I SA/Wa 1185/13

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U. T., A. K., L. W. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U. T., A. K., L. W. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W wypełnionym na wezwanie formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Wyjaśnił, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z synem (ur. 1992 r.). Środki utrzymania czerpie z alimentów w wysokości [...] zł. Określając stałe wydatki, wnioskodawca podał, że odnoszą się one do "wyżywienia –[...] zł oraz ogólnie określonych "pozostałych" wydatków ([...] zł). Wnioskodawca, według złożonego oświadczenia, nie posiada oszczędności ani jakiegokolwiek majątku. Zarządzeniem z dnia 19 lutego 2016 r. wnioskodawca został zobowiązany w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie, mi.in.: oświadczenia na temat źródeł uzyskiwanych dochodów, z których ponoszone są przez wnioskodawcę koszty utrzymania w dwuosobowym gospodarstwie domowym wobec nieuprawdopodobnienia, że łączne koszty utrzymania (poza wyżywieniem) zamykają się w deklarowanej w formularzu wysokości ([...] zł), kopii składanych deklaracji podatkowych lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzających brak takiego obowiązku, informacji, czy wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, jeżeli tak - przedstawienie dokumentów określających jej charakter wraz z dokumentacją dotyczącą uzyskiwanych dochodów lub ponoszonych strat w ostatnim roku podatkowym, informacji, czy wnioskodawca pozostaje zatrudniony, prowadzi działalność zawodową lub pełni jakiekolwiek funkcje, z którymi wiąże się uzyskiwanie dochodów, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez składającego wniosek rachunków bankowych, lokat lub innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, kopii dokumentów potwierdzających otrzymywanie świadczeń alimentacyjnych w deklarowanej w formularzu wysokości, szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie kopii dokumentów potwierdzających ich opłacanie, informacji na temat zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów, a także informacji na temat miejsca zamieszkiwania wnioskodawcy oraz syna wraz ze wskazaniem okoliczności skutkujących brakiem wydatków ponoszonych na ten cel. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 3 lutego 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 464), jednakże do dnia rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostało wykonane. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowane uznaje się zapatrywanie, że wykazanie przez wnioskodawcę wystąpienia w sprawie przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy może się opierać wyłącznie na przedstawieniu pełnej informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób wskazany w formularzu PPF, a gdyby to okazało się niewystarczające, stosownie do art. 255 p.p.s.a., przedłożeniu dodatkowych dokumentów i złożeniu wyjaśnień w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W przypadku, gdy wnioskodawca nie spełni powyższego zobowiązania, odstępując od przedstawienia jakichkolwiek wyjaśnień albo odpowiadając wybiórczo na wskazane mu w wezwaniu zastrzeżenia, przyjąć należy, że nie zachodzi sytuacja dająca możliwość ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego, co w konsekwencji prowadzi do odmowy przyznania zainteresowanemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1324/15). W postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. I OZ 286/16 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że uchylenie się przez stronę, na której ciążył obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy od przedstawienia na wezwanie sądu określonych dokumentów i oświadczeń, powoduje, że strona powinna się liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku, który w takiej sytuacji pozostanie oddalony. Zwrócenie uwagi na to, że odmowa przyznania prawa pomocy nie w każdym przypadku wynika z ustalenia, że wnioskodawca posiada środki finansowe pozwalające mu ponosić koszty postępowania, ale może również być spowodowana przyczynami procesowymi leżącymi po stronie zainteresowanego uzyskaniem uprawnienia (niemożnością ustalenia sytuacji materialnej zainteresowanego) ma związek ze stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca uchybił nałożonemu na niego obowiązkowi uzupełnienia złożonego wniosku uzasadnionego przedstawieniem w formularzu PPF niewystarczających informacji do oceny jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nie może budzić wątpliwości, że zakres przedmiotowy doręczonego wnioskodawcy wezwania odnosi się do istotnych informacji z punktu widzenia wymogu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Obejmują one bowiem informacje pozwalające ustalić faktyczne dochody wnioskodawcy i stan posiadanych oszczędności, dotyczą ustalenia tego, czy wnioskodawca pozostaje zatrudniony, prowadzi działalność zawodową lub pełni jakiekolwiek funkcje, z którymi wiąże się uzyskiwanie dochodów, pozwalają również oszacować rzeczywisty zakres wydatków gospodarstwa domowego. Skierowane do wnioskodawcy wezwanie nie służyło jedynie uzupełnieniu brakujących informacji o sytuacji materialnej, ale przede wszystkim miało na celu określenie faktycznego obrazu stanu majątkowego z powodu powstania wątpliwości, czy złożone oświadczenie, nawet w zakresie podanych w nim szczątkowych informacji, odpowiada rzeczywistości. Z tego względu zaniechanie zastosowania się do wezwania oznacza, że wnioskodawca nie doprowadził do potwierdzenia sformułowanego we wniosku oświadczenia, którego zasadniczym elementem było twierdzenie, że żądanie przyznania prawa pomocy jest spowodowane nieposiadaniem środków na poniesienie kosztów postępowania. W tych warunkach, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.