I SA/Wa 1211/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2020 r. nr KOX/4188/Pc/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty rocznej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, na podstawie art. 73 ust. 2 i 2a w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) – dalej zwanej "ugn", art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2018 r., poz. 1716 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą przekształceniową" i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270) – dalej zwanej "ustawą zmieniającą", po rozpatrzeniu wniosku J. i P. S. skierowanego przeciwko Prezydentowi m.st. Warszawy o ustalenie, że zmiana stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części nieruchomości gruntowej stanowiącej własność miasta, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...], jest nieuzasadniona, orzeczeniem z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. gruntu. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Prezydent m.st. Warszawy wypowiedział użytkownikowi wieczystemu wysokość dotychczasowej stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność miasta, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...] i równocześnie ustalił od 1 stycznia 2019 r. nową stawkę procentową wynoszącą 3%. Użytkownik wieczysty, z zachowaniem ustawowego terminu, złożył wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o uznanie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie orzeczeniem z 8 kwietnia 2020 r. nr KOX/4188/Pc/19 umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. gruntu. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ugn opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej określonej zgodnie z art. 67 ww. ustawy. Stosownie zaś do regulacji zawartej w art. 73 ust. 2 ugn jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosuje się tryb postępowania określony w art. 78-81 ugn. Z art. 73 ust. 2a ugn wynika jednoznacznie, że przepisy zawarte w ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, w przypadku: 1) ustanowienia odrębnej własności lokalu, którego przeznaczenie jest inne niż cel, na który nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, lub 2) zmiany sposobu korzystania z lokalu. Według art. 72 ust. 3 ugn wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego jest uzależniona od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została oddana. 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa przekształceniowa. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Z kolei stosownie do regulacji zawartej w art. 1 ust. 2 tej ustawy przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczęte i niezakończone przed dniem przekształcenia, toczą się nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych. Dalej Kolegium podało, że 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca. Zgodnie z art. 1 ww. ustawy w art. 72 w ust. 3 po pkt 3a ugn, który określa wysokości stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego w zależności od sposobu korzystania z nieruchomości, dodany został pkt 3b w brzmieniu: "za nieruchomości gruntowe, na których położone są garaże lub stanowiska postojowe niewykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej albo nieruchomości przeznaczone na te cele - 1% ceny;". Stosownie zaś do regulacji zawartej w art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej z dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy umarza się postępowania w sprawach ustalenia lub aktualizacji stawek procentowych opłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 2, jeżeli dotyczą nieruchomości, o których mowa w art. 72 ust. 3 pkt 3b ustawy zmienianej w art. 1. Mając zatem na uwadze przytoczone wyżej przepisy SKO w Warszawie uznało, że postępowanie w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości podlega umorzeniu, a strony wiąże stawka procentowa w wysokości dotychczasowej, tj. 1%. Kolegium pouczyło strony, że zgodnie z art. 79 ust. 3 i art. 80 ugn od orzeczenia Kolegium nie przysługuje środek odwoławczy, jednakże strona niezadowolona z orzeczenia może wnieść od niego sprzeciw w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Wniesienie sprzeciwu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego W Warszawie jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 8 kwietnia 2020 r. Miasto [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosło o: 1) przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8 kwietnia 2020 r., a w przypadku uwzględnienia tego wniosku, 2) uchylenie orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 8 kwietnia 2020 r.; 3) przekazanie przedmiotowej sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego celem ponownego rozpoznania; 4) obciążenie organu kosztami niniejszego postępowania w całości, w tym zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Zarządzeniem z 27 września 2023 r. WSA w Warszawie pozostawił wniosek o przywrócenie terminu bez nadawania mu dalszego biegu, uznając skargę za dopuszczalną, mając na uwadze art. 112 kpa (stosowany odpowiednio w sprawach aktualizacyjnych) w zw. z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec prawomocnego odrzucenia sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że niniejsza skarga była dopuszczana. Kolegium błędnie pouczyło stronę o prawie do wniesienia sprzeciwu od zaskarżonego orzeczenia do sądu powszechnego. Potwierdził to w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w [...] w postanowieniu z [...] listopada 2022 r. sygn. akt [...] oddalającym zażalenie Miasta [...] na postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 2022 r. sygn. akt [...] wskazując, że od orzeczenia Kolegium o umorzeniu postępowania aktualizacyjnego jako decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kończącej postępowanie w sprawie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zatem prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] lipca 2022 r. sygn. akt [...] związany jest WSA w Warszawie, co wynika z art. 365 § 1 kpc. Przy czym w sprawach dotyczących stawek procentowych, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej (taką podstawę prawną zawiera zaskarżone orzeczenie) zastosowanie ma art. 112 kpa bowiem orzeczenie o umorzeniu postępowania aktualizacyjnego w zakresie stawek procentowych opłat rocznych ma charakter decyzji administracyjnej. Wobec tego na mocy art. 1 pkt 1 kpa zastosowanie do tego rodzaju spraw znajdują przepisy ogólnej procedury administracyjnej. Zgodnie z art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten dotyczy wszystkich stron postępowania administracyjnego, niezależnie od tego czy są reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Taka strona może skutecznie wnieść środek zaskarżenia w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa. Ochrona strony przewidziana przez ten przepis działa z mocy samego prawa, a tym samym nie ma podstaw do odsyłania strony na inną drogę ochrony prawnej, np. poprzez złożenie prośby o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1553/11; wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 37/21). Za tym, że wniosek o przywrócenie terminu, generujący dodatkowe czynności, nie jest konieczny do merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia wniesionego po upływie ustawowego terminu, skoro strona została pouczona wadliwie o prawie do wniesienia tego środka, przemawia dodatkowo zasada szybkości postępowania, określona w art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie miał także zastosowanie art. 58 § 4 ppsa który przewiduje, że sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 1 (jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego), gdy w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Wobec tego także postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu z tego powodu (niedopuszczalności drogi postępowania cywilnego przed sądem powszechnym) należy do kategorii postanowień sądu powszechnego, o których mowa w art. 58 § 4 ppsa. Przechodząc do meritum sprawy Sąd podziela stanowisko Miasta [...] o naruszeniu w niniejszej sprawie art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez zastosowanie go do stanu faktycznego sprawy nieadekwatnego do podstawy prawnej, która legła u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się postępowania w sprawach ustalenia lub aktualizacji stawek procentowych opłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 2 (ustawy przekształceniowej), jeżeli dotyczą nieruchomości, o których mowa w art. 72 ust. 3 pkt 3b (garaży) ustawy zmienianej w art. 1 (ugn). Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Prezydent m.st. Warszawy wypowiedzeniami z 20 listopada 2018 r. wypowiedział J. S. i P. S. dotychczasową wysokość opłat rocznych z tytułu udziałów w użytkowaniu wieczystym gruntu położonego w [...] przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...], zapisanego w Kw nr [...], związanych z lokalem mieszkalnym nr [...] i z garażem nr [...]. Tych wypowiedzeń dotyczy wniosek J. S. i P. S. z [...] stycznia 2019 r. o ustalenie, że aktualizacja opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej związana z lokalem mieszkalnym nr [...] i udziałem w lokalu niemieszkalnym stanowiącym wspólne miejsce postojowe, jest nieuzasadniona. Wobec tego Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydało zaskarżone orzeczenie z naruszeniem art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zastosuje się do oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym wyroku. Kolegium rozpozna sprawę z wniosku J. S. i P. S. z [...] stycznia 2019 r. przyjmując, że wnioskodawcy kwestionują aktualizację opłat rocznych z tytułu udziałów w użytkowaniu wieczystym ww. nieruchomości gruntowej związanych z lokalem mieszkalnym nr [...] i z lokalem niemieszkalnym stanowiącym wspólne miejsce postojowe (garażem wielostanowiskowym nr [...]) i wobec tego zastosuje w sprawie przepisy dotyczące aktualizacji wysokości opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości (które uzależnione są od ceny nieruchomości ustalonej na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego ), a nie przepisy dotyczące aktualizacji wysokości stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości (które uzależnione są od ustawowo i umownie określonego celu użytkowania wieczystego). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).