I SA/Wa 1235/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]: zawiadomiło o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o nieznanej treści, wydanego w dniu [...] września 1954 r. nr [...], orzekającego o odmowie przyznania własności czasowej do nieruchomości przy ul.[...], hip.[...],[...]; na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie administracyjne do czasu zakończenia przez Ministra Finansów postępowań w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w odniesieniu do nieruchomości przy ul.[...], wszczętych zawiadomieniami z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] oraz z [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 21 lipca 2009 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynęło żądanie B. J. stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1954r. nr L.dz.[...], o odmowie przyznania własności czasowej do ww. nieruchomości. Zgodnie z zaświadczeniem z 28 września 2010 roku z archiwalnej księgi hipotecznej pod nazwą [...] prowadzonej dla nieruchomości położonej przy ul.[...], poprzednimi właścicielami nieruchomości byli B. B. co do [...] części, J. z P. B. co do [...] części, M. C. co do [...] części wszyscy niepodzielnie. J. B. została uznana za zmarłą, jej spadkobiercą był B. B. Następczynią prawną B. B., zmarłego [...] czerwca 1965 r. była Z. D. (Postanowienie Sądu Powiatowego dla [...] z [...] grudnia 1965r. Sygn.[...], Z. D. zmarła [...] listopada 2006 r. w [...], a jej spadkobiercą został J. C. (Postanowienie Sądu [...] w [...] z [...] grudnia 2011 roku [...]. J. C. zmarł [...] maja 2014 r., a spadek po nim nabyła żona S. C. w całości (Postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] czerwca 2016 roku [...]). Odmiennie przedstawia się natomiast problem następstwa prawnego po M. C., właścicielu [...] części przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z przedstawionych przez stronę dokumentów, M. C. zmarł [...] maja 1946 r., spadek po nim nabył syn siostrzenicy K. S. w całości (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...].09.1998 r. sygn akt [...]). K. S. zmarł [...] lutego 1999 r. Spadek po nim nabyli: żona T. S. z domu S. i syn S. S. po 1/2 (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...].06.2001 r. sygn akt [...]). T. S. zmarła [...] kwietnia 2002 r. Spadek po niej nabyli: syn S. S. w 1/2 i bratankowie A. S., P. S. i A. S. po 1/6 każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...].09.2009 r. sygn akt [...]). Postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. sygn. [...] Sądu Rejonowego dla [...] ustanowiono kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu A. S., P. S. i A. S. w osobie adwokata O. O. T. S. była spadkobierczynią K. S., zmarłego [...] lutego 1999 r., on zaś - spadkobiercą wuja, M. C., jednego z dawnych właścicieli ww. nieruchomości. Jednakże z dokumentów przekazanych do sprawy przez Ministerstwo Finansów wynika, że odszkodowania za część nieruchomości wypłacono osobom z rodziny F., krewnych rodziny C., na mocy układu indemnizacyjnego. Pośredni dowód w tej sprawie przedstawił również pełnomocnik spadkobierców B. B: jest to pismo z 31 stycznia 1948 r., w którym adwokat Z. W. pisze, że S. F. i L. z F. Z. zostali wprowadzeni w posiadanie 65/392 części nieruchomości przy ul.[...]. Z kolei 28 lutego 1949 r. tenże adwokat kwituje wpłatę [...] zł na rachunek K. S. i innych sukcesorów M. C. oraz K. C. na koszty wniosków o własność czasową spadkowych nieruchomości. W rejestrze wniosków dekretowych znajdującym się w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim zanotowano wpływ wniosku dotyczącego gruntu nieruchomości przy [...] nr hip. [...]E i [...]M, a złożonego przez "B., adw. W. i adw. R.". Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. "organ administracji państwowej zawiesza postępowanie: (...) 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Takie sformułowanie przepisu wskazuje na obligatoryjność zawieszenia postępowania, jeśli rozstrzygnięcie w danym postępowaniu uzależnione może być od toczącego się przed innym organem. Tak jest zdaniem organu w sytuacji, jaka ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Aby organ mógł rozpatrzyć sprawę i wydać decyzję musi stwierdzić czy zostały spełnione wszystkie przesłanki do załatwienia sprawy administracyjnej. Przesłanką przedmiotową jest istnienie sprawy, która może być załatwiona decyzją administracyjną. W niniejszym postępowaniu taką sprawą jest żądanie B. J. stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o nieznanej treści, wydanego w dniu [...] września 1954 r. nr L.dz.[...], orzekającego odmowie przyznania własności czasowej do nieruchomości przy ul.[...], hip. [...]E, [...]M. Przedmiot sprawy (orzeczenie) wszedł więc do obrotu prawnego, co znajduje swoje odbicie w innych dokumentach, natomiast nie jest - jak dotąd - znany adresat orzeczenia, ani jego treść, sytuacja ta w każdej chwili jednak może ulec zmianie, gdy tylko w Urzędzie Prezydenta [...] zostaną odnalezione zagubione akta. Przesłanką podmiotową natomiast jest wszczęcie postępowania przez stronę postępowania oraz prowadzenie postępowania z udziałem wszystkich stron. Stroną w postępowaniu nadzorczym są adresaci decyzji - dawny właściciel nieruchomości lub następcy prawni tych osób. Adresatami kwestionowanej decyzji byli prawdopodobnie dawni właściciele nieruchomości, lub ich następcy prawni, jednak co do tego, kim te osoby były - brak pewnej wiedzy. W niniejszej sprawie zatem - również przy braku większości istotnych dokumentów dotyczących przedmiotu sprawy - zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy osoby z rodziny F. były spadkobiercami M. C., co mogłoby oznaczać, że postanowienie ustalające K. S. jedynym spadkobiercą M. C. nie było jedynym w tym przedmiocie wydanym, a krąg podmiotów jest inny, niż dotąd znany. Decyzja Ministra Finansów odnosząca się do wypłaty odszkodowania za część nieruchomości może w istotny sposób wpłynąć na rezultat tych ustaleń. Zatem zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o nieznanej treści, wydanego w dniu [...] września 1954 r. nr L.dz.[...], orzekającego o odmowie przyznania własności czasowej do nieruchomości przy ul.[...], hip. [...]E, [...]M, w [...] jest konieczne. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie jego pkt 2 wniosła B. J. zarzucając mu: 1. obrazę przepisów prawa procesowego, mającą istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: - art. 28 kpa poprzez nieuzasadnione żadnymi przesłankami stwierdzenie, iż krąg osób zainteresowanych wynikiem niniejszego postępowania nie jest ustalony lub może budzić wątpliwości w sytuacji, gdy wszyscy zainteresowani będący następcami prawnymi przedwojennych właścicieli nieruchomości biorą udział w niniejszym postępowaniu; - art. 365 § 1 kpc w zw. z art 13 § 2 kpc, polegające na kwestionowaniu przez organ kręgu spadkobierców po M. C. pomimo istnienia w obiegu prawnym prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po M. C. i jego następcach prawnych, podczas gdy orzeczenie prawomocne wydane przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym wiąże organy państwowe i organy administracji publicznej, - art. 97 § 1 pkt 4 kpa, polegające na błędnym zastosowaniu tego przepisu i zawieszeniu postępowania, na skutek błędnego przyjęcia, iż dla prowadzonego postępowania administracyjnego zagadnieniem wstępnym jest wyjaśnienie przez Ministra Finansów kwestii przyznania odszkodowań za przedmiotową nieruchomość na podstawie układów indemnizacyjnych, podczas gdy nieruchomość położona przy ul. [...] nigdy nie stanowiła własności cudzoziemca, a strony niniejszego postępowania są jedynymi następcami prawnymi właścicieli tejże nieruchomości, a tym samym wyjaśnienie kwestii przyznania odszkodowania osobom niebędącym następcami prawnymi właścicieli nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zaskarżonej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Postępowanie, które zostało zawieszone zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzorczym o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z [...] września 1954 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy [...] ozn. nr hip. [...]E, [...]M. Organ prowadzący postępowanie administracyjne jest obowiązany ustalić krąg stron tego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, zakończonego wydaniem kwestionowanego rozstrzygnięcia, ale również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia (vide: Wyrok NSA z 4 grudnia 2008 r. I OSK 1819/07, Legalis, Wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r. II OSK 176/09, Legalis). Wynika z tego, że strony postępowania zwykłego zakończonego kwestionowanym orzeczeniem bezwzględnie muszą być stroną postępowania nieważnościowego, gdyż mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przeprowadzenie postępowania w takiej sprawie bez udziału takich osób stanowi podstawę prawną do wznowienia tego postępowania z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie orzeczenie z [...] września 1954 r. nie wiadomo do kogo zostało skierowane, gdyż w aktach sprawy brak jest tego orzeczenia. Obowiązkiem organu administracji jest jak wskazano wyżej ustalenie wszystkich stron postępowania, które powinny brać udział w postępowaniu nieważnościowym w charakterze stron tego postępowania. W toku tego postępowania organ nadzoru uzyskał informację od Ministra Finansów, że przed Ministrem Finansów prowadzone jest postępowanie w sprawie zastosowania przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Rozstrzygnięcie tego postępowania ma istotne znaczenie dla ustalenia interesu prawnego w postępowaniu nieważnościowym osób, do których skierowane zostało orzeczenie z [...] września 1954r., jak również osób objętych prowadzonym postępowaniem przed Ministrem Finansów. Tak więc wynik postępowania przed Ministrem Finansów stanowi prejudykat dla postępowania nieważnościowego, a to uzasadnia zawieszenie tego ostatniego na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zaskarżone postanowienie jest zatem zgodne z prawem, co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.