I SA/Wa 1387/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz Kluj, asesor WSA Iwona Ścieszka, , , , , po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.Z. i H.P. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] lutego 2016 r., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a.", umorzył postępowanie wszczęte z wniosku M. Z. oraz H. P. (dalej jako "skarżące") o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] (dalej jako "Prezydium") z [...] lipca 1970 r. nr [...] zmieniającej z urzędu, na podstawie art. 136 § 1 K.p.a., decyzję Prezydium z [...] września 1967 r. nr [...] ustanawiającą na rzecz J. i A. i małż. P. użytkowanie wieczyste 1/3 niepodzielnej części gruntu położonego przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] dz. nr [...] w ten sposób, że w ust. 1 ww. decyzji zmieniono powierzchnię działki i zamiast [...] m2 wpisano powierzchnię [...] m2 oraz jednocześnie odmówiono prawa użytkowania wieczystego do części działki o pow. [...] m2 i o pow. [...] m2 oznaczonych na planie sytuacyjnym z [...] stycznia 1969 r., w części stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. dz. nr [...] cz. z obrębu [...] oraz dz. nr [...] cz. z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że interes prawny we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji dotyczącej lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] i ewentualnych roszczeń związanych z tym lokalem ma jedynie M. L., bowiem lokal ten umową z [...] lutego 1978 r. został przekazany jej przez J. P. i A. P. w drodze darowizny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją skarżące podniosły, że umowa darowizny z [...] lutego 1978 r. nie dotyczyła roszczeń związanych z lokalem lub nieruchomością, a w szczególności nie wyłączała z masy spadkowej po J. i A. P. prawa żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w stosunku do decyzji Prezydium z [...] lipca 1970 r. Minister decyzją z [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2016 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że podmiot występując z wnioskiem o stwierdzeniem nieważności decyzji musi posiadać interes prawny, który będzie go legitymował do wszczęcia postępowania badającego legalność zakwestionowanej decyzji, a tym samym do bycia stroną we wszczętej na jego wniosek sprawie. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a., musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] stosownie do zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z [...] grudnia 1948 r. nr [...], stanowiła własność A. i J. małż. P. Prawo własności nieruchomości hip. [...], wobec zaginięcia księgi hipotecznej, ustalono na podstawie umowy kupna-sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego przez asesora notarialnego S. C. w [...] w dniu [...] lutego 1948 r. Rep. [...], zgodnie z którą J. i A. małż. [...] kupili ww. nieruchomość wraz ze wszelkimi prawami z nią związanymi. Następnie została ona objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), tj. z dniem 21 listopada 1945 r. przeszła na własność gminy [...], zaś później na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130). Prezydium orzeczeniem administracyjnym z [...] lipca 1954 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. i A. małż. P. o przyznanie im za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...], odmówiło przyznania żądanego prawa wskazując, że budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] stycznia 1955 r. nr [...] utrzymało w mocy ww. orzeczenie administracyjne z [...] lipca 1954 r. w części dotyczącej odmowy prawa własności czasowej do gruntu nr hip. [...] i [...] oraz stwierdziło, że decyzja o przejściu na własność Państwa budynku zostanie podjęta w terminie późniejszym. Następnie Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] listopada 1958 r. nr [...] uchyliło własną decyzję z [...] stycznia 1955 r. oraz poprzedzające je orzeczenie administracyjne z [...] lipca 1954 r. w części dotyczącej nieruchomości hip. [...] i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Prezydium decyzją z [...] września 1967 r. nr [...] ustanowiło użytkowanie wieczyste do 1/3 niepodzielnej części działki o pow. [...] m2 położonej przy ul. [...], hip. [...] na której znajduje się budynek mieszkalny, a w nim lokal nr [...], KW nr [...] na rzecz J. i A. małż. P. Umową sporządzoną w formie aktu notarialnego przez notariusza M. L. w [...] w [...] grudnia 1967 r. Rep. [...], Skarb Państwa ustanowił na rzecz W. C., M. O., J. i A. małż. P. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości hip. [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym w którym wyodrębniono 3 lokale w równych działach po 1/3. Prezydium decyzją z [...] lipca 1970 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 136 § 1 K.p.a., działając z urzędu zmieniło swoją decyzję z [...] września 1967 r. w ten sposób, że zamiast wymienione w tej decyzji powierzchni dz. nr [...] m2 wpisano powierzchnię [...] m2 oraz jednocześnie odmówiono ustanowienia użytkowania wieczystego części działki o pow. [...] m2 oraz części działki o pow. [...] m2 wskazanych na planie sytuacyjnym zatwierdzonym przez PDRN [...] w dniu [...] stycznia 1969 r. nr [...] w związku z przeznaczeniem wymienionej powierzchni pod ulicę oraz do scalenia z działką sąsiednią. Umową sporządzoną w formie aktu notarialnego przez notariusza M. L. w [...] w dniu [...] października 1970 r. Rep. Nr [...] rozwiązano umowę użytkowania wieczystego zawartą w dniu [...] grudnia 1967 r. co do części nieruchomości o pow. [...] m2, na co stawające strony wyraziły zgodę. Umową sporządzoną w formie aktu notarialnego przez notariusz M. O. w [...] w dniu [...] lutego 1978 r. Rep. [...] J. i A. małż. P darowali lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] swojej córce M. L. W konsekwencji, w ocenie Ministra, lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] jako przekazany umową darowizny M. L., nie wchodził w skład spadku po J. i A. P. Od dnia 21 lutego 1978 r. M. L. stała się właścicielką tego lokalu nr [...] i jest nią nadal, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Minister zauważył dalej, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym stronami postępowania dotyczącego decyzji wydanych na podstawie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] są byli właściciele nieruchomości [...], ich udokumentowani następcy prawni oraz podmioty, którym przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. Skarżące swój interes prawny w kwestionowaniu decyzji z [...] lipca 1970 r. wywodzą z faktu bycia spadkobiercami po zmarłych: J. i A. P., właścicieli przedmiotowego lokalu na dzień wydania tej decyzji. Zdaniem Ministra, skarżące nie mogą jednak skutecznie kwestionować prawidłowości ww. decyzji, a zatem organ pierwszej instancji zasadnie umorzył na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. postępowanie jako bezprzedmiotowe w zakresie ich wniosku. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżące wniosły o jej uchylenie, zarzucając organowi naruszenie art. 28 i art 105 § 1 K.p.a., poprzez uznanie, że nie przysługuje im interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej, a w konsekwencji przyjęcie, że nie mogą one być stroną takiego postępowania i z tego względu zasadne jest jego umorzenie, co było skutkiem uznania, że stronami postępowania w sprawach dotyczących nieważności decyzji dekretowych są jedynie następcy wieczystoksięgowi adresata decyzji, ale już nie spadkowi (tj. skarżące), podczas gdy stosownie do art. 28 K.p.a. i w myśl utrwalonego orzecznictwa stronami postępowania w sprawach dotyczących nieważności decyzji dekretowych są zarówno następcy wieczystoksięgowi adresata decyzji, jak i spadkowi, więc brak było podstaw do umarzania postępowania w sprawie. W obszernym uzasadnieniu skargi przywołano argumentację na poparcie powyższych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie Minister uznał, że zaistniała bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych. Postępowanie to zainicjowane zostało bowiem m.in. wnioskiem skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium z [...] lipca 1970 r. zmieniającej z urzędu decyzję Prezydium z [...] września 1967 r. ustanawiającą na rzecz J. i A. małż. P. użytkowanie wieczyste 1/3 niepodzielnej części gruntu położonego przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] dz. nr [...]. Użytkowanie wieczyste związane było z kolei z własnością lokalu nr [...], znajdującego się w budynku posadowionym na ww. nieruchomości, którego właścicielami byli J. i A. małż. P., a których spadkobiercami są skarżące. Jak wynika jednak z akt sprawy, umową sporządzoną w formie aktu notarialnego przez notariusz M. O. w [...] w dniu [...] lutego 1978 r. Rep. [...] J. i A. małż. P. darowali lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] swojej córce M. L. Powyższe skutkowało uznaniem przez organ, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy z kolei upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji. W przedmiocie istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2241/10, z 23 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 373/07; https://cbois.nsa.gov.pl). Interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt II OSK 889/12; https://cbois.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do rozpatrywanego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, sąd uznał, że prawidłowe jest twierdzenie Ministra, że skarżące nie posiadają interesu prawnego do zainicjowania niniejszego postępowania nieważnościowego. Jak już bowiem wskazano powyżej, umową sporządzoną w formie aktu notarialnego przez notariusz M. O. w [...] w dniu [...] lutego 1978 r. Rep. [...] J. i A. małż. P. darowali lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] swojej córce M. L. W konsekwencji przedmiotowa nieruchomość nie mogła wejść w skład masy spadkowej, której dotyczyło postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] maja 1996 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. P. i A. P. Nieruchomością tą małżonkowie P. rozdysponowali bowiem za życia. W konsekwencji nie sposób przyjąć, aby po stronie skarżących istniał przymiot strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym tej części nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, prawidłowo Minister uznał, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżących należało umorzyć. Stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić bowiem jedynie na wniosek osoby mającej w sprawie interes prawny (o którym mowa w art. 28 K.p.a.). O braku zaś interesu prawnego po stronie skarżących w niniejszej sprawie przesądziła okoliczność, że roszczenia do nieruchomości objętej decyzją Prezydium z [...] lipca 1970 r. zmieniającą z urzędu decyzję z [...] września 1967 r., nie weszły w skład masy spadkowej po byłych właścicielach tej nieruchomości. Z tych względów uznać należało, że Minister nie naruszył przy rozpatrywaniu wniosku skarżących art. 28 zw. z art. 105 K.p.a. i zasadnie umorzył przedmiotowe postępowanie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku zobowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Brak było jednocześnie, wobec wielości stron postępowania (niniejsza sprawa pozostawała w związku z czterema innymi sprawami, które z uwagi na wspólne akta administracyjne i te same strony postępowania rozpoznano w tym samym terminie) i utrzymującej się wysokiej fali zachorowań wywołanych wirusem Sars-CoV-2, możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.