I SA/Wa 1262/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania U. O., decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania U. O. pomocy finansowej na opłacenie rachunku za wodę, zakup żywności, bielizny osobistej oraz środków czystości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania U. O. pomocy finansowej na opłacenie rachunku za wodę, zakup żywności, bielizny oraz środków czystości. W uzasadnieniu organ wskazał, że dochód wnioskodawczyni wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wynoszące 542 zł. Organ uznał, że w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w trybie art. 41 pkt 1 tej ustawy. Organ nadmienił, że wnioskodawczyni odmawia współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, gdyż nie ubiega się o obniżkę czynszu, pomimo że pracownik socjalny kilkukrotnie informował o takiej możliwości. Ponadto wnioskodawczyni nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu z matką. Dlatego, w ocenie organu, odmowa udzielenia pomocy znajduje uzasadnienie w treści art. 11 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w budżecie na 2013 r. środki na wypłatę zasiłków celowych uległy zmniejszeniu z kwoty [...] zł do [...] zł, w związku z tym organ nie jest w stanie zaspokajać wszystkich potrzeb zgłaszanych przez potrzebujących. Od powyższej decyzji U. O. wniosła odwołanie. Skarżąca zarzuciła, że nie jest w stanie zaspokoić potrzeb wskazanych we wniosku we własnym zakresie. Jej matka ma [...] lata i utrzymuje się z renty rodzinnej po ojcu. W związku z tym jest oczywiste, że nie jest możliwe uzyskanie od niej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego przez skarżącą, pomoc finansowa może być przyznana na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na wyjątkowy charakter przepisu art. 41 ustawy oraz to, że kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku" musi być oceniane przy uwzględnieniu sytuacji osób, których dochody nie przekraczają progów określonych w ustawie, a także biorąc pod uwagę cele ustawy i ograniczone środki, którymi dysponują organy pomocy społecznej. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo przyjął i uzasadnił brak przesłanek do przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jeśli zatem dana osoba korzystając z własnych uprawnień, zasobów i możliwości może przezwyciężyć sytuację, w jakiej się znalazła, to nie jest - co do zasady - uprawniona do świadczeń z pomocy społecznej. W konsekwencji przed udzieleniem pomocy organy administracji mają obowiązek możliwie dokładnego ustalenia sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej osoby wnioskującej o przyznanie pomocy. Jednak z obowiązkiem tym nierozerwalnie wiąże się także obowiązek osoby ubiegającej się o świadczenie współdziałania z organem pomocy społecznej, złożenia wyjaśnień, co do swojej sytuacji, a w razie konieczności także przedstawienia dowodów, w szczególności dokumentów potwierdzających złożone oświadczenia. Obowiązek ten można wyinterpretować nie tylko z art. 4 ustawy, który stanowi, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Kolegium zwróciło uwagę, że ustawodawca kilkakrotnie podkreśla, że pomoc społeczna "wspiera w wysiłkach", "umożliwia przezwyciężenie", a ponadto rodzaj i rozmiar świadczenia winny być "odpowiednie do okoliczności". Zatem z woli ustawodawcy konieczne jest przede wszystkim precyzyjne ustalenie sytuacji wnioskodawcy, gdyż dopiero wówczas możliwe jest określenie, czy świadczenie w ogóle jest niezbędne, a jeśli tak, to w jakiej formie i w jakim rozmiarze. Ponadto stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy stwierdzenie przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń bądź własnych zasobów finansowych również uzasadnia ograniczenie świadczeń lub odmowę ich udzielenia. Zatem bez względu na to, czy zdaniem skarżącej nie jest możliwe uzyskanie pomocy od jej matki, skarżąca winna umożliwić przeprowadzenie wywiadu z matką. Stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Dlatego przed przyznaniem świadczenia z pomocy społecznej organ winien zbadać, czy wnioskodawca może uzyskać pomoc od krewnych. Organ udzielający pomocy uznał za niezbędne szczegółowe ustalenie sytuacji rodziny, w związku z tym skarżąca kwestionując zasadność takiego wywiadu niewątpliwie odmawia współdziałania w rozwiązaniu swojej sytuacji życiowej. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż sam fakt odmowy wystąpienia o obniżenie czynszu może być samoistną podstawą odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej zgodnie z art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy. Ponadto sytuacja skarżącej nie może być uznana za szczególną w rozumieniu art. 41 ustawy, skoro pracownik socjalny wskazał skarżącej możliwości poprawy jej sytuacji, zaś skarżąca z tych możliwości nawet nie próbuje skorzystać. Organ odwoławczy wskazał, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami, zatem mają prawo odmowy przyznania świadczenia w związku z koniecznością udzielania pomocy także innym osobom, a także racjonalnego gospodarowania środkami. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] U. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wskazała, że jej emerytura, przeliczona z renty inwalidzkiej wraz z dodatkiem czynszowym nie wystarcza na wynajem kawalerki komunalnej o pow. [...] m2, wykupienie stale przyjmowanych leków, warunkujących przeżycie, zakup jedzenia. Skarżąca podała, że stale nie dojada, wręcz głoduje, żyje w warunkach poniżej godności ludzkiej, o czym organ pomocy społecznej wie z urzędu. Skarżąca podała, że nie można jej karać za to, że ma chorą matkę, obecnie [...] – letnią, utrzymującą się z renty rodzinnej po mężu, ojcu skarżącej. U. O. wskazała, że od dnia [...] maja 2013 r. nie ma kontaktu z dziećmi i pieniędzy, aby szukać dzieci. Skarżąca uważa, że do żadnej pracy nie jest zdolna. Na jej umiejętności brak zapotrzebowania (filologia klasyczna, robótki ręczne). Z braku lekarstw i jedzenia jej stan zdrowia pogarsza się drastycznie. Dnia [...] lutego 2015 r. skarżąca otrzymała skierowanie do szpitala (podejrzenie uszkodzenia [...], choroba [...]). Utrzymuje, że nie może udać się do szpitala, bo nie stać ją na koszulę nocną i klapki. Podaje, że cierpi na [...] i sposobem gospodarczym nie zdobędzie tych przedmiotów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. precyzującym skargę pełnomocnik U. O. wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy; 2) zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały opłacone, ani w części, ani w całości przez skarżącą. Podniósł, że U. O. nie sprzeciwiła się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym i nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu podniósł, że organy I i II instancji nie dokonały wnikliwego rozpoznania całego materiału dowodowego w sprawie i zaniechały właściwej analizy wszystkich dokumentów przedstawionych przez skarżącą w postępowaniu, co stanowiło naruszenie art. 77 oraz 80 Kpa. Organy naruszyły też art. 7, art. 8 oraz art. 10 Kpa poprzez brak działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz umożliwienia skarżącej w każdym stadium postępowania wypowiedzenia się, co do materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, że w postępowaniu przed organami I i II instancji przedstawiła cel na jaki mają być przeznaczone środki z zasiłku celowego. Przedstawiła również dokumenty obrazujące jej sytuację zarówno materialną, jak też stan zdrowia. Mimo to organy I i ll instancji nie przeprowadziły właściwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i uznały, że zasiłek taki nie przysługuje skarżącej. Takie działanie organów stanowiło naruszenie art. 77 oraz art. 80 Kpa. Naruszono też art. 7, art. 8 oraz art. 10 Kpa, gdyż organy podczas prowadzenia postępowania nie działały w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie umożliwiły skarżącej wypowiedzenia się na temat materiału dowodowego w każdym stadium postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Poza sporem jest to, że U. O. nie spełnia przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca złożyła w dniu [...] grudnia 2013 r. wniosek o pomoc finansową na opłacenie rachunku za wodę, zakup żywności, bielizny osobistej oraz środków czystości. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Z Kwestionariusza aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że dochód skarżącej, o którym mowa w art. 8 ustawy, wyniósł łącznie [...] zł, z czego [...] zł stanowiła wypłacona emerytura, a [...] zł dodatek mieszkaniowy. Dochód skarżącej przekraczał zatem kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju świadczenia odnoszące się do osoby samotnie gospodarującej i wynoszące 542 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Sąd podziela też stanowisko organu odwoławczego, że zgłoszony w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. wniosek o pomoc finansową na opłacenie rachunku za wodę, zakup żywności, bielizny osobistej oraz środków czystości nie mógł być uwzględniony w ramach sprawy o przyznanie świadczenia na podstawie przepisu art. 41 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym tego rodzaju świadczenie można otrzymać tylko w szczególnie uzasadnionym przypadku. Wyżej wymienione pojęcie stanowi zaś sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zasadniczo należy do zwykłych zadań pomocy społecznej, a nie zadań specjalnych (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1142/12, opubl. CBOSA). Zdaniem Sądu, SKO w [...] słusznie uznało, że wskazywany przez U. O. wniosku cel przyznania świadczenia pieniężnego nie mieści się w ramach przypadku "szczególnie uzasadnionego". Kwestia regulowania opłat związanych z używaniem lokalu mieszkalnego (opłacenie rachunku za pobór wody), zakupu żywności, bielizny, środków czystości dotyczy typowych wydatków obywateli, które się okresowo powtarzają. Także otrzymywanie przez skarżącą niskiej emerytury i trapiące ją dolegliwości zdrowotne (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2013 r., Kwestionariusz aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego) są zdarzeniami występującymi od dłuższego czasu w życiu skarżącej. W takim przypadku nie można mówić o wystąpieniu w dacie wydawania przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] zdarzenia okazjonalnego, niecodziennego, nieoczekiwanego, czy też nadzwyczajnego. Sąd zwraca uwagę, że zupełnie wyjątkowy charakter zasiłku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy jest uzasadniony tym, że - stosownie do art. 2, art. 3 ust. 3 i art. 4 ustawy – pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, która nie ma na celu dostarczenia obywatelom stałego źródła utrzymania, czy podwyższenia otrzymywanego niskiego dochodu. Istotą pomocy społecznej jest jedynie działalność wspierająca obywateli skierowana na umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać własnymi działaniami. W założeniu systemu pomocy społecznej świadczeniobiorca nie ma być biernym biorcą świadczenia, lecz partnerem jednostki pomocy społecznej, który wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości współdziałania w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Potrzeby osób ubiegających się o pomoc mogą być uwzględnione jedynie wówczas, gdy odpowiadają celom pomocy społecznej i mieszczą się w możliwościach organu pomocy społecznej. Z uzasadnienia decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] wynika, że w 2013 r. uległ znacznemu zmniejszeniu budżet Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...], który w 2012 r. na zasiłki celowe dysponował kwotą [...] zł , a w 2013 r. kwotą [...] zł., co tym bardziej uzasadnia potrzebę przyznawania świadczeń pieniężnych o charakterze specjalnym najbardziej potrzebującym, znajdującym się w nagłych sytuacjach kryzysowych (np. rodzinom niepełnym, wielodzietnym, osobom niepełnosprawnym, których dochód nieznacznie przekracza kryterium dochodowe). Tożsamy pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1239/14. NSA stwierdził, że znana organom, sytuacja zdrowotna i materialna U. O., w tym posiadanie stałego dochodu, nie jest sytuacją wyjątkową. Ponadto uznał, że konieczność pokrycia bieżących potrzeb finansowych, takich jak: zakup lekarstw, opłacenie energii elektrycznej czy też środków czystości, jako planowany wydatek, nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Sąd, ani też orzekające w sprawie organy nie kwestionowały tego, że U. O. znajduje się w trudnej sytuacji osobistej (finansowej i zdrowotnej), że posiada zadłużenie z tytułu opłat za używanie mieszkania (Rozliczenie za okres do [...] czerwca 2013 r.) i wymaga stałego przyjmowania leków (recepty, faktury VAT [...] i [...]. Sąd zwraca jednak uwagę, że pomoc społeczna nie może być wykorzystywana do finansowania spłaty prywatnego zadłużenia wnioskodawcy. Jeżeli chodzi zaś o leki, to trzeba wskazać, że skarżąca w tym zakresie uzyskała wsparcie organu pomocy społecznej, co wynika z treści decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]. Poza tym skarżąca ma stały dochód z emerytury, nie ma osób trzecich na utrzymaniu, a w jej otoczeniu rodzinnym znajduje się dwoje dorosłych dzieci pracujących za granicą i matka. Za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu o braku współdziałania przez skarżącą z pracownikiem socjalnym. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 4 ustawy nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Brak takiego współdziałania - stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie może budzić wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu tego przepisu, jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z matką wnioskodawczyni. Skarżąca poprzez własne działanie ograniczyła zatem organowi możliwość pełnej i wnikliwej oceny jej sytuacji osobistej. Organ zatem nie mógł ustalić, czy wnioskodawczyni ma możliwość uzyskania pomocy od osoby zobowiązanej do alimentacji (art. 128 Krio). Ponadto za brak chęci współdziałania ze strony skarżącej, należało uznać uchylanie się od wystąpienia o obniżkę opłat czynszowych, co korzystnie wpłynęłoby na zmniejszenie wysokości opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Wnioskodawczyni nie wykazała podjęcia w tym kierunku żadnych działań, chociaż zdawała sobie sprawę, że może o takie ulgi się starać. Skarżąca wręcz zrezygnowała z pomocy usługowej w załatwieniu tego typu spraw urzędowych (Kwestionariusz aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego). Wobec tego Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie wyjaśniły istotne dla sprawy okoliczności i prawidłowo zastosowały przepis art. 41 pkt 1 ustawy. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. Organy właściwie wykazały brak przesłanek do przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy, co czyni niezasadnym zarzuty pełnomocnika skarżącej o mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniu przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Jeżeli chodzi o podnoszony w sprawie zarzut naruszenia art. 10 Kpa, Sąd zwraca uwagę, że U. O. brała udział w niniejszym postępowaniu. Jej wniosek zainicjował sprawę, skarżąca złożyła do akt sprawy dokumentację medyczną i dotyczącą opłat za używanie lokalu mieszkalnego, skarżąca brała udział w przeprowadzeniu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego (podstawowego dowodu w tego typu sprawach – art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 4 ustawy). Poza tym trzeba wskazać, że przed wydaniem decyzji organy nie prowadziły postępowania dowodowego w oparciu o środki dowodowe, które nie były znane skarżącej. Nie można więc przyjąć, że skarżąca nie mogła wypowiedzieć się w sprawie. Odnosząc się do podnoszonych w skardze argumentów dotyczących trudności z uzyskaniem niezbędnej odzieży, obuwia, czy wyżywienia Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 48 ust. 1, 3 i 4 ustawy osoba ma prawo do posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Przyznanie niezbędnego ubrania następuje przez dostarczenie osobie potrzebującej bielizny, odzieży i obuwia odpowiednich do jej indywidualnych właściwości oraz pory roku. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Skarżąca może zatem ubiegać się o zaspokojenie tego rodzaju potrzeb jako świadczeń o charakterze niepieniężnym (art. 36 pkt 2 lit. j i k ustawy), których przyznanie nie jest uwarunkowane spełnieniem tzw. kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy). Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie należnych pełnomocnikowi skarżącej kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).