I SA/Wa 1248/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-16
Skład orzekający: Bożena Marciniak, Iwona Kosińska, Monika Sawa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji administracyjnej zawiesza bieg terminu wymagalności roszczenia o odsetki za opóźnienie w zapłacie odszkodowania, ustalonego na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji administracyjnej nie powoduje negatywnych skutków dla strony, na rzecz której ustalono odszkodowanie, w tym nie zawiesza wymagalności roszczenia o odsetki za opóźnienie w zapłacie. Odsetki należą się za okres opóźnienia liczony od dnia, w którym miała nastąpić wypłata odszkodowania, do dnia, w którym wypłata ta rzeczywiście nastąpiła, niezależnie od ewentualnego wstrzymania wykonania decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty ustalającą odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę gminną. Gmina zarzucała organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne wskazanie okresu naliczania odsetek oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności. Gmina stała na stanowisku, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji zawiesza wymagalność roszczenia o odsetki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odsetek ustawowych oddala skargę
Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej k.p.a.) w związku art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm., dalej u.g.n.) po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy [...] oraz odwołania M. P. od decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...] ustalającej odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie kwoty głównej odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz M. i T. małż. P. za okres od dnia 07.10.2010 r. do dnia 22.11.2010 r. oraz od dnia 13.04.2011 r. do dnia 09.02.2012 r., które łącznie wynoszą [...] zł (słownie: [...]), uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.; orzekł o ustaleniu odsetek ustawowych: za okres od dnia 06.10.2010 r. do dnia 09.02.2012 r. w kwocie [...] zl za [...] dni opóźnienia w zapłacie świadczenia głównego ustalonego decyzją Starosty [...] Nr [...] z dnia [...].06.2010 r. w wysokości [...] zł na rzecz Państwa T. i M. małż. P.; zobowiązał Gminę [...] do wypłaty odsetek ustawowych na rzecz T. i M. małż. P. w wysokości [...] w terminie 14 dni, od dnia w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 113 § 1 kpa sprostował z urzędu błąd pisarski w decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. uchylającej w całości decyzję Starosty [...] NR [...] z [...] czerwca 2017 r. i orzekającej co do istoty w sprawie ustalenia odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie kwoty głównej odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz M. i T. P. na str. 1 w wierszu 20 od dołu zamiast "zobowiązuję Gminę [...] do wypłaty odsetek ustawowych" powinno być "zobowiązuję Gminę [...] do wypłaty odsetek ustawowych"
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Starosta Powiatu [...] decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2010 r. znak: [...] ustalił odszkodowanie na rzecz T. i M. P. w wysokości [...] zł za udział w [...] części nieruchomości oraz E. K. w wysokości [...] zł za udział w [...] części nieruchomości od Gminy [...] za działkę gruntu oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 położoną w obrębie [...] gmina [...], opisaną obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych, która przeszła z mocy prawa na własność Gminy [...] w związku z wydzieleniem jej pod publiczną drogę gminną w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek jej współwłaścicieli.
Decyzją nr [...] z [...] września 2010 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez Gminę [...] decyzję Starosty Powiatu [...] ustalającą - wysokość odszkodowania.
W związku z wniesioną przez Gminę [...] skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] nr [...] z [...] września 2010 r., postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wydanym na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda [...] wstrzymał z urzędu wykonanie swojej decyzji z [...] września 2010 r., nr [...] do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I SA/Wa 2330/10) oddalił skargę Gminy [...] i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 3 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1640/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/ Wa 2330/10.
Zawiadomieniem z dnia [...].03.2017 r. Wójt Gminy [...] przekazał do Starosty [...], zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową, wniosek T. i M. małżonków P. z dnia [...].01.2012 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości odsetek z tytułu opóźnienia w zapłacie odszkodowania za działkę gruntu ewid. nr [...] położoną w obrębie [...], gmina [...], wydzieloną pod publiczną drogę gminną, które to odszkodowanie zostało ustalone i przyznane na rzecz T. i M. małżonków P. decyzją Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2010 roku, znak: [...].
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Starosta [...] ustalił odsetki ustawowe w wysokości [...] zł za opóźnienie w zapłacie kwoty głównej odszkodowania za działki wydzielone pod drogi, na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na rzecz M. i T. małż. P. za okres od dnia [...].10.2010 r. do dnia [...].11.2010 r. oraz od dnia [...].04.2011 r. do dnia [...].02.2012 r.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. P., zarzucając jej naruszenie art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez mylne przyjęcie, że za okres od dnia 23.11.2010 r. do dnia 12.04.2011 r. skarżącym nie przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie, co w konsekwencji doprowadziło do zaniżenia przysługującej skarżącym należności z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył również Wójt Gminy [...], zarzucając przedmiotowej decyzji naruszenie obowiązku wynikającego z art. 7 i 77 k.p.a. dotyczące dołożenia wszelkiej staranności w gromadzeniu i analizie materiału dowodowego poprzez błędne wskazanie okresu, za który ustalono odsetki ustawowe.
Dokonując analizy prawnej Wojewoda wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu za działki gruntu, wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela i które z mocy prawa przeszły odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, tj. według art. 128-135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów wykonawczych wydanych do ustawy.
Zdaniem Wojewody nie budzi wątpliwości fakt, iż problem ustalania odsetek za nieterminowe wypłacenie odszkodowania uregulowany jest przepisem art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Nie budzi również wątpliwości kwestia, iż art. 132 ww. ustawy powinien być stosowany w takich sytuacjach w całości. W ocenie organu błędem jest twierdzenie, że zastosowanie znajdą tylko uregulowania dotyczące stricte zasad i trybu ustalenia i wypłacania odszkodowania. Kwestia odsetek za nieterminowe wypłacenie odszkodowania uregulowana przepisem art. 132 ust. 2 ugn jest nierozerwalnie związana z trybem i zasadami jego wypłaty, ponieważ uregulowany wprost w tym przepisie jest termin wypłaty odszkodowania, który zgodnie z art. 132 ust. 1a ugn, w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna i jest wypłacane jednorazowo.
Wskazując na powyższe, wojewoda podniósł, że roszczenie o zapłatę odsetek za zwłokę lub opóźnienie w wypłacie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną z mocy prawa, w oparciu o art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie nosi znamion sprawy cywilnej, a jest sprawą administracyjną, do której w drodze odesłania ustawowego, uregulowanego art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., stosuje się jedynie odpowiednio przypisy k.c.
Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.c. dotyczy, w tym przypadku głównie stosowania art. 476, 477 i 481 k.c. Według art. 476 k.c. dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony - gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela, ale nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. osoba uprawniona do odszkodowania może żądać odsetek za zwłokę w zapłacie, choćby nawet nie poniosła żadnej szkody i choćby zwłoka wynikała z okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Ponadto, w myśl art. 481 § 3 k.c. w razie zwłoki w zapłacie może żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych. Z kolei, według art. 477 § 1 i 2 k.c., w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki, jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
Po powołaniu się na orzecznictwo sądów powszechnych i administracyjnych organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem z 8 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2912/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi M. P. i T. P.. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2015 r.. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania oraz odmowy wypłacenia odsetek ustawowych. W wyroku tym Sąd stwierdził, że waloryzacja i skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania to dwa odrębne zagadnienia. Odsetki należą się za okres opóźnienia liczony od dnia, w którym miała nastąpić wypłata odszkodowania, do dnia, w którym wypłata ta rzeczywiście nastąpiła. Sąd wskazał, że zasadne jest roszczenie skarżących o wypłatę ustawowych odsetek od kwoty należnego im odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. za okres opóźnienia w jego wypłacie, tj. od kwoty [...] zł od dnia 6 października 2010 r. do dnia 9 lutego 2012 r.
Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Odwołując się do powołanego przepisu oraz ukształtowanego na jego tle stanowiska judykatury i orzecznictwa Wojewoda wskazał, że mając na uwadze, iż w kwestii odsetek za opóźnienie w zapłacie świadczenia głównego ustalonego decyzją Starosty [...] Nr [...] z dnia [...].06.2010 r. w wysokości [...] zł na rzecz T. i M. małż. P. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 2912/15, organ, związany, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., oceną prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu sądu, zobowiązany był przyjąć, że kwestia odsetek kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina [...] (dalej: skarżąca) wnosząc o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].04.2019 roku znak: [...] oraz decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...].06.2017 roku znak: [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Wojewody [...] zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności błędne wskazanie okresu, za który ustalono odsetki ustawowe oraz art. 15 k.p.a - niezachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, że Gmina [...] stoi na stanowisku, iż roszczenie z decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 roku dotyczące zapłaty odszkodowania na rzecz M. i T. małż. P. stało się wymagalne względem Gminy w dwóch terminach: z dniem 22 września 2010 roku (data decyzji Wojewody [...]) i z dniem 3 stycznia 2012 roku (w dniu wydania wyroku przez NSA). A zatem odsetki za zwlokę w uiszczeniu przez Gminę [...] przedmiotowego odszkodowania należne są za następujące okresy:
od dnia 7 października 2010 roku (decyzja Wojewody [...] z [...] września 2010 roku + 14 dni na zapłatę) do dnia 22 listopada 2010 roku (postanowienie Wojewody [...] o wstrzymaniu wykonania) oraz
od dnia 3 stycznia 2012 roku (wyrok NSA) do dnia 9 lutego 2012 roku (data dokonania zapłaty).
Skarżąca wskazała, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji oparł się na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016 roku sygn. akt IV SA/Wa 2912/15, w którym stwierdzono, że " zasadne jest roszczenie skarżących o wypłatę ustawowych odsetek od kwoty należnego im odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2010 roku za okres opóźnienia w jego wypłacie, tj. od kwoty [...] zł od dnia 6 października 2010 roku do dnia 9 lutego 2012 roku" . W obrocie prawnym znajduje się jednak rozstrzygnięcie Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 roku, znak: [...] o wstrzymaniu wykonania decyzji odwoławczej i obowiązuje ono również organ ustalający odsetki za opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego wvv. decyzją. Wstrzymanie wykonania decyzji oznacza zawieszenie jego skutku prawnego, tj. zawiesza wymagalność roszczenia. Ilekroć bowiem ustawodawca uznaje, że wstrzymanie wykonania decyzji nie ma wpływu na naliczenie odsetek za zwłokę, to stwierdza to expressis verbis - jak np. w art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, co w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie występuje (patrz: Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/G1 352/18; wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1229/17). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powoływanym przez Wojewodę wyroku z dnia 8 stycznia 2016 roku nie wskazał niezgodności z prawem ww. postanowienia Wojewody [...] wstrzymującego wykonanie decyzji.
Skarżąca wskazała także, że Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją uchylił decyzję Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku znak: [...] o wysokości odsetek i samodzielnie orzekł o wysokości odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie odszkodowania na rzecz T. i M. małż. P.. Samodzielne dokonanie ustaleń przez organ drugiej instancji w tym zakresie i podjęcie na ich podstawie merytorycznej decyzji narusza zdaniem skarżącej wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2912/15 uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2015 r. oraz utrzymaną w nią mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2014 r.nr [...] wskazał, że waloryzacja i skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania to dwa odrębne zagadnienia. Odsetki należą się za okres opóźnienia liczony od dnia, w którym miała nastąpić wypłata odszkodowania, do dnia, w którym wypłata ta rzeczywiście nastąpiła. Sąd wskazał, że zasadne jest roszczenie skarżących o wypłatę ustawowych odsetek od kwoty należnego im odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. za okres opóźnienia w jego wypłacie, tj. od kwoty [...] zł od dnia 6 października 2010 r. do dnia 9 lutego 2012 r Organ i Sąd tym stanowiskiem są związani na podstawie art. 153 ppsa,
Niezależnie od powyższego wskazać także należy, że zgodnie z art. 132 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (ust. 2). Skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania określa zaś art. 481 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Dopuszczalność podnoszenia roszczeń o odsetki jest zatem uzależniona od:
- istnienia w obrocie prawnym wykonalnej decyzji odszkodowawczej,
- niewywiązania się przez dłużnika odszkodowawczego z obowiązku zapłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie wynikającym z art. 132 ust. 1 u.g.n. i może dotyczyć wyłącznie okresu następującego po upływie ww. terminu.
W tym miejscu należy jednak wyjaśnić, że odsetki w przypadku opóźnienia w wykonaniu zobowiązania należą się niejako automatycznie, bez względu na ewentualny brak winy dłużnika. Ta bowiem może uzasadniać żądanie odsetek z tytułu zwłoki (art. 476 i art. 477 k.c.) ale wówczas przed sądem powszechnym. Należą się one także bez względu na poniesienie szkody jako następstwa niewykonania zobowiązania i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] marca 2017 r., sygn. akt [...]), że odsetki mają na celu wyrównanie uszczerbku majątkowego stanowiącego konsekwencję braku możliwości korzystania przez wierzyciela z należnego mu świadczenia pieniężnego od daty, w której dłużnik powinien spełnić to świadczenie stosownie do art. 455 k.c., przy czym w aktualnej sytuacji gospodarczej kraju w mniejszym stopniu pełnią funkcję waloryzacyjną, a mają przede wszystkim zapewnić swego rodzaju zryczałtowane wynagrodzenie dla wierzyciela za korzystanie przez dłużnika ze środków pieniężnych należnych wierzycielowi, a także dyscyplinować dłużnika i motywować go do jak najszybszego spełnienia świadczenia. Odsetki stanowią w zasadzie minimalną rekompensatę uszczerbku doznanego przez wierzyciela, wskutek pozbawienia go możliwości czerpania korzyści z należnego mu świadczenia pieniężnego (wyrok z [...] lutego 2017 r. Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...]). W orzecznictwie i judykaturze niekwestionowany jest pogląd, zgodnie z którym odsetki należą się od dnia wymagalności długu, czyli od dnia następnego po dniu, w którym dłużnik miał wykonać zobowiązanie. Jest to bowiem świadczenie akcesoryjne. Stosownie do przepisu art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego wykonania. Tak więc w razie określenia terminu w ustawie, ustalenie wymagalności następuje z jego uwzględnieniem. Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy mając na uwadze stanowisko i ocenę prawną zaprezentowaną w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2016 r. Sąd uznał, że odsetki te są należne za okres opóźnienia w wypłacie odszkodowania tj. od kwoty [...] zł od dnia 6 października 2010 r. do dnia 9 lutego 2012 r. gdyż w tym okresie Gmina [...] pozostawała w zwłoce.
Należy zauważyć, iż odszkodowanie za działki gruntu przejęte na rzecz gminy w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości (art. 98 ust. 3 w zw. z art. 128 -135 ustawy). Przepis art. 132 ust. 1 a ustawy wprowadza natomiast kategoryczny obowiązek wypłaty odszkodowania należnego na podstawie odrębnej decyzji o odszkodowaniu w terminie 14 dni od dnia, w którym orzeczenie to stało się ostateczne. Zastosowanie przez organ art. 9 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, (w sytuacji gdy organ administracji publicznej, który wydał ostateczną decyzję, w sprawach, o jakich mowa w przepisach działu III u.g.n., po wniesieniu skargi na tę decyzję, jest zobowiązany wydać z urzędu postanowienie o wstrzymaniu jej wykonania w całości, chyba że zachodzą przesłanki negatywne określone w przepisach art. 122 i art. 126 tej ustawy), nie może powodować negatywnych skutków dla strony na rzecz której ustalono odszkodowanie.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy, czyli konieczność przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Istotą dwuinstancyjności jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego - co wymaga ponownego i całościowego rozpatrzenia sprawy - a nie jedynie formalna kontrola decyzji. Oznacza to, że organ odwoławczy jest nie tyle uprawniony co zobowiązany do dokonania także własnych ustaleń faktycznych i jego oceny prawnej. Organ II instancji w niniejszej sprawie dokonał ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i doszedł do odmiennych niż organ I instancji wniosków co uprawniało go do wydania decyzji merytorycznej, a nie stanowiło, wbrew stanowisku skarżącej, naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art.151 ppsa, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło