I SA/Wa 1397/09
WyrokWSA w Warszawie2010-02-11
Skład orzekający: Agnieszka Miernik, Daniela Kozłowska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku szkody wyrządzonej decyzją administracyjną wydaną przed 1 września 2004 r., której nieważność została stwierdzona decyzją administracyjną wydaną po tej dacie, można dochodzić odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2004 r., czy też wyłącznie na drodze sądowej na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ostateczna decyzja nadzorcza stwierdzająca nieważność decyzji pierwotnej, wydana po 1 września 2004 r., stanowi decydujące "zdarzenie prawne" w rozumieniu art. 5 ustawy nowelizacyjnej. W związku z tym, dochodzenie odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a. nie jest możliwe, a roszczenie powinno być dochodzone na drodze sądowej zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.Stan faktyczny
Skarżąca M. T. domagała się odszkodowania za szkodę poniesioną w związku z wydaniem decyzji administracyjnej z 1952 r., która dotyczyła prawa własności czasowej do gruntu. Minister Infrastruktury umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania, uznając, że art. 160 k.p.a. nie ma zastosowania, a roszczenie należy dochodzić przed sądem powszechnym. Skarżąca wniosła skargę, argumentując, że szkoda powstała przed 1 września 2004 r., a zatem powinien mieć zastosowanie art. 160 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Daniela Kozłowska WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o przyznanie odszkodowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku M. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2008 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie o przyznanie odszkodowania z tytułu sprzedanych lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w W. oraz z tytułu niemożności pobierania czynszu za lokale użytkowe w tym budynku, w związku z decyzją Ministra Infrastruktury z [...] września 2004 r. stwierdzającą nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1952 r., utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1951 r., odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2008 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] lipca 2001 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1952 r., nr [...], utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1951 r., nr [...], odmawiające przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją z [...] listopada 2001 r., nr [...], którą to decyzję wyrokiem z 6 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 3403/01, uchylił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie.
Decyzją z [...] września 2004 r., nr [....], Minister Infrastruktury uchylił w całości decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] lipca 2001 r., nr [...] i stwierdził nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1952 r. oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1951 r.
Wyrokiem z 9 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1812/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] września 2004 r., nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1951 r., nr [...], wskazując iż organem kompetentnym do wydania rozstrzygnięcia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W związku z powyższym, postanowieniem z [...] marca 2007 r., nr [...], Minister Budownictwa przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. do rozpatrzenia według właściwości odwołanie pełnomocnika byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości od orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1951 r.
Postanowieniem z [...] czerwca 2008 r., nr [...], Minister Infrastruktury odmówił wszczęcia postępowania z wniosku stowarzyszenia zwykłego "[...]", o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Budownictwa z [...] marca 2007 r., [...], a postanowieniem z [...] grudnia 2008 r., nr [...], utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy.
Następnie postanowieniem z [...] października 2008 r., nr [...], Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Budownictwa z [...] marca 2007 r., nr [...]. Powyższe rozstrzygniecie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2008 r., nr [...].
W dniu 7 lipca 2008 r. M. T., reprezentowana przez adwokata J. S., wniosła o przyznanie na podstawie art. 160 kpa odszkodowania za sprzedane lokale nr [...] usytuowane w budynku przy ul. [...] w W. oraz odszkodowania z tytułu niemożności pobierania czynszu za lokale użytkowe znajdujące się w tym budynku za szkodę poniesioną w związku z wydaniem decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1952 r.
Decyzją z [...] listopada 2008 r., nr [...], Minister Infrastruktury umorzył postępowanie wszczęte tym wnioskiem. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania administracyjny tryb dochodzenia roszczenia odszkodowawczego określony w uchylonym w dniu 1 września 2004 r., art. 160 kpa, a roszczenie może być dochodzone przed sądem powszechnym.
M. T., reprezentowana przez adwokata J. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2008 r. W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie przesłanką dopuszczalności wniesienia powództwa do sądu powszechnego jest wyłącznie decyzja administracyjna wydana w trybie art. 160 kpa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury wskazał, że do 1 września 2004 r. podstawę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej stanowił art. 160 kpa.
Na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), w dniu 1 września 2004 r., art. 160 kpa został uchylony, a zasady dochodzenia roszczeń odszkodowawczych uregulowano w Kodeksie cywilnym, ustalając wyłącznie powszechno-sądowy tryb ich dochodzenia. Zgodnie jednak z treścią art. 5 ustawy z 17 czerwca 2004 r., do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 i art. 421 kc oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 kpa, w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2004 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono, że szkoda została wyrządzona 8 marca 1952 r., tj. w dniu wydania przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzji, czyli przed 1 września 2004 r. Tak więc powinien tutaj znaleźć zastosowanie tryb dochodzenia roszczenia odszkodowawczego z art. 160 kpa w związku z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Minister Infrastruktury natomiast jako chwilę miarodajną dla tego zdarzenia przyjął datę wydania decyzji nr [...] tj. [...] września 2004 r.
Organ podkreślił, że podstawową kwestią do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi odpowiedź na pytanie, jak należy interpretować przepis art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.: "do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy" czy – tak jak wskazuje wnioskodawczyni – należy brać pod uwagę datę wydania orzeczenia dekretowego, czy też – zgodnie z wykładnią dokonaną przez Ministra Infrastruktury – datę wydania decyzji nadzorczej.
Organ podniósł, że wątpliwości te zostały rozstrzygnięte na korzyść stanowiska organu naczelnego, bowiem w uchwale Sądu Najwyższego, który odpowiadając na pytanie prawne: "Czy w świetle przepisów art. 2 pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o zapłatę odszkodowania za szkodę powstałą wskutek wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa w sytuacji, gdy decyzja stwierdzająca nieważność takiej decyzji została wydana pod dniu 1 września 2004 r." orzekł, że: "Dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji administracyjnej, której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją administracyjną po tym dniu" (uchwała SN z 6 listopada 2008 r., sygn. akt III CZP 101/08, publ. OSNC 2009/4/57, Lex 460253). Minister Infrastruktury wskazał, że zgodnie z art. 4171 § 2 kc, bez wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności w trybie art. 156 kpa, niemożliwe jest nadanie biegu postępowaniu mającemu na celu uzyskanie odszkodowania. Dlatego też data wydania decyzji nadzorczej ma decydujące znaczenie.
Tak więc postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie na podstawie art. 160 kpa odszkodowania za sprzedane lokale nr [...] usytuowane w budynku przy ul. [...] w W. oraz o odszkodowanie z tytułu niemożności pobierania czynszu za lokale użytkowe znajdujące się w budynku, za szkodę poniesiona w związku z wydaniem decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1952 r. wobec wydania ostatecznej decyzji nadzorczej w dniu [...] września 2004 r. stało się w aktualnym stanie prawnym bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ uznał zasadność rozstrzygnięcia z 25 listopada 2008 r.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. T.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] listopada
2008 r.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie art. 160 kpa poprzez jego niezastosowanie,
- naruszenie art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że skoro decyzja wywołująca szkodę została wydana [...] marca 1952 r., natomiast decyzja nadzorcza po 1 września 2004 r. to na podstawie art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. zmieniającej kodeks cywilny, należy stosować art. 160 kpa w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2004 r. W ocenie skarżącej pod pojęciem zdarzenia prawnego, o którym mowa w art. 5 ustawy zmieniającej, należy rozumieć zdarzenie wyrządzające szkodę, a więc wadliwą decyzję administracyjną. Późniejsza decyzja stwierdzająca nieważność jedynie potwierdza, to że decyzja administracyjna wyrządzająca szkodę rażąco naruszyła prawo.
Skarżąca podniosła, że zgodnie z konstrukcją stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przewidzianej w kpa rażące naruszenie prawa musiało mieć miejsce w dacie wydawania wadliwej decyzji. Zatem skoro wadliwa decyzja została wydana przed 1 września 2004 r., a stwierdzenie jej nieważności nastąpiło po 1 września 2004 r., to zastosowanie powinien znaleźć art. 160 kpa, z uwagi na fakt, że zdarzenie wyrządzającej szkodę miało miejsce przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.
Skarżąca powołała uchwałę 7 sędziów z 26 października 2005 r., sygn. III BZP 1/05 w której Sąd Najwyższy wskazał, że zdarzeniem prawnym powodującym odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa z tytułu wydania niezgodnego z prawem orzeczenia jest uprawomocnienie się takiego orzeczenia. Ustanowione w art. 4171 § 2 przesłanki dochodzenia roszczenia odszkodowawczego mogą być zatem stosowane do orzeczeń, które uprawomocniły się począwszy od dnia 1 września 2004 r. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że zdarzeniem prawnym o jakim mowa w art. 5 ustawy nowelizującej jest wydanie prawomocnego orzeczenia powodującego szkodę, z tym że chodzi tu o orzeczenia, które uprawomocniły się od 1 września 2004 r.
Skarżąca powołała się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1200/08, w którym Sąd nie podzielił stanowiska, że zdarzenie prawne wyrządzające szkodę w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nastąpiło w dacie wydania tejże decyzji nadzorczej, a co za tym idzie, nie podzielił również stanowiska, że z właściwym powództwem należy wystąpić do sądu powszechnego.
Skarżąca przywołała fragmenty uzasadnienia tego wyroku wskazując m.in. że Sąd w powołanym orzeczeniu wyjaśniał, że zdarzeniem prawnym powodującym odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu wydania niezgodnego z prawem orzeczenia jest uprawomocnienie się orzeczenia niezgodnego z prawem.
Skarżąca podniosła, że konsekwencją przyjęcia stanowiska zaprezentowanego przez Ministra Infrastruktury w zaskarżonej decyzji, czyli stosowania znowelizowanych przepisów kodeksu cywilnego jest również stosowanie przepisów dotyczących przedawnienia przewidzianych w kodeksie cywilnym. Art. 160 kpa w sposób całkowity regulował możliwość dochodzenia odszkodowania, jak również ustalał początek biegu terminu przedawnienia, nie było istotne kiedy miało miejsce zdarzenie wyrządzające szkodę. Natomiast zgodnie z art. 4421 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
Skoro wszystkie decyzje wyrządzające szkodę zostały wydane wiele lat temu, to okazuje się, że strona, która uzyskała decyzję nadzorczą w trybie art. 156 kpa po 1 września 2004 r. nie ma możliwości dochodzenia odszkodowania, bowiem jej roszczenie przedawniło się. Strona mogłaby wystąpić na drogę sądową z roszczeniem odszkodowawczym na podstawie art. 4171 kc, pomijając tryb administracyjny przewidziany w art. 160 kpa, jednakże naiwnością byłoby sądzić, iż Skarb Państwa, obecnie w większości spraw sądowych prezentowany przez wyspecjalizowany organ nie skorzysta z zarzutu przedawnienia.
Skarżąca podniosła, że przyjęcie stanowiska prezentowanego przez Ministra Infrastruktury jest sprzeczne z ideą jaka przyświecała ustawodawcy nowelizującego przepisu dotyczącego odpowiedzialności Skarbu Państwa za wyrządzone szkody. Ustawa z 17 czerwca 2004 r. nowelizująca kodeks cywilny miała na celu dostosowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej do przepisów Konstytucji RP, w szczególności do art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Nowelizacja miała ujednolicić zasady dochodzenia odszkodowania za szkody wyrządzone przez Skarb Państwa przy wykonywaniu władzy publicznej. Celem nowelizacji nie było zamknięcie drogi do odszkodowania osobom, które taką możliwość posiadały na podstawie art. 160 kpa.
Skarżąca wskazała, że gdyby celem ustawodawcy była całkowita zmiana przepisów dotyczących przedawnienia, to ustawodawca przewidziałby odpowiednio długi termin na możliwość realizacji roszczeń na dotychczasowych zasadach. Ustawa nowelizująca kodeks cywilny została uchwalona 17 czerwca 2004 r., a weszła w życie 1 września 2004 r. Strona w tak krótkim czasie, to jest w ciągu niespełna 3 miesięcy, nie miała możliwości zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1952 r., mimo iż wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony kilka lat wcześniej. Dlatego też ustawodawca wprowadził przepis przejściowy tj. art. 5, na mocy którego do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się art. 160 kpa w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2004 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Otóż tylko do dnia 1 września 2004 r. podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną wskutek wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej z naruszeniem art. 156 § 1 kpa, albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, stanowił art. 160 kpa.
Stosownie do tego przepisu, stronie, która poniosła szkodę wskutek wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej z naruszeniem art. 156 § 1 kpa, albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności będących źródłem szkody. O odszkodowaniu orzekał organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji albo wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Jednakże powyższej przedstawiony stan prawny uległ zmianie 1 września 2004 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ta nadała nowe brzmienie art. 417 kc oraz wprowadziła do kodeksu cywilnego przepisy art. 4171, i 4172, normując w nich kompleksowo odpowiedzialność za szkody wyrządzone wykonywaniem władzy publicznej. W związku z tym ustawa zmieniająca w art. 2 uchyliła w kodeksie postępowania administracyjnego przepisy: art. art. 153, 160 i w art. 161§ 5, postanawiając jednocześnie w art. 5, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed jej wejściem w życie stosuje się regulujące dotychczas te zagadnienia przepisy, w tym art. 160 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy.
Wskazać należy, że w art. 417 1 § 2 k.c. wyraźnie postanowiono, iż w przypadku szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Wymóg uprzedniego stwierdzenia nieważności decyzji albo wydania decyzji z naruszeniem prawa stanowi niekwestionowany w orzecznictwie warunek zgłoszenia roszczenia o odszkodowanie na podstawie art. 160 kpa (vide: wyrok NSA z 15 maja 1998 r. sygn. akt II SA 312/98, Lex nr 41803, a także wyrok SN z 3 maja 1985 r. sygn. akt II CR 121/85).
Także w powołanej w skardze uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2006 r. III BZP 1/2005 (OSNC 2006/5/78) Sąd ten rozważając charakter prawny orzeczenia uwzględniającego przez sąd powszechny skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego (art. 424 1 § 1 i 2 kpc) stwierdził, że "Stanowi ono konieczny prejudykat na drodze realizacji prawa podmiotowego do kompensacji szkody wyrządzonej przez Skarb Państwa. Prejudykat ten odnosi się do stwierdzenia deliktu (bezprawności)."
Roszczenie odszkodowawcze nie może być dochodzone bez uprzedniego przesądzenia w drodze ostatecznej decyzji wydanej we właściwym postępowaniu, że decyzja, w której strona upatruje źródło szkody, jest obciążona wadą nieważności (art. 156 § 1 kpa), bądź została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa).
Wynika stąd, że choć niewątpliwie źródłem szkody i odpowiedzialności Skarbu Państwa jest nieważna ostateczna decyzja administracyjna, to jednak dopiero ostateczna decyzja nadzorcza stwierdzająca jej nieważność (lub niezgodność z prawem), jest tym zdarzeniem prawnym, które pozwala na dochodzenie roszczeń odszkodowawczych i wszczęcie odpowiedniego postępowania administracyjnego lub sądowego.
Dopiero zatem uprawomocnienie się decyzji nadzorczej jest decydującym "zdarzeniem prawnym" z punktu widzenia art. 5 ustawy nowelizacyjnej; jeżeli nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy, stosuje się dawne przepisy, a w przeciwnym przypadku - przepisy nowe, bez względu na to, kiedy stała się ostateczna decyzja wadliwa, będąca przedmiotem postępowania nadzorczego. Stanowisko to potwierdza także uchwała SN z 6 listopada 2008 r. III CZP101/08.
Z kolei jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 7 grudnia 2006 r., III CZP 99/06 (OSNC 2007, nr 6, poz. 79), na gruncie roszczeń odszkodowawczych dochodzonych na podstawie art. 160 kpa, źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej i z tą decyzją wiąże się przesłanka odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa w postaci bezprawności, z tym też zdarzeniem należy łączyć powstanie zobowiązania do naprawienia szkody. Jednakże dopiero wydanie (a ściśle - uprawomocnienie się) decyzji nadzorczej jest tym zdarzeniem, które powoduje możliwość żądania naprawienia szkody. Choć zatem przesłanki powstania zobowiązania Skarbu Państwa zrealizowały się wcześniej, z chwilą uprawomocnienia się wadliwej decyzji, to dopiero od chwili uprawomocnienia się decyzji nadzorczej powstała możliwość dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Bez wystąpienia tego zdarzenia prawnego w ogóle nie powstaje możliwość uruchomienia jakiegokolwiek trybu postępowania, nie ma bowiem prejudykatu umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych.
Powyższych ustaleń nie można pominąć przy stosowaniu art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uzasadniają one bowiem przyjęcie, że zdarzeniem, o jakim mowa w tym przepisie, są nierozerwalnie ze sobą związane działania organów administracji publicznej skutkujące powstaniem roszczenia odszkodowawczego: wydanie decyzji pierwotnej będącej źródłem szkody oraz wydanie decyzji stwierdzającej wadliwość tej decyzji.
Należy wskazać na ratio legis ustawy nowelizacyjnej, której celem było dostosowanie obowiązujących przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej do przepisów Konstytucji, w tym art. 77 ust. 1, oraz przekazanie orzekania o odpowiedzialności także za te szkody i o odszkodowaniu sądom powszechnym, do których kompetencji należy orzekanie o sporach majątkowych. Przepisy międzyczasowe powinny być interpretowane tak, by sytuacja przejściowego stosowania dawnych i nowych przepisów prawa, niekorzystna z każdego punktu widzenia, trwała jak najkrócej.
W rozpoznawanej sprawie zdarzeniem przesądzającym o dopuszczalności stosowania art. 160 kpa do rozpatrzenia wniosku skarżącej o odszkodowanie jest zatem ostateczna decyzja Ministra Infrastruktury stwierdzająca nieważnoścć decyzji z [...] marca 2004 r. Decyzja nadzorcza wydana została w dniu [...] września 2004 r., a więc po 1 września 2004 r., co oznacza, że dochodzenie przez skarżącą odszkodowania na podstawie w art. 160 kpa nie jest możliwe.
Stanowisku temu nie stoi na przeszkodzie treść powoływanych w skardze uchwał Sądu Najwyższego: z dnia 26 października 2005 r. III BZP 1/2005 oraz z dnia 26 kwietnia 2006 r. III CZP 125/2005. Żadna z nich nie zajmuje się zagadnieniem stosowania art. 160 kpa po wejściu w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., a przyjęte w uchwałach ustalenia ze względu na odrębność przedmiotu nie rzutują na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Sąd orzekający w niniejszym składzie podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury przyjęte w zaskarżonej decyzji. Tym samym skarga nie mogła być uwzględniona.
Wprawdzie właściwą formą załatwienia sprawy przez Ministra powinno być postanowienie, o jakim mowa w art. 66 § 3 kpa, a nie decyzja o umorzeniu postępowania, jednakże w ocenie Sądu, uchybienie to jako nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej - p.p.ps.a (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie mogło skutkować uchyleniem decyzji.
Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy (rozgraniczenie drogi sądowej od drogi administracyjnej), Sąd rozpatrujący niniejszą skargę, nie jest uprawniony do zajmowania stanowiska w kwestii przedawnienia roszczeń, na gruncie przepisów kodeksu cywilnego.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej złożonego na rozprawie 11 lutego 2010 r. poddającego pod rozwagę Sądu odroczenie rozprawy lub zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Sąd Najwyższy wniosku I Prezesa Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2010 r. o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały w przedmiocie zagadnień prawnych wywołujących rozbieżności w wykładni prawa, a dotyczących art. 160 kpa Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 109 i 110, a także art. 123 – 126 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło