I SA/Wa 1352/14
WyrokWSA w Warszawie2014-08-21
Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Magdalena Durzyńska, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie, która nie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz utraciła pracę na skutek wypowiedzenia przez pracodawcę?Ratio decidendi
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie osobom, które z własnej woli zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Utrata pracy na skutek wypowiedzenia przez pracodawcę nie spełnia tej przesłanki, gdyż brak jest związku przyczynowo-skutkowego między koniecznością sprawowania opieki a pozostawaniem bez zatrudnienia.Stan faktyczny
B. M. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ odmówił przyznania zasiłku, uznając, że wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki, gdyż jej stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę. Wnioskodawczyni odwołała się od decyzji, podnosząc błędną wykładnię prawa i niewłaściwe ustalenia faktyczne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania B. M. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem Z. M.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2013 r. B. M. zwróciła się do Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem Z. M..
Po rozpoznaniu tego wniosku Burmistrz Miasta i Gminy M. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem Z. M., data urodzenia: [...], ze względu na nie spełnianie warunków zapisanych w art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. sprawowania opieki nie mającej stałego charakteru oraz braku rezygnacji z pracy, ze względu na konieczność sprawowania opieki nad mężem
W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dodał, że w trakcie postępowania, w tym na podstawie przeprowadzonego w dniu 20 grudnia 2013 r. wywiadu środowiskowego, ustalił następujące okoliczności sprawy:
- mąż wnioskodawczyni, na którego złożyła wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane w dniu [...] kwietnia 2010 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. i jest ono ważne jest do [...] kwietna 2015 r.,
- wnioskodawczyni prowadzi wraz z mężem i synem J. wspólne gospodarstwo domowe, źródłem utrzymania rodziny są renty chorobowe męża i syna, a do dnia 5 grudnia 2013 r. również pobierany przez nią zasiłek dla bezrobotnych,
- wnioskodawczyni wraz z najbliższymi sprawuje opiekę nad mężem, lecz opieka ta nie ma charakteru stałego, o jakim jest mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych,
- mąż wnioskodawczyni jest 17 lat po [...], w razie konieczności zamawiane są wizyty lekarskie i wykupywane leki,
-do dnia 18 maja 2013 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w firmie [...]. Praca ta przez wiele lat nie kolidowała z opieką nad mężem, którego stan zdrowia nie ulegał znacznym zmianom. Opisany charakter pomocy nie wykracza w żadnym elemencie poza tradycyjne, rodzinne wsparcie jakie czynią wobec siebie najbliżsi krewni, a wykonywane czynności nie wymagają rezygnacji z pracy,
- wnioskodawczyni nie ma ustalonego prawa do renty ani emerytury,
- w opiece nad mężem w razie konieczności pomaga syn J. i córka M. wraz z mężem, którzy mieszkają w tej samej miejscowości,
- w 2012 r. łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł - co stanowiło kwotę [...] zł na osobę.
Następnie organ podniósł, że przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest nie spełnianie zapisów art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. fakt sprawowania opieki, która nie ma charakteru stałego oraz brak rezygnacji przez wnioskodawczynię z pracy celem sprawowania opieki - co jest podstawowym warunkiem przyznania prawa do zasiłku.
Z przedstawionych świadectw pracy wynika, że wnioskodawczyni była zatrudniona łącznie przez okres ponad 17 lat, a ostatnim miejscem zatrudnienia była [...] - w okresie od 22 sierpnia 2011 r. do 18 maja 2013 r. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Wobec powyższego organ uznał, że nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, ze względu na konieczność opieki nad mężem, gdyż ze zwolnieniem wnioskodawczyni nie pogodziła się do dnia dzisiejszego i podczas wywiadu poinformowała, że wyraża chęć powrotu do pracy. W maju 2013 r. wniosła pozew do Sądu Pracy o możliwość przywrócenia na zajmowane dotychczas stanowisko, gdyż uznała rozwiązanie umowy o pracę za niesłuszne. W dniu 30 listopada 2013 r. uzyskała niekorzystny dla siebie wyrok i stwierdziła, że będzie się dalej odwoływać od wyroku do Sądu Okręgowego, gdyż nie może się pogodzić z krzywdzącą dla niej decyzją.
Podsumowując organ stwierdził, że wnioskodawczyni wyraża chęć kontynuowania zatrudnienia i uzyskiwania dochodów, zaś złożenie wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy można traktować jako czasowe zabezpieczenie finansowe do czasu korzystnego rozstrzygnięcia sprawy.
B. M. odwołała się od powyższej decyzji podnosząc, że wydana decyzja jest wynikiem błędnych ustaleń, jak również niewłaściwej interpretacji wskazanych przez organ przepisów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2014 r., [...] stycznia 2014 r., nr [...], o odmowie przyznania B. M. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem Z. M.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) po art. 16 dodano art. 16a, który stanowi, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji, edukacji.
Zatem istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki dotyczącej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz sprawowania stałej opieki nad mężem.
Kolegium podniosło, że bezsporne i ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest stanowisko, iż na małżonku osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ciąży zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny. Obowiązek alimentacyjny, o którym mówi ustawodawca, może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak też z treści art. 23 i art. 27 tegoż Kodeksu - w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny i zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy. Pod tym pojęciem należy rozumieć także pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką jest choroba lub niepełnoprawność.
Następnie organ stwierdził, że wprowadzony od dnia 1 stycznia 2013 r. - w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych - specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga od osoby podejmującej się opieki rezygnacji z zatrudnienia (ust. 1). Należy przy tym jeszcze raz dobitnie podkreślić, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w ww. art. 16a ust. 1, to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innego stanu pracy zarobkowej winno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, związaną z ubiegającym się o świadczenie węzłem obowiązku alimentacyjnego. Ponadto stan zdrowia osoby, nad którą opieka ma być sprawowana sprawia, iż osoba ta bezwzględnie wymaga opieki. Dodało, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego utrwalił się pogląd, iż nie każda rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko takie, której celem jest sprawowanie opieki. Zarówno rezygnacja jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być zatem wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować, bądź też po stronie pracodawcy. Dlatego też powodem takim w żadnym wypadku nie może być rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, iż zgadza się z argumentacją przedstawioną przez organ pierwszoinstancyjny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnoszącą się do ustalenia, że wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki, ponieważ został z nią rozwiązany stosunek pracy. Pomiędzy pozostawaniem bez pracy - bowiem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z rezygnacją z zatrudnienia - a koniecznością podjęcia się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy. Przedłożone do akt sprawy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS datowane jest na dzień [...] kwietnia 2010 r. Z orzeczenia tego wynika, iż już w tej dacie mąż B. M. był osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Wnioskodawczyni zaś pracowała od sierpnia 2011 roku, a więc w trakcie trwania niepełnosprawności męża stwierdzonej ww. orzeczeniem. Stosunek pracy wiążący ją z pracodawcą nie ustał również na skutek dobrowolnej rezygnacji, a w wyniku jego rozwiązania - stąd też nie może być tu mowy o związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a pozostawaniem bez zatrudnienia.
Na marginesie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podniosło, iż nie podziela w pełni argumentacji organu pierwszej instancji w części dotyczącej powództwa wytoczonego przez wnioskodawczynię przed Sądem Pracy w S. oraz dowodzenia przez tenże organ, iż wyraża ona chęć kontynuowania zatrudnienia - o czym ma świadczyć ww. sprawa przed sądem powszechnym. Jednakże z uwagi na niespełnienie przez B. M. podstawowej przesłanki uprawniającej do ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a mianowicie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy.
W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Admsintriacyjnego w Warszawie B. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej:
- naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię,
- naruszenie prawa procesowego w szczególności art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa polegające na nierozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a tym samym niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy prowadzącym w konsekwencji do przyjęcia, iż odwołująca nie spełnia przesłanek koniecznych do przyznania jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem Z. M.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że pozostaje w zdolności i gotowości do podjęcia pracy, której jednak nie podejmuje z uwagi na opiekę nad mężem, rezygnując z zatrudnienia. Dodała, iż stosunek pracy został definitywnie rozwiązany i nie domaga się jego przywrócenia, nie podejmuje pracy opiekując się mężem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej
pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to,
że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ
na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego
na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy,
że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i gminy M. z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie przyznania B. M. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem Z. M.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą – zdaniem organów odmawiających przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego – przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a tej ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Organy obu instancji przyjęły - a Sąd w całości podzielił ich pogląd - że skarżąca nie spełnia tej przesłanki - bowiem nie zrezygnowała z pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Mąż skarżącej jest 17 lat po wylewie i w tym okresie skarżąca pracowała (dołączyła świadectwa pracy, z których wynika, że była zatrudniona łącznie przez okres ponad 17 lat). Jej ostatni stosunek pracy (była zatrudniona w okresie od 22 sierpnia 2011 r. do 18 maja 2013 r.) nie ustał na skutek dobrowolnej rezygnacji, lecz w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 kodeksu pracy. Nastąpiło to wbrew woli skarżącej, która nie zgadzała się z takim rozstrzygnięciem i wystąpiła z powództwem do Sądu Rejonowego w S. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie istnienia umowy o pracę na czas nieokreślony i odszkodowanie.
Wszystkie te okoliczności ewidentnie świadczą o tym, że nie zachodzi żaden związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy utratą pracy przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Fakt ten przyznała sama skarżąca, która w uzasadnieniu swojej skargi do Sądu wskazała, że pozostaje w zdolności i gotowości do podjęcia pracy, której jednak nie podejmuje z uwagi na opiekę nad mężem, rezygnując z zatrudnienia.
W tym miejscu należy wskazać, że przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ww. ustawy) i specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16 a ww. ustawy) zostały zróżnicowane przez ustawodawcę, gdyż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca uzależnił prawo do tego świadczenia zarówno od niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, natomiast w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanie tego świadczenia powiązał jedynie z faktem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym.
Zatem w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy.
Problem ten został zauważony i stał się przedmiotem pytania skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 1026/13 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku nr 139 poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Sąd stwierdził, że ewentualne uznanie niekonstytucyjności art. 16a ust. 1 spowoduje, iż zasiłek ten przysługiwałby nie tylko osobom - które spełniając pozostałe wymienione w art. 16a ww. ustawy warunki rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki - ale także osobom, które takiej działalności nie podejmują.
Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt P 1/14 umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu stwierdził, że w wyroku z 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134) orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 u.ś.r., narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r.
Podniósł, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.
Dodał, że Sejm - wykonując wyrok TK o sygn. K 27/13 - uchwalił ustawę regulującą sytuację prawną podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r. Przy czym zasady regulujące wypłatę zasiłków dla opiekunów przewidziane w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów weszły w życie z dniem 15 maja 2014 r.
Ponadto art. 17 tej ustawy zmienił treść art. 16a ust. 1 u.ś.r., który pytający sąd uczynił przedmiotem kontroli. W ust. 1 pkt 1 tego przepisu, w nowym brzmieniu, ustawodawca wyraźnie uregulował kwestię prawa do świadczeń rodzinnych również tych opiekunów, którzy nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis ten zgodnie z art. 26 tej ustawy - wejdzie w życie 1 stycznia 2015 r.
Ponieważ skarżąca nie pobierała wcześniej specjalnego zasiłku opiekuńczego, zatem sytuacja uregulowana w art. 11 u.ś.r. jej nie dotyczy.
Ewentualnie może natomiast starać się o przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego - ale tylko z uwagi na fakt nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem - z tym, że dopiero od 1 stycznia 2015 r.
Podsumowując Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły one stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło