I SA/Wa 1185/13

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U. T., A. K., L. W. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U. T., A. K., L. W. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W złożonym formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Nie posiada oszczędności. Stan majątkowy obejmuje mieszkanie, w którym wnioskodawca zamieszkuje ([...] m²), a także drugi lokal mieszkalny o pow. [...] m². Środki utrzymania czerpie ze świadczeń emerytalnych – swojego ([...] zł) i małżonki ([...] zł). Wydatki łączne gospodarstwa domowego zostały określone na kwotę analogiczną do kwoty uzyskiwanych dochodów ([...] zł). Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego ([...] bez wskazania konkretnego modelu, rocznik [...]), Zarządzeniem z dnia 19 lutego 2016 r. wnioskodawca został zobowiązany w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie, m.in.: kopii zeznań podatkowych składanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę z ostatnich dwóch lat, oświadczenia o nieprowadzeniu jakiejkolwiek działalności zarobkowej związanej z posiadanym zawodem, a także pełnieniu jakiejkolwiek funkcji, z którą związane jest uzyskiwanie dochodów, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę rachunków bankowych, lokat i innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, informacji określającej powód wskazywania w innych wnioskach o prawo pomocy odmiennej wysokości uzyskiwanego świadczenia emerytalnego (np. [...] zł w październiku 2015 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 1502/12), kopii dokumentów (rachunków, faktur, przelewów) potwierdzających ponoszenie wydatków na utrzymanie w wysokości szczegółowo określonej w formularzu PPF (dotyczy opłat za telefon komórkowy, UPC, kredyty w [...] Banku i [...] Banku, RWE, opłat czynszowych, konsultacji lekarskich i zakupu lekarstw), wyjaśnienia przyczyn wyłączających traktowanie posiadanego mieszkania niewykorzystywanego na cele mieszkaniowe jako źródła dochodu (wynajem/sprzedaż) w sytuacji nieposiadania środków na konieczne utrzymanie. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 3 lutego 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 463), jednakże do dnia rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostało wykonane. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowane uznaje się zapatrywanie, że wykazanie przez wnioskodawcę wystąpienia w sprawie przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy może się opierać wyłącznie na przedstawieniu pełnej informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób wskazany w formularzu PPF, a gdyby to okazało się niewystarczające, stosownie do art. 255 p.p.s.a., przedłożeniu dodatkowych dokumentów i złożeniu wyjaśnień w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W przypadku, gdy wnioskodawca nie spełni powyższego zobowiązania, odstępując od przedstawienia jakichkolwiek wyjaśnień albo odpowiadając wybiórczo na wskazane mu w wezwaniu zastrzeżenia, przyjąć należy, że nie zachodzi sytuacja dająca możliwość ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego, co w konsekwencji prowadzi do odmowy przyznania zainteresowanemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1324/15). W postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. I OZ 286/16 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że uchylenie się przez stronę, na której ciążył obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy od przedstawienia na wezwanie sądu określonych dokumentów i oświadczeń, powoduje, że strona powinna się liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku, który w takiej sytuacji pozostanie oddalony. Zwrócenie uwagi na to, że odmowa przyznania prawa pomocy nie w każdym przypadku wynika z ustalenia, że wnioskodawca posiada środki finansowe pozwalające mu ponosić koszty postępowania, ale może również być spowodowana przyczynami procesowymi leżącymi po stronie zainteresowanego uzyskaniem uprawnienia (niemożnością ustalenia sytuacji materialnej zainteresowanego) ma związek ze stwierdzeniem, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca uchybił nałożonemu na niego obowiązkowi uzupełnienia złożonego wniosku uzasadnionego przedstawieniem w formularzu PPF niewystarczających informacji do oceny jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nie może budzić wątpliwości, że zakres przedmiotowy doręczonego wnioskodawcy wezwania odnosi się do istotnych informacji z punktu widzenia wymogu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Dotyczą one bowiem m.in. potwierdzenia faktu nieposiadania przez zainteresowanego jakichkolwiek oszczędności, określenia, czy wnioskodawca faktycznie nie prowadzi jakiejkolwiek działalności zarobkowej, ustalenia przyczyn składania we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, co jest wiadome organowi sądowemu z urzędu, różnych informacji o uzyskiwanych dochodach, określenia przyczyn utrzymywania w majątku składnika o znacznej wartości generującego wyłącznie wydatki (lokal mieszkalny), wreszcie uprawdopodobnienia, że wszystkie deklarowane wydatki faktycznie stanowią obciążenie gospodarstwa domowego. Z tego względu zaniechanie zastosowania się do wezwania oznacza, że wnioskodawca w sposób świadomy nie doprowadził do potwierdzenia sformułowanego we wniosku oświadczenia, którego zasadniczym elementem było twierdzenie, że żądanie przyznania prawa pomocy jest spowodowane nieposiadaniem środków na poniesienie kosztów postępowania. W tych warunkach, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.