I SA/Wa 1356/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr KOC/2149/Go/22 w przedmiocie odmowy wglądu do akt oddala skargę. Postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r. KOC/2149/Go/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (D.U. 2021, poz. 735), dalej "kpa", utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z 17 marca 2022 r. o odmowie I. M. wglądu w akta nieruchomości położonej przy ulicy Tarczyńskiej 11, ozn. Hip. 5257. Organ wskazał, że wglądu do akt administracyjnych może domagać się wyłącznie osoba która ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym – art. 28 kpa. Wniosek z jakim wystąpiła Skarżąca dotyczy postępowania prowadzonego na podstawie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279 ze zm.). Przymiot strony w takim postępowaniu przysługuje dawnym właścicielom lub ich następcom prawnym oraz podmiotom legitymującym się prawem rzeczowym do nieruchomości. Skarżąca wywodziła, że jest jedną ze spadkobierczyń po S. B., co wynikało z postanowienia spadkowego. Ten z kolei był synem R. B. któremu przysługiwał udział w 25/467 części w Towarzystwie pod nazwą "T. nr [...] J. K., A. L., S. B., J. C., S. W. i spółka. W aktach znajduje się zaświadczenie z lutego 1949 r. Sądu Grodzkiego w Warszawie o tym, że tytuł prawny do nieruchomości warszawskiej oznaczonej nr 5257 uregulowany był na to towarzystwo. Zdaniem organu Skarżąca nie wykazała stosownym dowodem następstwa prawnego po S. B. po ojcu. Poza tym nie wykazano czy w spółce tej w miejsce zmarłych członków wchodzili ich następcy prawni czy też, zostali spłaceni jak to przewidywała umowa z 30 kwietnia /19 maja 1911 r. W takiej sytuacji nie można stwierdzić czy Skarżąca była spadkobierczynią przeddekretowego właściciela nieruchomości. Skoro nie posiada przymiotu strony nie można jej udostępnić akt. Organ wydając przedmiotowe postanowienie pouczył Skarżącą o sprzeciwie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła I. M. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia organu II instancji pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu gdyż decyzja organu I instancji była obarczona uchybieniami naruszającymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8, 10 kpa, co z kolei doprowadziło do naruszenia przepisów art. 77 § 1 i 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca zarzuciła organom obu instancji bezkrytycyzm w przyjęciu tezy o nie wykazaniu następstwa prawnego po byłym właścicielu a nadto uniemożliwienie jej wglądu w akta obecnie rozpoznawanej sprawy, czym naruszono zasadę czynnego udziału w postępowaniu. Zarzuciła nadto błąd w pouczeniu i brak wskazania organu do jakiego może złożyć środek zaskarżenia. Jej zdaniem wykazała, że jest następcą prawnym właściciela nieruchomości dekretowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167)) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. W niniejszym postępowaniu Skarżąca żądała wglądu do akt postępowania dekretowego. Podstawę stanowił art. 74 § 2 w zw. z art. 73 § 1 kpa. Z przepisów tych wynika wprost, że żądanie dostępu do akt przysługuje stronie. Stroną, zgodnie z art. 28 kpa jest "każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo gdy żąda czynności organu ze względu na interes prawny lub obowiązek". Ponieważ wniosek dotyczył postępowania dekretowego, jak trafnie wskazały organy, osobami mającymi w tego rodzaju postępowaniu interes prawny są: właściciel dekretowy, jego następcy prawni lub obecny właściciel nieruchomości. Skarżąca przedstawiła zaświadczenie Sądu Grodzkiego z 4 lutego 1949 r. z którego wynikało, że właścicielem nieruchomości dekretowej było T. nr [...] J. K., A. L., S. B., J. C., S. W. i S. Skarżąca jest spadkobiercą po S. B. synu R. (postanowienie z 17 marca 2021 r. Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli I [...]). Twierdzi, że S. B. jest spadkobiercą R. B. A ten z kolei był synem E. B. /akt małżeństwa/. Istotnie jak wynika z działu II wykazu hipotecznego uczyniono w nim wzmiankę, że R. B. przysługiwał udział w wyżej opisanym Towarzystwie i toczy się postępowanie spadkowe po nim. Skarżąca nie przedstawiła jednak postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po nim, co wyklucza przyjęcie, że ona jako spadkobierczyni po S. B. mogła wejść w jego miejsce. Oceniając natomiast status prawny spółki w świetle aktu notarialnego z 30 kwietnia 1911 r. wskazać należy, że spółka została zawiązana na czas określony do 13 maja 1961 r. w celu zakupu nieruchomości położonej przy ulicy Tarczyńskiej nr 11 w Warszawie. Zgodnie z § 3 i 4 tej umowy nieruchomość miała należeć do Spółki a członkom Spółki przysługiwały określone, szczegółowo wymienione w umowie udziały. Z kolei z § 8 umowy wynika, że w przypadku śmierci członka spółki jej działanie nie ustaje. Spółka może udzielić spadkobiercy zmarłego członka prawa wejścia do spółki lub spłacić spadkobierców. Z § 13 natomiast wynika, że w przypadku likwidacji spółki nieruchomość miała być sprzedana drogą licytacji a otrzymany zysk podzielony na członków odpowiednio do przysługujących udziałów. Skarżąca nie wykazała aby doszło do wejścia w prawa członka stowarzyszenia jej poprzednika prawnego czy to ojca czy dziadka. W tym wypadku Sąd stoi na stanowisku, że inicjatywa dowodowa w tym zakresie obciąża Skarżącą, która była obowiązana wykazać stosownymi dokumentami, że przysługuje jej przymiot strony. Przepis art. 7 kpa i wyrażona w w nim zasada prawdy obiektywnej i obowiązek działania organu z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy nie stanowi źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania. Zasada oficjalności postępowania nie zwalnia strony z obowiązku lojalnej współpracy z organami administracji publicznej, co przejawia się między innymi w aktywnym uczestniczeniu w postępowaniu i przedkładaniu w nim z własnej inicjatywy, jak i na żądanie organu dokumentów mających znaczenie prawne. (wyrok NSA z 9 maja 2022 r., II OSK 1424/19, wyroki WSA w Warszawie z 10 września 2021 r. I SAB/WA 227/21, z 10 września 2021 r. I Sab/WA 217/21). Jak się zresztą wskazuje w orzecznictwie NSA organy prowadzące postępowanie mają obowiązek wyczerpującego rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego a nie obowiązek wyczerpującego jego zebrania a ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne (wyrok NSA z 18 czerwca 2021, I GSK 1923/18). Zwrócić należy uwagę, że organ I instancji pismem z 6 lipca 2021 r. skierowanym do I. M. poinformował ją że zebrany materiał dowodowy nie wskazuje aby była ona następcą prawnym byłych właścicieli. Organ zwrócił się przy tym o dokumenty z sądu rejonowego (postanowienia spadkowe). Trudno zatem zarzucić organowi brak podejmowania inicjatywy dowodowej. Skarżąca miała zatem świadomość braku wymaganych dla skuteczności jej wniosku dokumentów i powinna w tym zakresie wykazać samodzielną inicjatywę dowodową. Zaniechanie w tym zakresie nie może obciążać organu. Nie doszło do naruszenia przez organ art. 8 kpa ponieważ umożliwienie Skarżącej wglądu do akt (nieruchomości) czyniłoby zadość żądaniu, które ostatecznie było przedmiotem sprawy. Z tych względów Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania, że doszło do naruszenia przez organ wskazanych przepisów prawa procesowego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu stanowi art. 151 ppsa. Sąd rozpoznał sprawę jako skargę na postanowienie a nie sprzeciw. Organ bowiem błędnie pouczył skarżącą o trybie zaskarżenia w formie sprzeciwu. Zgodnie z art. 64a ppsa sprzeciw przysługuje od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 kpa natomiast od postanowienia kończącego postępowanie przysługuje skarga do sądu. Błędne pouczenie strony prze organ nie może obciążać strony. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt. 3 ppsa.