I SA/Wa 1336/15

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego skarżący M. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Swoje żądanie skarżący uzasadnił tym, że pozostaje bez środków do życia, nie przysługuje mu ani emerytura ani renta, jak też zasiłek z pomocy społecznej. Wnioskodawca zadeklarował, że jest bezrobotny i nie posiada oszczędności. Zamieszkuje samotnie w mieszkaniu o powierzchni [...] m². Nie osiąga żadnych dochodów. Ze względu na brak środków, skarżący wyjaśnił, że nie leczy się. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przyjmowana w orzecznictwie sądowym interpretacja instytucji prawa pomocy zgodnie z którą przewidziane w art. 246 § 1 p.p.s.a. formy pomocy są skierowane do osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów prowadzenia postępowania bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1656/15; postanowienie NSA z 14 listopada 2014 r. sygn. II OZ 1192/14) każe uznać, że zgłoszone przez skarżącego żądanie nie mogło zostać uwzględnione, albowiem wniosek skarżącego nie został oparty na wykazaniu, że składający go jest osobą obiektywnie nie mogącą partycypować w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. Z urzędu referendarzowi sądowemu rozpoznającemu wniosek wiadomym jest, że składający wniosek, pomimo że w swoim oświadczeniu wskazuje, że jest osoba pozbawioną jakichkolwiek dochodów i nie posiadającą jakiegokolwiek majątku, pomija systemowo tę okoliczność, która ma związek z przyznanym prawem do świadczenia rentowego i jednoczesną odnową jego pobierania. Uwzględnić należało w tym zakresie, że w postanowieniu z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. I SA/Wa 3127/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, opierając się na oświadczeniu skarżącego oraz piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2014 r., stanowiącym informację o przysługującym stronie świadczeniu i jego zawieszeniu, przyjął, że skarżący, co wynika z jego oświadczenia, jest świadomy, że została przyznana mu renta z tytułu niezdolności do pracy, jednak uważa, iż jest ona narzucona wbrew prawu i z tego powodu jej nie pobiera. Powyższe potwierdził także ZUS informując, że zawieszono przedmiotowe świadczenie z powodu niemożności jego doręczenia z przyczyn niezależnych od organu (art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), albowiem M. S. odmawia jego przyjęcia. Kwota zgromadzonego świadczenia za okres od [...] października 1998 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. wynosiła [...] zł. Natomiast zgodnie z przepisem art. 135 ust. 2 ww. ustawy w przypadkach określonych w art. 134 ust. 1 pkt 5 wypłatę świadczenia wznawia się od miesiąca, w którym ją wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Aktualność powyższego ustalenia na gruncie niniejszej sprawy nie budzi zastrzeżeń, mając na uwadze, że stanowiło ono podstawę faktyczną stanowiska odnoszącego się do sytuacji materialnej skarżącego przyjętego w sprawach zakończonych postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1643/15, I OZ 1638/15 oraz z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. I OZ 1503/15, w których skarżący nie podważył faktu, iż przyznanego mu świadczenia z przyczyn od siebie zależnych nie pobiera i nie zamierza pobierać. Uwzględnienie powyższego prowadzi do wniosku, że wskazana przez wnioskodawcę w oświadczeniu informacja o nieposiadaniu środków na utrzymanie nie znajduje uzasadnienia. Przyczyny, z powodu których skarżący odstąpił od pobierania przyznanego mu świadczenia – wyjaśnione w oparciu o zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 18 września 2014 r. sygn. I OZ 760/14 - mają charakter względnie stały, stąd wzięcie pod uwagę w niniejszym postępowaniu ustalonego faktu niepobierania przez wnioskodawcę z własnej woli przyznanego mu świadczenia, bez ponownego zwracania się do strony o wypowiedzenie się odnośnie do tejże okoliczności, uznane zostało za zgodne z wymogiem podjęcia rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o ustalenia niebudzące wątpliwości. Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z 20 stycznia 2015 r. sygn. I OZ 12/15 przyjął, że dobrowolne niepobieranie przez skarżącego, tak jak i przez każdy inny podmiot, świadczenia rentowego jest świadomym wyborem, który bezpośrednio rzutuje jednak na sytuację finansową osoby zwracającej się o przyznanie prawa pomocy. Uniemożliwia bowiem przyjęcie, że strona zwracająca się o przyznanie prawa pomocy znajduje się w sytuacji ekonomicznej, która jest równoważna warunkom przyznania tego prawa wskazanym w art. 246 § 1 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy nie może wystąpić w sytuacji, gdy sam wnioskujący o to prawo własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa (por. postanowienie NSA z 1 lipca 2015 r. sygn. I OZ 727/15). Zgłoszone przez skarżącego żądanie zostało rozpoznane merytorycznie pod kątem spełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie odnoszącym się do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, albowiem w odniesieniu do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia z mocy prawa, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Stosownie do treści art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się zatem rozpoznawanie wniosku wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, co prowadziło do umorzenia postępowania w tej części. Stwierdzając w rozstrzyganej sprawie, że pozostające w dyspozycji skarżącego środki finansowe – ze względu na swoją wysokość – umożliwiają wnioskodawcy we własnym zakresie pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.