I SA/Wa 1440/10

WyrokWSA w Warszawie2011-02-08

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Jolanta Dargas, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości jest zgodna z prawem, w szczególności czy organ prawidłowo ustalił stan prawny i faktyczny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. oraz czy prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dotyczące komunalizacji mienia ogólnonarodowego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję wojewody, stwierdzając, że organy administracji nie wykonały wytycznych sądu z poprzedniego wyroku, nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. oraz nie wyjaśniły charakteru prawnego zarządu państwowego. Ponadto zmiany ewidencyjne nieruchomości po tej dacie nie mają wpływu na komunalizację, a organ błędnie uznał, że działka nie istniała w dniu 27 maja 1990 r. W konsekwencji decyzja nie podlega wykonaniu.
Stan faktyczny
Miasto W. złożyło skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z kwietnia 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję wojewody z listopada 2009 r. o odmowie stwierdzenia nabycia przez gminę własności nieruchomości położonej w Warszawie. Sporna działka ewidencyjna powstała w wyniku podziałów po 1990 r. i nie istniała jako odrębna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. Organy administracji uznały, że nieruchomość była wyłączona z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, gdyż służyła wykonywaniu zadań publicznych przez przedsiębiorstwo państwowe podporządkowane ministrowi. Miasto podniosło, że zmiany ewidencyjne nie mają wpływu na komunalizację, a przedsiębiorstwo nie wykonywało zadań publicznych w rozumieniu ustawy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia kwietnia 2010 r. oraz decyzję Wojewody z dnia listopada 2009 r. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Miasta [...] W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [..] listopada 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez [...] Gminę W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organy obu instancji ustaliły następujący stan faktyczny i prawny. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] stwierdził nabycie przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności w/w nieruchomości, którą to decyzję Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] utrzymała w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 32/07 uchylił w/w decyzje. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] uchyliła tę decyzję i przekazała sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość położona na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność ogólnonarodową (państwową). W karcie inwentaryzacyjnej nr [...], opisującej nieruchomość wpisano [...] S.A. jako użytkownika bez tytułu prawnego. Z informacji zawartej w pismach Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. z dnia 15 kwietnia i 26 maja 2009 r. wynika, że działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 została wydzielona z działki nr [...] w 1980 r. i istniała w niezmienionym kształcie do roku 1993, po którym ulegała dalszym podziałom. Natomiast działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 powstała w trakcie odnowienia ewidencji gruntów w 1997 r. i stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], która istniała w dniu 27 maja 1990 r. Decyzja podziałowa oraz mapa, na podstawie których wprowadzono podział działki nr [...] nie zostały przekazane z uwagi na ich brak. Z powyższego wynika, iż działka nr [...] nie istniała w dniu 27 maja 1990 r. jako odrębna nieruchomość lecz stanowiła część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...]. Dla w/w nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa Wojewoda [...] decyzjami nr [...] z dnia [...] maja 1993 r., nr [...] z dnia [...] maja 1994 r. i nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...], Zakłady [...] – Przedsiębiorstwo Państwowe, którego następcą prawnym jest "[...]" Spółka Akcyjna i Przedsiębiorstwo Państwowe – [...]w W., którego następcą prawnym jest [...] Zakład [...] Spółka Akcyjna w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków znajdujących się w granicach ewidencyjnych działki nr [...] w obrębie [...]. Organ I instancji podniósł, iż treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) wskazuje, iż rozpoznając wniosek złożony w trybie powołanego przepisu, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy mienie, którego dotyczy wniosek komunalizacyjny należało w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowych stopnia podstawowego, czy też należało do przedsiębiorstwa, dla którego organem założycielskim w dniu 27 maja 1990 r. był naczelny organ administracji państwowej i z tego tytułu było wyłączane z komunalizacji. Wojewoda ustalił, iż zarządzeniem Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1954 r. zmieniającym zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1945 r., na mocy których [...] (poprzednik prawny Spółki [...] S.A. zgodnie z zarządzeniem Ministra [...] z dnia [...]) uzyskała zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem [...] i S-ka. Protokół wprowadzenia [...] Dyrekcji Państwowego Przemysłu [...] w P. w posiadanie [...] i S-ka, orzeczenie Głównej Komisji Arbitralnej z dnia [...] marca 1978 r. stwierdzającej, że [...] była przedsiębiorstwem podporządkowanym Ministrowi Przemysłu Ciężkiego, decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. stwierdzająca nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1960 r. w części dotyczącej przekazania przez nią terenu przy ul. [...] innemu przedsiębiorstwu oraz pismo zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 29 listopada 1954 r. dotyczące ustanowienia zarządu nieruchomości przy ul. [...] wskazują zdaniem Wojewody na wyłączenie przedmiotowej nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Wojewoda podniósł, iż wyłączenie z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy składników mienia ogólnonarodowego (państwowego) objętego przepisami art. 5 ust. 1-3 tej ustawy nastąpiło tylko w takim zakresie, w jakim mienie to służyło w dniu 27 maja 1990 r. wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej , sądów oraz organów władzy państwowej, a "służenie wykonywaniu zadań publicznych", o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy jest stanem faktycznym w dniu 27 maja 1990 r., na który nie ma wpływu posiadanie lub nieposiadanie tytułu prawnego do korzystania z mienia oraz charakter korzystania (stałe czy przejściowe). W ocenie Wojewody zarówno z orzeczenia arbitrażowego z dnia [...] marca 1978 r. jak również z prawomocnej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wynika jednoznacznie, że [...] zgodnie z wpisem do rejestru przedsiębiorstw państwowych była przedsiębiorstwem [...] podporządkowanym Ministrowi [...], będącym naczelnym organem administracji, a Prezydium Rady Narodowej W. jako terenowy organ administracji państwowej nie mogło samodzielnie rozporządzać posiadaną przez [...] nieruchomością. Powyższe zdaniem Wojewody potwierdzają ostateczne decyzje Wojewody [...] uwłaszczające przedsiębiorstwa państwowe na tej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Miasto W. podnosząc, iż [...] była jedynie podporządkowana Ministrowi [...], lecz nie wykonywała zadań publicznych należących do jakiegokolwiek organu administracji państwowej. Ponadto zdaniem strony skarżącej zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie stanowi przeszkody do jej komunalizacji. Jest to bowiem to samo mienie tylko inaczej oznaczone w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując odwołanie stwierdziła, iż poza sporem jest, że wnioskowana przez Gminę do skomunalizowania działka nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie istniała, powstała dopiero w roku 1977 jako część składowa istniejących wcześniej działek. Gdyby zatem organ I instancji orzekł o wybiórczo wybranym i nie istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. składniku utworzonym znacznie po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mającym inne granice, inną powierzchnię i inne oznaczenie ewidencyjne od mienia istniejącego w dniu 27 maja 1990 r., to w istotny sposób naruszyłby zarówno przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jak i zasadę prawa określoną w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1996 r. OPK 2/96 – uwzględniając późniejsze zdarzenie prawne polegające na utworzeniu tego składnika po dniu 27 maja 1990 r. W tej sytuacji zdaniem organu odwoławczego rozważania dotyczące należenia działki nr [...] w tej dacie są bezprzedmiotowe. Nie mogły też mieć w tej sprawie znaczenia decyzje uwłaszczeniowe dotyczące spornego mienia, gdyż postępowanie komunalizacyjne stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania uwłaszczeniowego. Reasumując organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto W. zarzucając jej naruszenie art. 7, 77, 80 kpa oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ I instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, iż w dniu 27 maja 1990 r. ówczesne przedsiębiorstwo państwowe [...] wykonywało zadania publiczne należące do właściwości organów wymienionych w art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Zdaniem skarżącej fakt podporządkowania przedsiębiorstwa Ministrowi [...] nie wypełnia jeszcze dyspozycji art. 11 ustawy. Skarżący podniósł, iż w latach 1995 – 1997 r. w dzielnicy [...] przeprowadzono odnowienie całego operatu ewidencji gruntów, podczas którego wprowadzono prawidłowe granice działek, nadano im nowe numery, a granice obecnej działki nr [...] obejmują teren nieruchomości użytkowanej (także w dniu 27 maja 1990 r.) przez [...]. Zdaniem skarżącego wpis w ewidencji gruntów ma charakter informacyjny i nie jest związany z żadnymi skutkami materialnoprawnymi. Również przekształcenia geodezyjne nie wywołują skutków materialnoprawnych, w tym szczególnie dotyczących prawa własności, które jest przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. W ocenie skarżącego [...] nie legitymuje się prawem zarządu do zajmowanej części dawnej działki nr [...] (obecnie nr [...]) wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. i nie jest przedsiębiorstwem, które wykonywało zadania publiczne należące do właściwości organów wymienionych w art. 11 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w ramach dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Przede wszystkim podkreślić należy, iż sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 32/07 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2006 r. i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż istotą rozpatrywanej sprawy było ustalenie i rozstrzygnięcie przez organy administracji orzekające w sprawie, czy w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, sporna nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe (państwowe) i należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej, czy też stanowiła mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstwa (pozostawała w jego zarządzie lub użytkowaniu) dla którego organem założycielskim w dniu 27 maja 1990 r. był naczelny organ administracji państwowej i z tego tytułu była wyłączona z komunalizacji. W tej kwestii w ocenie sądu, organy obu instancji orzekające w sprawie nie zebrały i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd zobowiązał organ do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez dołączenie odpowiedniego wypisu z ewidencji gruntów i budynków potwierdzającego treść wpisów dotyczących spornej działki na dzień 27 maja 1990 r. oraz wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla tej nieruchomości. Po uzupełnieniu akt sprawy organ powinien przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą ustalić faktyczny stan władania i stan prawny spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. oraz charakter prawny zarządu państwowego. Zgodnie z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przywołany przepis pociąga za sobą daleko idące konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, toczącego się w następstwie wydania wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym ocenie podlegałyby decyzje administracyjne wydane w tymże, ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Przede wszystkim, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Naruszenie art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazuje się, że ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów administracji, ponownie ocenione być nie mogą. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż przy ponownym orzekaniu zarówno Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, jak i Wojewoda [...] byli związani ocenami prawnymi i wytycznymi wynikającymi z wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r. zarówno w odniesieniu do rozumienia przepisów prawa materialnego jak i oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Należy stwierdzić, iż organy orzekające w niniejszej sprawie zgodnie z wytycznymi sądu uzupełniły materiał dowodowy i załączyły do niego odpis księgi wieczystej założonej dla działki nr [...], kopię z rejestru gruntów dotyczącą działki [...] z obrębu [...] oraz kopię wykazu zmian gruntowych, na podstawie której wprowadzono podział działki [...], jak również wykaz właścicieli i władających działką nr [...] wraz z opisem nieruchomości wchodzących w jej skład. Organy ustaliły, że działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 powstała w trakcie odnowienia ewidencji gruntów w 1997 r. i stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], która istniała w dniu 27 maja 1990 r. Działka nr [...] w dacie tej nie stanowiła odrębnej nieruchomości lecz stanowiła część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W świetle powyższego za nieuprawnione uznać należy twierdzenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wnioskowana przez Gminę do skomunalizowania z mocy prawa działka nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie istniała, powstała dopiero w roku 1997 jako część składowa innych istniejących wcześniej działek. Zmiany bowiem dotyczące nieruchomości jakie nastąpiły po dniu 27 maja 1990 r. nie mają znaczenia prawnego dla jej komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Decydujące znaczenie ma tu stan faktyczny i prawny nieruchomości z datą wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Przedmiotem komunalizacji nie są nieruchomości, lecz przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności nieruchomości. W związku z tym komunalizacji z mocy prawa podlega mienie, a więc bez znaczenia jest okoliczność, jak to mienie w przypadku, gdy jest nim nieruchomość zostało wyodrębnione i naniesione geodezyjnie. Wpisy w ewidencji gruntów oznaczeń nieruchomości mają bowiem charakter informacyjny, zatem zmiany w ewidencji gruntów nie powodują zmian w stanie prawnym nieruchomości. Wydzielenie nowych nieruchomości z poprzednio istniejącej nieruchomości nie jest utworzeniem innej nieruchomości o innej powierzchni i w innych granicach, a stanowi jedynie zmianę oznaczeń geodezyjnych nieruchomości. Należy podkreślić, że w postępowaniu komunalizacyjnym organ administracji ma obowiązek ustalić, czy nieistniejące już działki, pozostające w granicach nowoutworzonej nieruchomości spełniały w dniu 27 maja 1990 r. przesłanki do ich skomunalizowania z mocy prawa i wydać rozstrzygnięcie stosownie do istniejącego w tej dacie stanu faktycznego. W decyzji komunaluizacyjnej niezbędne jest określenie skutku przejścia prawa własności ze Skarbu Państwa na gminę w stosunku do nieruchomości istniejących stosownie do nowych oznaczeń geodezyjnych i wieczystoksięgowych, ponieważ decyzja komunalizacyjna stanowi podstawę wpisu prawa własności do ksiąg wieczystych oraz do ewidencji gruntów i budynków, a więc nie może odnosić się do nieruchomości które już nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 755/08 LEX nr 514985). Tak więc organ II instancji nie wykonując wytycznych sądu poprzednio rozpoznającego sprawę naruszył art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jak wskazał bowiem Sąd istotą rozpatrywanej sprawy było ustalenie i rozstrzygnięcie przez organy administracji orzekające w sprawie czy w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 19 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe (państwowe) i należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowych, czy też stanowiła mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstwa (pozostawała w jego zarządzie lub użytkowaniu) dla którego organem założycielskim w dniu 27 maja 1990 r. był naczelny organ administracji państwowej. Tymczasem w ocenie organu II instancji rozważania dotyczące należenia działki nr [...] w dacie 27 maja 1990 r. są bezprzedmiotowe. Organ I instancji uznał natomiast, iż w związku z tym, że Zarządzeniem Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1954 r. zmieniającym zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r., na mocy których [...] (poprzednik prawny Spółki [...] S.A. zgodnie z zarządzeniem Ministra [...] z dnia [...]) uzyskała zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem [...] i S – ka, a ponadto sporządzony został protokół wprowadzenia [...] Dyrekcji Państwowego Przemysłu Miejscowego w P. w posiadanie ,,[...]", wydane zostało orzeczenie Głównej Komisji Arbitrażowej z dnia [...] marca 1978 r. stwierdzające, że [...] była podporządkowana Ministrowi [...], decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1960 r. w części dotyczącej przekazania przez nią terenu przy ulicy [...] innemu przedsiębiorstwu oraz pismo Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 29 listopada 1954 r. dotyczące ustanowienia zarządu nieruchomości przy ulicy [...] należy przyjąć, iż przedmiotowa nieruchomość wyłączona była z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a wyłączenie z komunalizacji na podstawie tego przepisu składników mienia ogólnonarodowego objętego przepisami art. 5 ust. 1 – 3 ustawy nastąpiło tylko w takim zakresie, w jakim mienie to służyło w dniu 27 maja 1990 r. wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Służenie wykonywaniu zadań publicznych zdaniem Wojewody jest stanem faktycznym w dniu 27 maja 1990 r., na który nie ma wpływu posiadanie lub nie posiadanie tytułu prawnego do korzystania z mienia oraz charakter korzystania. W związku z tym zaś, że [...] była przedsiębiorstwem [...] podporządkowanym Ministrowi [...] będącym naczelnym organem administracji państwowej, to zdaniem organu I instancji Prezydium Rady Narodowej W. nie mogło samodzielnie rozporządzać posiadaną przez [...] nieruchomością. W ocenie Sądu Wojewoda [...] swojego stanowiska w sposób wyczerpujący nie wyjaśnił i nie uzasadnił, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowe mienie służyło wykonywaniu zadań publicznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego bowiem jednoznacznie został ukształtowany pogląd, że ujęty w art.11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wyraz ,,służyły" oznacza stan faktyczny polegający na tym, że sposób korzystania z mienia łączy się z wykonywaniem zadań publicznych faktycznie i bezpośrednio np. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 1998 r. sygn. I SA 2159/97, wyrok z dnia 30 marca 1999 r. sygn. akt I SA 777/98 – niepublikowane, wyrok z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA 1683/97- LEX nr 4508 wyrok z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 593/09 LEX nr 595433. Oznacza to zatem, że mienie które w dniu 27 maja 1990 r. faktycznie nie służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, nie podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Możliwość zastosowania tego przepisu musi być badana w odniesieniu do konkretnej nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Z akt sprawy zaś nie wynika, by sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. faktycznie służyła realizacji celów publicznych. Organy nie ustaliły, i nie wskazały również wykonywaniu jakich zadań publicznych miała służyć przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. Fakt zaś, że organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 760/07 LEX nr 505356). Ponadto należy podnieść iż organy orzekające w niniejszej sprawie nie ustaliły charakteru prawnego zarządu państwowego w rozumieniu dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. RP Nr 21, poz. 6 ze zm.), do czego zobligowane były przez Sąd w wyroku z dnia 28 marca 2007 r. Przy czym podkreślenia wymaga, iż Sąd stwierdzał, że jak wynika z orzecznictwa sądowego, zarząd przymusowy jest zarządem państwowym, którego wykonywanie zostaje zlecone ustanowionemu przez władze zarządcy. Przymusowy zarządca państwowy nie jest w stosunku do składników przedsiębiorstwa kontynuatorem uprawnień ani właściciela przedsiębiorstwa, ani jego kontrahenta, ani nawet własnych poprzednich uprawnień, lecz ma do użytkowania tych składników tytuł samoistny i pierwotny, wynikający z aktu ustanowienia zarządu, którego zakres określa dokonana w trybie administracyjnym czynność wprowadzenia w posiadanie ujęta w odpowiednim protokole. Kwestionowanie prawidłowości takiego protokołu może mieć zaś miejsce tylko w postępowaniu administracyjnym. W tym kontekście organy orzekające w niniejszej sprawie w ogóle nie dokonały żadnych ustaleń i nie przeanalizowały zgromadzonych dokumentów. W ocenie składu orzekającego wątpliwości podniesione przez Sąd w poprzednim wyroku nie zostały wyjaśnione w toku ponownie prowadzonego postępowania, co oznacza, że obydwie decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również z naruszeniem art.153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania, wykona wytyczne zawarte w wyroku Sądu z dnia 28 marca 2007 r. i ustali w sposób nie budzący wątpliwości faktyczny stan władania i stan prawny spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a ustalając charakter prawny zarządu państwowego weźmie pod uwagę treść protokołu wprowadzenia [...] Dyrekcji Państwowego Przemysłu Miejscowego w P. w posiadanie ,,[...] Spółka", w szczególności w odniesieniu do wskazanej tam nieruchomości nr hipoteczny [...] o powierzchni [...] m2. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło