I SA/Wa 1370/09

WyrokWSA w Warszawie2010-03-23

Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Maria Tarnowska, Bogdan Wolski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, powołując się na wcześniejsze ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i nieodwracalne skutki prawne, mimo że wniosek pierwotnego właściciela został złożony w terminie, a korzystanie z gruntu jest zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 2 Dekretu z dnia 26 października 1945 r., jeśli wniosek został złożony w terminie, a korzystanie z gruntu jest zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego. Wcześniejsze ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i związane z tym nieodwracalne skutki prawne nie stanowią podstawy do odmowy, a kwestia ta powinna być rozpatrywana w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie w zwykłym postępowaniu administracyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku następców prawnych byłych właścicieli hipotecznych o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu w Warszawie, który przeszedł na własność gminy na mocy dekretu z 1945 r. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, powołując się na wcześniejsze ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej oraz na fakt, że część nieruchomości została zabudowana budynkiem, który częściowo znajduje się na gruncie sąsiednim. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia dowodów i niewłaściwe uzasadnienie decyzji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. S., H. R., P. R. i L. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołań złożonych przez A. B., I. L., K. P., E. C., M. R., J. R., T. L. oraz P. R., L. R., H. R. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmawiającej następcom prawnym byłych właścicieli hipotecznych ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, na mocy art. 1 dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy W. a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14 poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2002 r. [...], w księdze hipotecznej nr inwentarzowy [...] pod nazwą [...] położonej przy ulicach [...] jako właściciele nieruchomości Nr [...] ujawnieni byli K. i H. małż. P. na mocy aktu z dnia [...] kwietnia 1935 r. W dniu [...] kwietnia 1957 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w W. przed notariuszem S. B. zawarta została umowa przelewu praw (akt notarialny nr [...]), mocą której K. i H. małż. P. swoje prawa i roszczenia do 7/8 części opisanej wyżej działki przelali na rzecz: J. L., D. P., J. R., R. D., W. F., A. K. oraz L. i H. małżonków R. - na każdego z nich w 1/8 części. Obejmowanie gruntów w posiadanie przez gminę W. następowało na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112) wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. Rozporządzenie to zostało uchylone i wprowadzono nowy tryb obejmowania gruntów przez Gminę - rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez Gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43), wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. W myśl tego przepisu obejmowanie w posiadanie następowało z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Objęcie przedmiotowego gruntu przez Gminę W. nastąpiło w dniu 11 kwietnia 1949 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy Nr 5/49. Termin do złożenia przez dotychczasowego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. upływał z dniem 11 października 1949 r. K. P. i H. P. złożyli wniosek w dniu 28 października 1948 r., a więc przed terminem objęcia przedmiotowego gruntu, co zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie oznacza, iż wniosek został złożony w terminie przewidzianym przez art. 7 ust. 1 dekretu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Organ orzekający był zobowiązany uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości według planu zabudowy. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1957 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło K. i H. P. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] - w związku z przeznaczeniem terenu pod zabudowę mieszkaniową indywidualną. Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1957 r. w części dotyczącej gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. W tej sytuacji pozostał do rozpatrzenia wniosek dekretowy złożony w dniu 28 października 1948 r. przez K. i H. małżonków P., w części dotyczącej gruntu o pow. [...] m² wchodzącego obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...], pochodzącego z nieruchomości [...]. W dniu 22 listopada 2001 r. J. R., J. L., K. P., H. D. i E. C. podtrzymali wniosek z dnia 28 października 1948 r. wnosząc o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...]. Następstwo prawne wnioskodawcy udowodnili przedkładając: - postanowienia Sądu Rejonowego [...] - wydany w dniu [...] października 1997 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w W. odpis skrócony aktu małżeństwa A. S. z P. B., z którego wynika, iż nazwisko noszone przez A. S. po zawarciu małżeństwa brzmieć będzie [...]. Z informacji zawartej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. Delegatury Biura Architektury i Planowania Przestrzennego w Dzielnicy [...] wynika, że według obowiązującego "miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] października 2006 r. (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego Nr 227 z dnia 9 listopada 2006 r. poz. 8461), nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się w kwartale o nazwie [...], dla którego ustala się utrzymanie i rozwój funkcji z zakresu mieszkalnictwa, wraz towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi o charakterze lokalnym. Z powyższego wynika, że korzystanie przez następców prawnych byłych właścicieli z gruntu nieruchomości przy ul. [...] oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] dałoby się pogodzić z jego przeznaczeniem w wyżej cytowanym planie zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z dnia [...] lipca 1975 r. Naczelnik Dzielnicy W. przekazał w użytkowanie P. w W. teren położony przy ul. [...] pod budowę rezydencji dla palcówek dyplomatycznych. Na przedmiotowej nieruchomości P. wybudowało w 1976 r. ze środków własnych budynek mieszkalny z garażem. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P., które jest następcą prawnym P., prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym, pełniącym funkcje rezydencji placówek dyplomatycznych z garażem przy ul. [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...]. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P., prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego do ww. działki ujawnione zostało w księdze wieczystej Nr [...]. Zatem część nieruchomości hip. [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa, wchodząca w skład działek ewidencyjnych nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste P. Natomiast pozostała część nieruchomości hip. Nr [...] wchodząca obecnie w skład działek ewid. nr [...]. Na przedmiotowej nieruchomości znajdują się wybudowane po 1945 r. zabudowania - budynek mieszkalny oraz garaż. Aktualnie nieruchomość hip. nr [...] wchodzi w skład działek ewidencyjnych: nr [...] i stanowi własność: - Skarbu Państwa - co do powierzchni [...] m2 wchodzącej w skład działek: nr [...] - we władaniu P. oraz nr [...] w użytkowaniu wieczystym P, - W. - co do powierzchni [...] wchodzącej w skład działki nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że jako podstawa prawa zaskarżonej decyzji powołany został art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz.279), który w sposób jednoznaczny zakreśla kryteria prawne i faktyczne, których kumulatywne wystąpienie obliguje organ do uwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela o ustanowienie na gruncie prawa użytkowania wieczystego. Wojewoda [...] stwierdził, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż wniosek dekretowy został złożony w terminie, i zbadał również, czy przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym obowiązującym "Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego", a zatem, organ pierwszej instancji ustalił ustawowe przesłanki wskazane w powoływanym dekrecie jednak uznał, iż ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej na części gruntu objętego roszczeniem oraz zabudowanie budynkiem, który tylko w części znajduje się na nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania i w opinii organu niemożliwe jest jego wydzielenie, uzasadnia odmowę uwzględnienia wniosku dekretowego. Wojewoda [...] stwierdził, iż zgodnie z opiniami prezentowanymi w judykaturze, gdy na nieruchomości podlegającej dekretowi ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, mimo, że w sposób niezgodny z prawem, odmówiono dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia użytkowania wieczystego, dopóki nie dojdzie do rozwiązania użytkowania wieczystego, a osoba trzecia korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych - istnieją nieodwracalne skutki prawne. Zdaniem organu, organ administracji, zarówno pierwszej jak również drugiej instancji w toczącym się postępowaniu nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilnoprawnych, jakimi są umowy oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księdze wieczystej. Zdaniem organu, na normatywną treść prawa użytkowania wieczystego, zbliżoną do treści prawa własności, składają się uprawnienia użytkownika wieczystego do korzystania z gruntu z wyłączeniem innych osób oraz do rozporządzania tym prawem w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, a przypadku ustanowienia użytkowania wieczystego w drodze umowy - również w granicach określonych przez umowę o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (art. 233 Kc). Uprawnienie użytkownika wieczystego do korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych osób wyklucza zatem możliwość przyznania takiego samego uprawnienia w stosunku do tej samej nieruchomości innej osobie. Ustanowienie na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego i wpisanie tego prawa do księgi wieczystej (na podstawie umowy poprzedzonej decyzją administracyjną) - w sytuacji, gdy wpis chroniony jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych - stanowi okoliczność mającą doniosłość prawną dla rozstrzygnięcia sprawy i jest przeszkodą do ustanowienia użytkowania wieczystego na tym samym gruncie, w trybie art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), na rzecz następców prawnych dawnego jej właściciela. Do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli hipotecznych niezbędne byłoby dokonanie podziału działki ewidencyjnej nr [...] i wydzielenie z niej działki ewidencyjnej w granicach nieruchomości hip. Nr [....]. gruntu objętego roszczeniem. Na przedmiotowej nieruchomości znajdują się wybudowane po 1945 r. zabudowania - budynek mieszkalny oraz garaż. Budynek, przy ul. [...], wybudowany został częściowo na nieruchomości hip. nr [...], a częściowo na nieruchomości hip. [...], a zatem wykracza poza granice gruntu, którego dotyczył wniosek dekretowy, i który mógłby zostać oddany w użytkowanie wieczyste na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli. Nie ma również możliwości wydzielenia części ww. budynku tak, aby nie uszkodzić go co do istoty. Ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do części gruntu objętej roszczeniem wymagałoby oddania w użytkowanie wieczyste gruntu pod całym budynkiem w odpowiednim udziale. Kodeks cywilny nadał prawu wieczystego użytkowania gruntu nadrzędny charakter w stosunku do prawa własności budynków na tym gruncie, co oznacza, że prawem głównym jest prawo wieczystego użytkowania, a prawem związanym (podrzędnym) jest prawo własności budynków i urządzeń. W myśl art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń. Jest to przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym, co potwierdza orzecznictwo. Zważywszy więc na fakt, iż roszczenia wnioskodawców nie obejmują całego zabudowanego terenu takie rozwiązanie byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki określonymi w art. 12 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Obciążenie przedmiotowej nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym prawem użytkowania wieczystego oraz zabudowanie części gruntu budynkiem posadowionym również na gruncie sąsiednim nie objętym wnioskiem dekretowym stanowi wystarczającą podstawę odmowy uwzględnienia wniosku, ponieważ organ zgodnie z właściwością rozstrzygający sprawę nie ma prawnej możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie, który już tym prawem jest obciążony. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: A. B., P. R., L. R. i H. R.. Zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 7, 75 i 77 kpa, w zw. z art. 84 § 1 kpa i art. 136 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez poczynienie pobieżnych ustaleń faktycznych ad litem kluczowych na podstawie nieistniejących dowodów (organ takowych nie eksponował) i w konsekwencji arbitralne przyjęcie za organem pierwszej instancji, iż "nie ma również możliwości wydzielenia części w/w budynku tak, aby nie uszkodzić go co do istoty" (s. 6 decyzji), co stanowiło w ocenie organu przesłankę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy - skarżący podneśli, iż dokonanie takowych ustaleń faktycznych wymagało wiadomości specjalnych, ergo obligowało organ do powołania ex officio stosownego biegłego, lub choćby przeprowadzenia oględzin (w trybie art. 85 kpa), czego zaniechano; 2. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie wskazania w części motywacyjnej skarżonej decyzji dowodów, na których się oparł organ przyjmując, iż "nie ma równiej możliwości wydzielenia części w/w budynku"; prawidłowa konstrukcja uzasadnienia decyzji obligowała organ do przedstawienia owych dowodów, na których się oparł, czemu organ nie sprostał, co uniemożliwia skarżącemu rozsądną kontrolę instancyjną decyzji; 3. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa zasadniczo w odniesieniu do całości rozstrzygnięcia, bezsprzecznie w zakresie powołanej przez organ przesłanki wpływającej na treść decyzji "gdy na nieruchomości podlegającej dekretowi ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, mimo, że w sposób niezgodny z prawem — istnieją nieodwracalne skutki prawne" (s. 5 decyzji); nie stanowi o takowym ogólnikowa konstatacja "zgodnie z opiniami prezentowanymi w judykaturze" (ibidem), bez powołania jakichkolwiek przepisów prawa i z jednoczesnym zaniechaniem wskazania, jakie to "opinie judykatury" organ miał na uwadze, wszak zapewne nie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2003 r. I CKN 58/01 LEX nr 83830, który stwierdza, iż "Nieważna jest umowa o oddaniu na rzecz innych osób gruntu w użytkowanie wieczyste, zawarta przed rozpoznaniem, zgłoszonego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) wniosku poprzedniego właściciela o przyznanie użytkowania wieczystego tego gruntu." - wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym przez Wojewodę [...], jako organ administracji publicznej, który wydał skarżoną decyzję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. odmawiającą następcom prawnym byłych właścicieli hipotecznych ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...]. 3. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają przepisy prawa. Sąd uznał zarzuty skargi za zasadne, a nie podzielił stanowiska organu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 4. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku K. i H. małż. P. - byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], jest art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 7 ust. 1 tego dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu może w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy. Bezsporne jest, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] został złożony w terminie - w dniu 28 października 1948 r., a orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1957 r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło uwzględnienia tego wniosku - w związku z przeznaczeniem tego terenu pod zabudowę mieszkaniową indywidualną, natomiast Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2001 r. stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1957 r. - w części dotyczącej gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. 5. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, "gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania." Konstrukcja tego przepisu, zawarta w sformułowaniu "gmina uwzględni wniosek" wskazuje, że jeżeli zachodzi przesłanka określona w tym przepisie, to organ musi podjąć określoną przepisem prawa decyzję. Przesłanką tą jest zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Wystąpienie tej przesłanki obligowało organ do ustanowienia prawa własności czasowej - obecnie prawa użytkowania wieczystego. Orzecznictwo dotyczące art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest jednolicie utrwalone (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 1999 r. IV SA 135/98 LEX nr 47376, z dnia 20 stycznia 1999 r. IV SA 36/97 LEX nr 47375, z dnia 17 stycznia 2002 r. I SA 1482/00 LEX nr 81770, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2005 r. sygn. akt I SA 2415/03 LEX nr 191287, z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2082/07 LEX nr 510393, z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2022/07 LEX nr 510355, z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1724/07 LEX nr 489178, z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 609/08 LEX nr 517982). Podkreślić równocześnie należy, tak jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 20 stycznia 1999 r. IV SA 36/97, iż przepis art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nakłada na aktualnego właściciela obowiązek ustanowienia prawa do gruntu, z którego to obowiązku można się zwolnić tylko wskazując, że aktualne przeznaczenie gruntu nie da się pogodzić z dalszym korzystaniem z tego gruntu przez poprzedniego właściciela. 6. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawą odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu były okoliczności, o których w art. 7 ust. 2 dekretu nie ma mowy, tj. wcześniejsze oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi, ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej, zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, oraz stwierdzenie przez organ, iż stan jaki zaistniał na nieruchomości wywołał nieodwracalne skutki prawne. Podkreślić należy, że problematyka nieodwracalnych skutków prawnych, jeśli zaistniały, podlega ocenie w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 2 kpa), nie zaś w postępowaniu zwykłym - jak w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz art. 7, 77 107 § 3 kpa, a rodzaj i charakter tych naruszeń mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, uzasadniają uchylenie obu decyzji. 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło