I SA/Wa 1478/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Bogdan Wolski Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. B., M. P. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło własną decyzję z dnia [...] września 2008 r. nr [...], którą po wznowieniu postępowania odmówiono uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania odszkodowania spowodowanego sprzedażą lokali położonych w budynkach przy ul. [...] i na podstawie art. 151 § 2 kpa w zw. z art. 146 § 1 kpa i odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2003 r. z powodu upływu pięcioletniego terminu od dnia jej doręczenia. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1953 r., na mocy którego odmówiono A. R. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] nr hip. [...] i jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2003 r. M. R. wystąpiła o przyznanie jej odszkodowania spowodowanego sprzedażą lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w budynku przy ul. [...]., powołując się na art. 160 kpa oraz decyzję nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] odmówiono M. R. przyznania odszkodowania i pouczono o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2008 r. M. B. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2003 r. we wniosku o wznowienie podano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz wyjaśniono, że umową notarialną z dnia [...] lutego 2000 r. M. R. sprzedała w udziałach wynoszących po ½ części M. B. oraz M. P. stanowiące odrębne nieruchomości budynki położone przy ul. [...] wraz z prawami i roszczeniami jej przysługującymi do tej nieruchomości wynikającymi z art. 7 dekretu warszawskiego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wznowiło na wniosek M. B. postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Następnie decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 146 § 2 kpa odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2003 r., gdyż brak udziału w postępowaniu przez M. B. nie miało wpływu na treść decyzji i pouczyło, że stronie nie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ale niezadowolona z odmowy przyznania odszkodowania może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Rozpatrując złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że nie podziela stanowiska, jakoby od decyzji, którą orzekano na podstawie przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzja wydaną na podstawie art. 160 kpa, nie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2008 r. rażąco narusza art. 151 § 2 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa. I w tym przypadku nie ma zastosowanie art. 139 kpa, który określa zakaz reformationis in peius. Gdyby nie upływ terminu pięcioletniego od doręczenia decyzji z dnia [...] maja 2003 r., należałoby ją uchylić i umorzyć postępowanie, wszczęte wnioskiem M. R. z powodu jej bezprzedmiotowości. M. R. nie przysługiwał status strony w postępowaniu w trybie art. 160 kpa, gdyż swoje roszczenia o odszkodowanie w związku ze stwierdzeniem nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1953 r. zbyła aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2002 r. nr rep. [...] M. B., A. B. oraz M. P. Reasumując organ uznał, że w sprawie istniały podstawy do uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2003 r. i umorzenia postępowania, jednakże ze względu na upływ pięciu lat od jej wydania uchylenie jej nie jest możliwe. Skargę na powyższą decyzję złożyli A. B., M. P. i M. B. zarzucając jej naruszenie art. 10, 28 i 62, 139 i 107 § 3 kpa wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skarżących stwierdził, że przesłanki zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco przedstawione w jego uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r., którą uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 roku i odmówiono uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie odmowy przyznania odszkodowania A. R. w trybie art. 160 kpa z powodu upływu terminu pięcioletniego od dnia jej doręczenia. Skarżący M. B. jako podstawę wznowienia we wniosku z dnia 12 czerwca 2008 roku podał art. 145 § 1 pkt 4 kpa tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie postępowania administracyjnego składa się z dwóch etapów. W pierwszym organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co - w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony - oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a. a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia postępowania pochodzi bezspornie od osoby nie mającej przymiotu strony w danym postępowaniu, albo że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca - mimo stosownego wezwania przez organ administracji - nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Trzecim rodzajem rozstrzygnięcia jest decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, którą organ wydaje, gdy występują przesłanki negatywne, określone w art. 146 par. 1 i 2 kpa wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie podkreślano, że jeżeli wskazaną przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, jako że kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, LEX nr 47857; z dnia 27 marca 2001 r., I SA 2390/99, LEX nr 54724; z dnia 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, LEX nr 437529). W przedmiotowej sprawie w podaniu M. B. z dnia 12 czerwca 2008 r. jako podstawę wznowienia wskazano właśnie art. 145 § 1 pkt 4 kpa tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie. Prawidłowo zatem organ wydał postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. o wznowieniu postępowania na wniosek M. B. Postępowanie - po wznowieniu postępowania - dotyczyło decyzji z dnia [...] maja 2003 r. wydanej na podstawie art. 160 kpa , odmawiającej M. R. przyznania odszkodowania spowodowanego sprzedażą szeregu lokali, położonych w budynku przy ul. [...]. W podaniu o wznowienie M. B. podał, że aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2000 r. M. R. sprzedała w udziałach wynoszących po ½ części stanowiące odrębne nieruchomości budynki znajdujące się w W. przy ul. [...] wraz z prawami i roszczeniami jej przysługującymi do tej nieruchomości wynikającymi z art. 7 dekretu warszawskiego. W związku z zawarciem tej umowy prawa i roszczenia do tej nieruchomości przeszły po dniu 15 lutego 2000 roku na M. B. i jego żonę oraz M. P. Umowa ta stanowiła zatem przelew wierzytelności - w rozumieniu art. 509 § 1 k.c. Oznacza to, że od dnia zawarcia aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2000 r. z roszczeniem odszkodowawczym wystąpić nabywcy tego roszczenia tj. M. B., jego żona oraz M. P. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 160 kpa , a zainicjowanym wnioskiem M. R. winni być stronami. Prawo do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przysługiwało bowiem skarżącym i samodzielnie mogli z takim roszczeniem wystąpić. Z akt sprawy wynika zresztą, że wielokrotnie występowali z roszczeniami opartymi na art. 160 kpa a dotyczącymi sprzedaży lokali w budynku położonym w W. przy ul. [...]. Organ zatem dokonując oceny interesu prawnego skarżących w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2003 r. winien uznać, że nie są oni stroną tego postępowania. Stwierdzenie natomiast, w tej kolejnej fazie postępowania po wznowieniu, że z wnioskiem wystąpił podmiot nie będący w rzeczywistości stroną skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej, (tak NSA w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07 nie publik.). I takie winno być rozstrzygnięcie organu w przedmiotowej sprawie. W badanym postępowaniu decyzją z dnia [...] września 2008 r. organ odmówił uchylenia decyzji, gdyż po wznowieniu postępowania zapadłaby decyzja w istocie odpowiadająca decyzji dotychczasowej. Natomiast rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylił decyzję z dnia [...] września 2009 r. i odmówił uchylenia decyzji z powodu upływu terminu pięcioletniego od dnia jej doręczenia. Rozstrzygniecie w istocie odpowiada zatem prawu, gdyż po wznowieniu postępowania zapadło rozstrzygniecie odmawiające uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2003 r. Wprawdzie podstawy odmowy uchylenia decyzji wskazane przez organ są inne (w decyzji z dnia [...] września 2008 r. jest to art. 146 §2 kpa tj. w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, zaś w decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. art. 146 § 1 pkt 1 kpa tj. odmowa uchylenia decyzji spowodowana jest upływem pięcioletniego terminu od dnia jej doręczenia), jednak nie ma to wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia zgodnie z treścią art. 151 § 1 kpa. Sąd natomiast może uchylić zaskarżoną decyzję jedynie wtedy, gdy stwierdzi naruszenie postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.