I SA/Wa 1183/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. K. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., w której orzeczono o przyznaniu M. K. P. zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej na okres od dnia 1 marca 2017 r. bezterminowo w kwocie [...] zł miesięcznie utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Pismem z dnia 17 marca 2017 r. M. K. P. wniósł o przyznanie zasiłku stałego w związku z posiadanym stopniem niepełnosprawności oraz środków na opłacenie rachunku za energię elektryczną. Organ I instancji ustalił, że odwołujący uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto (do dnia 28 lutego 2017r., k. 28), a [...] zł netto (od dnia 1 marca 2017r., k. 41). W odpowiedzi na wniosek organu I instancji z dnia 23 lutego 2017 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [...] – P. T. pismem z dnia 4 marca 2017r. wyjaśnił, że całkowita wysokość potrącenia ze świadczenia emerytalnego odwołującego w lutym 2017 r. wyniosła [...] zł, z czego kwota [...] zł została zarachowana na poczet zaległości alimentacyjnych. W wyniku rozpoznania wniosku z dnia 17 marca 2017 r. M. K. P. przyznano decyzją z dnia [...] marca 2017r., nr [...] świadczenie w formie zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej w marcu 2017 r. w kwocie [...] zł, zaś skarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], przyznano zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł na czas nieokreślony. W dniu 7 kwietnia 2017r. M. K. P. złożył do Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] odwołanie od decyzji przyznającej zasiłek stały wnosząc o podwyższenie jego wysokości z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (634,00 zł), a jego rzeczywistym dochodem [...] zł. Na potwierdzenie wysokości dochodu uzyskanego w lutym 2017 r. odwołujący przedłożył przekaz pocztowy nadany przez organ rentowy w dniu 15 lutego 2017 r. na kwotę [...] zł. Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że przepis art. 37 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016r. poz. 930 ze zm.) ustawy o pomocy społecznej stanowi: I. Zasiłek stały przysługuje: 1. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. II. Zasiłek stały ustala się w wysokości: 1. w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604,00 zł miesięcznie; 2. w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. III. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. IV. W przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania lub zasiłku dla opiekuna, zasiłek stały nie przysługuje. V. Osobę przebywającą w domu pomocy społecznej lub ubiegającą się o przyjęcie do niego uznaje się za osobę samotnie gospodarującą, jeżeli przed przyjęciem do domu pomocy społecznej łub rozpoczęciem oczekiwania na miejsce w takim domu była uprawniona do zasiłku stałego. VI. Przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz. 1058) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zasiłek stały, o który ubiega się strona, jest świadczeniem obligatoryjnym - organ jest zobowiązany do jego udzielenia. Decyzja ma charakter związany w zakresie obowiązku udzielenia pomocy w sytuacji stwierdzenia zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia. Wynika to z redakcji przepisu: "zasiłek stały przysługuje", a nie "zasiłek stały może być przyznany". Jednocześnie uznaniu tego organu ustawodawca pozostawił określenie wysokości tego świadczenia oraz okresu, na jaki ma być ono przyznane. Kwota zasiłku stałego nie może być przez organ swobodnie zwiększana lub zmniejszana, musi być wyliczona zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 lub 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że odwołujący jest osobą z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na czas nieokreślony, która, uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto (do dnia 28 lutego 2017r.), a [...] zł netto (od dnia 1 marca 2017 r.). Zgodnie z informacją Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] – P. T. z dnia 4 marca 2017 r. tytułem alimentów w lutym 2017 r. przekazano wierzycielowi [...] zł z całkowitej kwoty [...] zł podlegającej podziałowi pomiędzy wierzycieli. W konsekwencji dochód odwołującego (obliczony na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku stałego) w miesiącu poprzedzającym złożenia wniosku, t.j. w lutym 2017r. wyniósł [...] zł ([...] - [...] zł). Określona w decyzji organu I instancji kwota zasiłku stałego [...] zł mieści się w granicach wyznaczonych przez ww. przepis art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji prawidłowo zdaniem organu odwoławczego pomniejszył dochód odwołującego o alimenty należne na rzecz syna odwołującego. Odnosząc się zatem do zarzutów odwołującego Kolegium wskazuje, że ani art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej ani inne przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dopuszczają możliwości "pomniejszenia" dochodu o kwoty potrącane z tytułu wierzytelności innych niż alimentacyjne. Stąd dla ustalenia dochodu, a w konsekwencji wysokości zasiłku stałego nie ma prawnego znaczenia faktycznie uzyskiwany przez wnioskującego dochód, t.j. po potrąceniu wszelkich egzekwowanych świadczeń. Innymi słowy, od kwoty dochodu strony nie odlicza się zadłużenia spłaconego w związku z egzekucją komorniczą, jeżeli dług ma inny charakter niż alimentacyjny. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. P. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. W uzasadnieniu skargi między innymi podniósł, jego jedyny, realny i rzeczywisty dochód to emerytura w kwocie [...] zł netto miesięcznie na dzień od 1 lutego 2016 r., do 28 lutego 2017 r. tj. połowa najniższej emerytury [...] złotych miesięcznie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych - mimo stwierdzenia SKO, że " W konsekwencji dochód odwołującego (obliczony na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku stałego) w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w lutym 2017r. wyniósł [...] zł ([...] zł - [...] zł) (...) Organ I instancji prawidłowo pomniejszył dochód odwołującego o alimenty należne na rzecz syna odwołującego", to nie dostrzegł on faktu pominięcia przez Organ kosztów i opłat egzekucyjnych, czym naruszył zdaniem skarżącego zapisy w art. 141 Ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym stanie faktycznym, powyższa operacja matematyczna powinna zdaniem skarżącego wyglądać następująco: [...] zł [[...] zł - ([...] zł + [...] zł)], gdzie suma w nawiasie zwykłym, to należność, o której mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi ([...] zł). Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] wzięte razem nie odpowiadają celowi określonemu w art. 69 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i naruszaj art. 37 Ustawy o pomocy społecznej, oraz art. art. 139 - 141 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organy I i II Instancji w rozumieniu przepisów k.p.a., w drodze decyzji administracyjnych przyznając zasiłek stały z pomocy społecznej w zaniżonej wysokości naruszyły nie tylko normy Konstytucji RP, ale także dobra niematerialne Skarżącego. Brak środków finansowych, traumatyczne, upokarzające osamotnienie i eksmisja w asyście policji do lokalu socjalnego, wiek 70 lat oraz silna świadomość beznadziei sytuacji towarzyszą skarżącemu w każdym momencie pogłębiając poczucie krzywdy. Niezrozumienie dla sytuacji życiowej Skarżącego przez Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] w [...], nieudzielenie istotnej pomocy odnosząc się do bieżących problemów Skarżącego z arogancją i nonszalancją mimo, iż art. 2 ust. 1 i art. 3 Ustawy o pomocy społecznej, w swym brzmieniu, nakazują asertywną pokorę wobec osób, które nie są w stanie samodzielnie pokonać własnych trudności życiowych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał moje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.2 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), zwanej dalej ustawą, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazać także należy, iż kryteria przyznania zasiłku stałego określone są w art. 37 ust. 1 ustawy, przysługuje on. m.in. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również: dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 6 ustawy, całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (pkt 1). Nadmienić trzeba, ze decyzja wydana na podstawie art. 37 ust.1 ustawy jest decyzją o charakterze związanym. Wysokość zasiłku stałego ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie (ust. 2 pkt 1 ustawy) zgodnie z § 1 pkt. 2 lit, c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. E23), obowiązującym od dnia 1 października 2012 r. Kwota zasiłku stałego nie może też być niższa niż 30 zł miesięcznie. Regulacje w zakresie zasiłku stałego są jednoznaczne i nie przewidują w kwestii przyznania tego świadczenia, jak również określenia jego wysokości - ust. 2 i ust. 3 art. 37, uznania administracyjnego. Są to więc świadczenia o charakterze obligatoryjnym co oznacza, że tylko spełnienie łącznie wszystkich kryteriów, od których ustawa o pomocy społecznej uzależnia przyznanie zasiłku stałego, stwarza gwarancję jego przyznania, w określonej wysokości. Obok przesłanki dotyczącej niezdolności do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy niezbędne jest, by dochód osoby ubiegającej się o zasiłek stały był niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego zgodnie z zasadami zawartymi w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wedle powołanego przepisu prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art 7 pkt 1 - 15 lub innych okoliczności, uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Sposób ustalania dochodu został szczegółowo określony - zależy od źródeł przychodu. W art. 8 ust. 3 zostały określone ogólne zasady obliczania dochodu. Ustala się go przez pomniejszenie przychodu o zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty. Ustawodawca w sposób kategoryczny określił, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Konstrukcja prawna instytucji nie wliczania do dochodu określonych składników nie pozwala więc na rozszerzającą interpretację tego przepisu. Z tego względu enumerację negatywną określoną w ust. 3 art. 8 ustawy o pomocy społecznej należy uznać za zamkniętą. Z prawidłowo ustalonych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący jest osobą z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na czas nieokreślony, otrzymującą emeryturę w wysokości [...] zł netto (do dnia 28 lutego 2017 r.) a [...] (od 1 marca 2017 r.). Zgodnie z informacją Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] z dnia 4 marca 2017 r. z tytułu alimentów w lutym 2017 r. przekazano wierzycielowi [...] zł z całkowitej kwoty [...] zł podlegającej podziałom pomiędzy wierzycieli. W efekcie dochód skarżącego obliczony na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku stałego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w lutym 2017 r. wyniósł [...] zł ([...]-[...]). Określona w decyzji organu pierwszej instancji kwota zasiłku stałego w wysokości [...] zł mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Słusznie organy przyjęły, że ani art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej, ani inne przepisy tej ustawy nie dopuszczają możliwości ,,pomniejszenia" dochodu o kwoty potrącone z tytułu wierzytelności innych niż alimentacyjne. Dlatego też zarzut skargi dotyczący nie odliczenia przez organ kosztów i opłat egzekucyjnych i naruszenie art. 14 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie zasługuje na uwzględnienie. Powyższa regulacja określa zakres egzekucji ze świadczeń pieniężnych przyznawanych na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ustawa ta nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi odnosząc się do naruszenia art. 2 i art. 69 Konstytucji RP. Konstytucja RP w art. 69 odsyła bowiem w przedmiotowym zakresie do regulacji ustawowej, a to oznacza, ze osoby niepełnosprawne mają prawo do zaspokojenia roszczeń, ale nie wszystkich i tylko w zakresie uregulowanym w ustawach, w tym ustawie o pomocy społecznej. Dlatego też zarzuty skargi, iż rozstrzygnięcia organów w przedmiotowej sprawie nie odpowiadają celowi określonemu w art. 69 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i naruszają art. 37 ustawy o pomocy społecznej nie zasługuje na uwzględnienie. Natomiast żądanie przez skarżącego na drodze postępowania administracyjnego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jest nieuzasadnione i wykracza poza kognicję sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny oraz prawidłowo zastosowały i zinterpretowały obowiązujące przepisy prawa. Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.