych punktów granicznych z [...] czerwca 2002 r. sporządzony w obecności L. H. i W. H. Protokół zawiera szkic przyjętych granic z projektem podziału i opis granic oraz opis dokumentów w oparciu o które zostały one przyjęte. Zgodnie ze szkicem zamieszczonym w protokole granica rzeczonej nieruchomości biegnie od punktu 1s, wzdłuż do rowu do punktu 3s, następnie asfaltem poprzez punkty 4s i 5s i dalej w linii prostej - rowem do punktu 6s. Z treści protokołu wynika, że L. H. i W. H., składając swoje podpisy, zaakceptowali bez zastrzeżeń przebieg granicy pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] wzdłuż istniejącego ogrodzenia wyznaczony przez nowe punkty graniczne oznaczone numerami [...], [...] i [...]. Z operatu pomiarowego wynika, że do wskazanego przez geodetę przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] oraz działką [...] przyjętego do podziału również nie zostały zgłoszone zastrzeżenia, a właściciele potwierdzili, że przyjmują utrwalone i okazane im nowe punkty graniczne, które powstały w wyniku podziału przedmiotowej nieruchomości. Minister zauważył, że z opinii biegłego sądowego - geodety uprawnionego H. Z. sporządzonej [...] lipca 2007 r. na zlecenie Sądu Rejonowego w O. wynika, że granica pomiędzy działkami [...] i [...] przebiega w większości wzdłuż środka rowu przydrożnego (punkty [...]) oraz w obrębie punktów [...] po jezdni asfaltowej. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się również zdjęcie lotnicze arkusz [...], szereg [...] nr [...], obejmujące działki nr [...], [...] i [...] i przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1996 r. Zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2012 r. dokonano przeniesienia zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r. z zachowaniem skali na współczesny podkład geodezyjny z wyodrębnionymi działkami i na tej podstawie został określony przebieg pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] w 1996 r. Jako dowód przyjęto również opinię geodety uprawionego M. G. (uprawnienia nr [...]) stanowiącą opracowanie fotogrametryczne, którego celem było pozyskanie danych wektorowych metodą stereoskopową na podstawie zdjęć lotniczych w skali 1:26000 wykonanych kamerą analogową RC 20 firmy Leica 1996 r. Ze względu na archiwalność zdjęć lotniczych, jako punkty polowej osnowy fotogrametrycznej geodeta wybrał obiekty, które gwarantują niezmienność położenia w okresie kilkunastu lat. Do grup takich obiektów zaliczono w szczególności: dachy budynków, ogrodzenia oraz utwardzane wjazdy do posesji. Punkty dające się zidentyfikować na zdjęciach porównał z aktualną sytuacją w terenie. W ten sposób pozyskane zostały, możliwe do zidentyfikowania szczegóły: krawędzie drogi, przebieg rowów odwadniających zlokalizowanych w pobliżu drogi oraz naziemne szczegóły sytuacyjno-wysokościowe znajdujące się w sąsiedztwie działki nr [...] obręb [...], gmina [...], a następnie zostały one przedstawione w postaci wektorowej na tle obowiązującej mapy ewidencyjnej. Uzyskane wyniki geodeta przedstawił w postaci "mapy wektorowej opracowanej w oparciu o model stereoskopowy". Analiza tej mapy wskazuje jednoznacznie przebieg fragmentu pasa drogowego w zachodniej części działki nr [...], a mianowicie asfaltu oraz rowu odwadniającego. Po przeanalizowaniu tego dokumentu Minister stwierdził, że część działki nr [...] w dniu [...] sierpnia 1996 r. stanowiła fragment pasa drogowego drogi publicznej nr [...]. Jednocześnie granice zajęcia przedmiotowej nieruchomości widoczne na powyżej opisanym zdjęciu nie uległy zmianie do dnia sporządzenia operatu pomiarowego z [...] lipca 2002 r., nr. [...], co oznacza, że część działki nr [...] (wydzielona działka nr [...]) była zajęta 31 grudnia 1998 r. pod wyżej wskazaną drogę. W związku z powyższym Minister stwierdził, że Wojewoda, zgodnie ze wskazaniami Sądu ustalił zarówno, jaki był stan nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], wydzielonej z działki nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r., a także ustalił jednoznacznie przebieg pasa drogowego, w szczególności na podstawie zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kolejną przesłanką zastosowania art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. stanowi władanie publicznoprawne. Jest to dokonywanie określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego względem nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, poprzez swoje jednostki organizacyjne. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla jej udowodnienia należy wykazać wykonywanie prac związanych, m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli właściciela. Minister podał, że podstawę do wykazania spełnienia bądź niespełnienia przesłanki władania publicznego, mogą stanowić: umowy, zawarte przed 31 grudnia 1998 r., dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi, rachunki i faktury za wykonanie prac zlecanych przez zarządcę drogi, umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed 31 grudnia 1998 r., dowód z zeznań świadków. Zgodnie z zaleceniami Sądu organ wojewódzki zlecił pomiar kilometrażu drogi powiatowej nr [...] relacji [...]. Geodeta uprawniony A. G. (uprawnienia nr [...]) w dniu [...] grudnia 2014 r. sporządził operat techniczny oraz mapę pomiaru kilometrażu drogi powiatowej [...], przyjętą do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] stycznia 2015 r. pod numerem [...]. Z operatu technicznego i mapy wynika bezsprzecznie, że działka nr [...] (powstała z podziału działki nr [...]) znajduje się pomiędzy [...] kilometrem drogi, przy czym początek i koniec ogrodzenia działki nr [...] określają ww. punkty pomiarowe względem drogi nr [...] (aktualnie droga nr [...]). Minister wskazał, że w aktach sprawy znajdują się także: rachunek uproszczony nr [...] wystawiony [...] maja 1998 r., za remont nawierzchni drogi wojewódzkiej nr [...] [...], zestawienia Zarządu Dróg O. ilości robót wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg i obiektów mostowych w lutym, kwietniu i lipcu 1997 r., z których wynika, iż we wskazanych miesiącach na drodze nr [...] uzupełniono wyrwy w poboczu materiałem kamiennym w km. [...] dł. wyrwy [...] mb, uzupełniono wyrwy w poboczu materiałem kamiennym w km, [...], dokonano ręcznego ścinania zawyżonych poboczy, wykonano rowki w poboczu w celu odprowadzania wody z jezdni km [...], [...] i [...], dokonano mechanicznego wykopu rowu z odwozem ziemi km [...] (powódź) i wykonano mechaniczne ścinanie pobocza w celu odprowadzania wody z jezdni (powódź) km [...], a także zestawienia Zarządu Dróg w O. ilości robót wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg i obiektów mostowych od maja do lipca 1998 r., z których wynika, iż w tym okresie na drodze nr [...] wykonano roboty polegające na wykopaniu złamanego słupka ze znakiem i ustawiono nowy słupek ze znakiem [...] po renowacji, dokonano demontażu zniszczonego znaku [...], zamontowano znak [...] po renowacji, dokonano uzupełnienia wyrwy materiałem kamiennym oraz oznakowano taśmą ostrzegawczą miejsca niebezpieczne, dokonano demontażu korodującego znaku [...], zamontowano znak [...] po renowacji, koszono mechanicznie trawy i chwasty na poboczach (obustronnie), dokonano demontażu znaku [...] do renowacji i zamontowania znaku [...] po renowacji. Organ podkreślił, że dla wykazania władania publicznoprawnego nie jest konieczne wymienienie w dokumentach mających je potwierdzać numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład danej ulicy (por. wyroki WSA w Warszawie z 25 IV 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12, z 10 XII 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1961/12, z 19 VI 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 601/12 i wyrok NSA z 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2007). Mając na uwadze powyższe oraz wskazania Sądu zawarte w wyroku z 8 listopada 2012 r. Minister stwierdził, że prace drogowe prowadzone przez zarządcę drogi w 1998 r. były prowadzone również na działce nr [...], co oznacza wykazanie władania nieruchomością. Podsumowując organ uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2018 r. skargę złożyli L. H. i W. H. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że w 2001 r. wystąpili pismem do Starosty [...], w którym poinformowali, że w latach 50 -tych ówczesne władze siłowo zajęły pas ich ziemi pod drogę, którą wykonano bez pozwolenia i uzgodnienia i "nie dając nikomu nic w zamian". Podali, że są właścicielami nieruchomości wpisanymi do księgi wieczystej i płacą za sporną działkę podatki. Skarżący przedstawili dotychczasowy przebieg postępowań związanych z działką nr [...], zarówno przed organami, sądami: administracyjnymi i powszechnymi. Skarżący podnieśli, że nad działką nie było wykonywane władztwo publiczne, jak również nie była ona zajęta pod drogę przed 1999 r. Skarżący zakwestionowali zebrane dowody w sprawie, wskazując m. in., że mapa kilometrażowa nie zmienia stanu rzeczy w terenie, a zdjęcia lotnicze nie pokrywają się z byłą i obecną sytuacją w terenie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że podniesione w skardze argumenty nie stanowią nowych zarzutów i zostały ocenione przez organ II instancji w postępowaniu odwoławczym z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Sądu z 8 listopada 2012 r., sygn. akt: I SA/Wa 791/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Sądy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 listopada 2012 r., sygn. akt: I SA/Wa 791/12 uchylając decyzje organów obydwu instancji wskazał, że organy nie wykonały wytycznych określonych w wyroku tego Sądu z 3 marca 2010 r., sygn. akt: I SA/Wa 1317/09. Sąd wskazał, że organy ustalenia co do położenia spornej działki względem drogi oparły na tym samym opisie liniowym z 1992 r. bez pogłębionej analizy w tym zakresie. Podał, że jeżeli opis liniowy drogi ma być dowodem na położenie działki względem drogi ( jej kilometrażu), to położenie działki musi odnosić się do punktów charakterystycznych drogi, przy której opisie liniowym podawany jest kilometraż. Sąd uznał, że organy nie wykorzystały nowego dowodu w postaci zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r. celem dokładnego określenia przebiegu pasa drogowego w 1996 r. Wskazał, że zdjęcie można przenieść na współczesny podkład geodezyjny i na tej podstawie określić przebieg pasa drogowego w 1996 r. Sąd polecił zbadanie, czy prace drogowe wymienione w zestawieniu nr [...] Zarządu Dróg w O., a wykonane w lipcu 1997 r. były wykonywane także przy działce [...]. Organy zastosowały się do art. 153 ppsa. Właściwie przeprowadziły postępowania z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażone w wyrokach sądów oraz wydały prawidłowe decyzje. Podstawą materialnoprawaną zaskarżonej decyzji był art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Bezsporne jest, że 31 grudnia 1998 r. nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, jej właścicielami byli skarżący. Z rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim droga nr [...] relacji: [...] została zaliczona do kategorii dróg publicznych wojewódzkich. Na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. droga ta stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą powiatową, gdyż nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Prawidłowo Minister wskazał, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy, w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, determinowany jest zajęciem tej nieruchomości, we wskazanej w przepisie dacie pod urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, a więc spełniającego definicję pasa drogowego (art. 4 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym. Mając na uwadze wskazania Sądu dokonano przeniesienia zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r. z zachowaniem skali na współczesny podkład geodezyjny z wyodrębnionymi działkami i na tej podstawie określono przebieg pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] w 1996 r. Organ przeprowadził dowód z opinii geodety uprawionego M. G., stanowiący opracowanie fotogrametryczne, którego celem było pozyskanie danych wektorowych metodą stereoskopową na podstawie zdjęć lotniczych w skali 1:26000 wykonanych kamerą analogową RC 20 firmy Leica 1996 r. Z uwagi na archiwalność zdjęć lotniczych, jako punkty polowej osnowy fotogrametrycznej, geodeta wybrał obiekty gwarantujące niezmienność położenia w okresie kilkunastu lat, tj. dachy budynków, ogrodzenia oraz utwardzane wjazdy do posesji. Punkty dające się zidentyfikować na zdjęciach porównał z aktualną sytuacją w terenie. W ten sposób pozyskane zostały, możliwe do zidentyfikowania szczegóły: krawędzie drogi, przebieg rowów odwadniających zlokalizowanych w pobliżu drogi oraz naziemne szczegóły sytuacyjno-wysokościowe znajdujące się w sąsiedztwie działki nr [...] obręb [...], gmina [...], a następnie zostały one przedstawione w postaci wektorowej na tle obowiązującej mapy ewidencyjnej. Uzyskane wyniki geodeta przedstawił na "mapie wektorowej opracowanej w oparciu o model stereoskopowy". Analiza tej mapy wskazuje jednoznacznie przebieg fragmentu pasa drogowego w zachodniej części działki nr [...], a mianowicie asfaltu oraz rowu odwadniającego. Na podstawie powyższych dowodów organ stwierdził, że część działki nr [...] w dniu [...] sierpnia 1996 r. stanowiła fragment pasa drogowego drogi publicznej nr [...]. Granice zajęcia przedmiotowej nieruchomości widoczne na zdjęciu, nie uległy zmianie do dnia sporządzenia operatu pomiarowego z [...] lipca 2002 r. pod nr. [...], co oznacza, że część działki nr [...] (stanowiąca działkę nr [...]) była zajęta 31 grudnia 1998 r. pod wyżej wskazaną drogę publiczną. Pozwoliło to organom ustalić, jaki był stan nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], wydzielonej z działki nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r., a także ustalić jednoznacznie przebieg pasa drogowego, w szczególności na podstawie zdjęcia lotniczego z [...] sierpnia 1996 r. Zgodnie ze wskazaniami Sądu Wojewoda zlecił pomiar kilometrażu drogi powiatowej nr [...] relacji [...]. Geodeta uprawniony A. G. sporządził operat techniczny z [...] grudnia 2014 r. oraz mapę pomiaru kilometrażu drogi powiatowej [...] przyjętą do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] stycznia 2015 r. pod numerem [...]. Z operatu technicznego i mapy wynika bezsprzecznie, że działka nr [...] znajduje się pomiędzy [...] a [...] kilometrem drogi, przy czym początek i koniec ogrodzenia działki nr [...] określają ww. punkty pomiarowe względem drogi nr [...] (aktualnie droga nr [...]). Organy wykazały też władztwo publiczne nad działką. Prawidłowo wskazały, że jest to dokonywanie czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego, względem nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, poprzez swoje jednostki organizacyjne. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla jej udowodnienia należy wykazać wykonywanie prac związanych, m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią. Wojewoda, celem wykazania władztwa, wskazał na zestawienie [...] ilości robót w lipcu 1997 r., gdzie w pkt VII zawarta jest informacja, że na fragmencie drogi [...] przeprowadzano prace związane z wykopaniem rowków w poboczu na odcinku z jezdni km [...], [...] i [...]. Poza tym w aktach sprawy znajdują się także: rachunek uproszczony nr [...] wystawiony [...] maja 1998 r., za remont nawierzchni drogi wojewódzkiej nr [...] [...], zestawienia Zarządu Dróg O. ilości robót wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg i obiektów mostowych w lutym, kwietniu i lipcu 1997 r., z których wynika, iż we wskazanych miesiącach na drodze nr [...] uzupełniono wyrwy w poboczu, dokonano ścinania zawyżonych poboczy, wykonano rowki w poboczu w celu odprowadzania wody z jezdni km [...], [...] i [...], dokonano mechanicznego wykopu rowu z odwozem ziemi km [...] (powódź) i wykonano mechaniczne ścinanie pobocza w celu odprowadzania wody z jezdni (powódź) km [...]. Z zestawień Zarządu Dróg w O. dotyczących ilości robót wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg i obiektów mostowych od maja do lipca 1998 r. wynika, że na drodze nr [...] wykonano roboty polegające na wykopaniu złamanego słupka ze znakiem i ustawiono nowy słupek ze znakiem [...] po renowacji, dokonano demontażu zniszczonego znaku [...], zamontowano znak [...], dokonano uzupełnienia wyrwy materiałem kamiennym oraz oznakowano taśmą ostrzegawczą miejsca niebezpieczne. Dokonano demontażu korodującego znaku [...] i jego renowacji, koszono trawę i chwasty na poboczach. Należy podnieść, że zarówno mieszkańcy wsi [...] jak i skarżący kierowali na przestrzeni lat pisma do zarządcy dotyczące naprawy drogi. W. H. pismami z 4 grudnia 1976 r. i z 4 maja 1998 r. zwracał się do Rejonu Dróg Publicznych w O. o interwencję w sprawie zasypanego rowu na przedmiotowej działce oraz o naprawę szkód związanych z oberwaniem poboczy i asfaltu. Jak wynika z akt sprawy oraz treści skargi pismem z 29 lipca 2001 r. skierowanym do Starosty [...] skarżący wskazywał, że już w latach 50 -tych zabrano pas ziemi pod drogę nie dając nic w zamian. Także pełnomocnik małżonków H. w piśmie z 17 grudnia 2002 r. skierowanym do organu I instancji stwierdza m.in.: "Tymczasem działka ta bez żadnego tytułu została zajęta pod drogę powiatową nr [...]". Wyżej wskazane dowody potwierdzają stanowisko organów, że działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną i że było sprawowane nad nią władztwo publiczne. Z powyższych przyczyn chybione są zarzuty skargi. Podnieść należy, że w toku postępowania skarżący nie przedstawili żadnych dowodów, które podważyłyby stanowisko organów. Zarzuty skargi stanowią de facto polemikę z twierdzeniami i ustaleniami organów oraz przeprowadzonymi dowodami. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy konieczny do rozpoznania sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się wydając decyzje. Uwzględniły ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyrokach Sądów. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowiska. Prawidłowo też zastosowały przepisy prawa materialnego i kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.