I SA/Wa 1490/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Parafii [...] w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę. Decyzją z dnia [...].01.1970 r. Miejski Konserwator Zabytków w K. wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...] zespół budownictwa [...] w K., składający się z [...] przeniesionego z K., [...] z P. i [...] pierwotnie zlokalizowanego w T. Jednocześnie określono zakres ochrony konserwatorskiej zabytku na całość ww. obiektów w granicach działki nr ew. [...] (Lwh [...] KW [...]). W dniu 25.04.2007 r. Parafia [...] w K. zwróciła się z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków [...], przeniesionego z K. oraz skreślenie z rejestru zabytków zespołu budownictwa [...] w K., przy jednoczesnym pozostawieniu w rejestrze zabytków [...] oraz [...], wchodzących w skład wyżej wymienionego zespołu. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...].05.2008 r., nr [...], skreślił z rejestru zabytków [...] przeniesiony z K. i jednocześnie odmówił skreślenia z tego rejestru zespołu budownictwa [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że idea utworzenia w K. zespołu budownictwa [...] o charakterze [...], ukazującego zabudowę wiejską okolic K. zrodziła się w 1927 r. Głównym pomysłodawcą tego przedsięwzięcia był [...] S. U., twórca [...] Muzeum [...].[...] założono na gruntach "Spółki [...]", przekazanych Gminie K. "w zamian za przyrzeczenie utworzenia w tym miejscu [...], służącego rekreacji i ochronie tradycyjnego budownictwa wsi [...] oraz dostępnego dla ogółu mieszkańców". Z powodu trudności finansowych, do wybuchu drugiej wojny światowej idea budowy [...] nie została zrealizowana. Do pomysłu powrócono po zakończeniu wojny z inicjatywy K. E. W latach 1948-49 przeniesiono uszkodzony podczas działań wojennych i zagrożony zniszczeniem [...] z K., będący cennym przykładem [...] architektury [...]. W następnych latach do [...] translokowano [...] z P., [...] z T. oraz [...] z S. (objęty ochroną konserwatorską na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].04.1984 r.). W 1951 r. [...] erygowano parafię, której przekazano [...] oraz pozostałe [...] budynki. W 1978 r., w wyniku podpalenia, spłonął [...] z K. Z uwagi na wyjątkowe walory architektoniczne obiektu, jak i znaczenie dla całości zespołu, w którym [...] pełnił dominującą rolę, zdecydowano się na jego odbudowę. Przeprowadzona rekonstrukcja prowadziła do uratowania formy niezwykle cennego obiektu, nierozerwalnie wpisanego w krajobraz i historię [...]. Jednakże w dniu [...] kwietnia 2002 r. po raz drugi, wskutek podpalenia, spłonął i uległ całkowitemu zniszczeniu zrekonstruowany [...], co stanowi uzasadnienie dla skreślenia tego obiektu z rejestru zabytków. Powołując się na opinię Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w W. z dnia [...].09.2007 r., stwierdzono także, że brak jest podstaw do skreślenia z rejestru zabytków zespołu budownictwa [...]. Parafia [...] w K. w dniu 28.05.2008 r. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w części dotyczącej odmowy skreślenia z rejestru zabytków zespołu budownictwa [...] w granicach objętych działką o dawnym numerze [...] (Lwh [...] KW [...]). W uzasadnieniu wniosku Parafia stwierdziła, że omawiany zespół budownictwa [...] stworzony był wokół [...] z K. Budowla ta stanowiła główny, dominujący element zespołu. Dwa pozostałe budynki ([...]) zostały posadowione po dwóch stronach tego obiektu, w odległości kilkudziesięciu metrów od niego. Budynek [...] z K. stanowił oś - logiczne i faktyczne połączenie pomiędzy tymi budynkami, a w wyniku całkowitego zniszczenia tego obiektu, zanikła relacja przestrzenna stanowiąca o jedności zespołu. Dwa [...] budynki położone są na różnych działkach ewidencyjnych, w odległości ok. [...] m. Pomiędzy nimi znajduje się [...] dawnego [...], obecnie przykryta [...]. Nie ma więc między tymi obiektami łączności optycznej i nie stanowią one żadnej całości. Parafia wskazała także, że na dawnej działce nr [...] wymienionej w decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków omawianego zespołu budownictwa [...], znajdowały się tylko dwa obiekty, tj., [...] z K. i oraz [...] z P. [...] z T. posadowiony był natomiast na innej działce geodezyjnej. Wobec skreślenia z rejestru zabytków budynku [...], w granicach objętych ochroną konserwatorską zlokalizowana jest wyłącznie dawna [...] z P., pełniąca obecnie funkcję [...]. Nie można zatem twierdzić, iż dawna działka geodezyjna nr [...] pełniła funkcję integracyjną zespołu budownictwa [...], bowiem nie obejmowała ona całości tego zespołu, a jedynie otoczenie [...] z K. We wniosku Parafia stwierdziła również, że w przypadku skreślenia z rejestru zabytków zespołu budownictwa [...] oraz dawnej działki nr [...], zamierza w porozumieniu z organem ochrony zabytków dokonać geodezyjnego wydzielenia z działki nr ew. [...] terenu wokół budynku [...] - dawnej [...] oraz przeznaczyć sąsiadującą działkę nr [...] dla zabytkowego [...]. Takie działanie pozwoli na zapewnienie parafianom godnych warunków [...], a także umożliwi właściwą ekspozycję i ochronę zabytkowych budynków. W toku prowadzonego postępowania o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, pełnomocnik strony podkreślił także, iż w omawianej sprawie zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gdyż eliminacja z trójelementowego zespołu jego najważniejszego składnika, stanowiącego główną oś zespołu, powoduje automatycznie jego istotną zmianę generująca brak bytu zespołu. Jednocześnie podkreślono, że zespół budowlany został stworzony w sposób sztuczny, przez translokację obiektów budowlanych, a w ówczesnych realiach politycznych omawiany zespół budowlany stanowił swoistego rodzaju "zasłonę", uzasadnienie dla lokalizacji w tym miejscu przede wszystkim [...], co też powinien wziąć pod uwagę organ rozstrzygający niniejszą sprawę. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...].05.2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].05.2008 r. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wskazanie na aktualnej mapie geodezyjnej granic obszaru objętego ochroną konserwatorską, na podstawie decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...].01.1970 r. o wpisie do rejestru zabytków zespołu budownictwa [...] w K. Na tej podstawie ustalono, że dawna działka nr [...] (Lwh [...] KW [...]), której obszar wyznaczał granice omawianego zespołu, stanowi część obecnej działki nr ew. [...]. Z pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...].10.2008 r. wynika ponadto, że już w chwili wpisu do rejestru zabytków tego zespołu, [...] z T. był położony poza granicami dawnej działki nr [...]. Obiekt ten położony jest na obecnej działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek wpisany do rejestru zabytków, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z tego rejestru. Przepis ten stosuje się również do skreślenia z rejestru zabytków części zabytku, stosownie do przepisu art. 13 ust. 2 tej ustawy. Wobec tego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie podzielił argumentu Parafii, iż w związku z całkowitym zniszczeniem [...] z K., będącego najważniejszym elementem tego zespołu i stanowiącego główną jego oś, doszło do takiej zmiany, która automatycznie generuje brak bytu zespołu. Przyznał, iż bez wątpienia doszło do częściowej utraty walorów zabytkowego zespołu budownictwa [...], niemniej nie doszło do takiego zniszczenia przedmiotowego obszaru, które uzasadniałoby skreślenie z rejestru zabytków. Nie można zgodzić się bowiem z argumentacją zaprezentowaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że pomiędzy pozostałymi obiektami w zespole, tj. [...] translokowaną z P. (obecnie [...]) oraz [...] pierwotnie zlokalizowanym w T., nie zostały zachowane żadne relacje przestrzenne i nie stanowią one całości. Należy przy tym zauważyć, że powiązania przestrzenne pomiędzy tymi obiektami mogą zostać przywrócone w przypadku budowy nowego [...] w miejscu spalonego [...] z K. Odnosząc się do pozostałych argumentów Minister wskazał na kontekst historyczny utworzenia przedmiotowego zespołu budownictwa [...] w K. i wyjaśnił, iż okoliczność ta stanowi o wartości historycznej przedmiotowego obszaru. Podkreślenia wymaga, zdaniem Ministra, że założenie [...] umożliwiło utworzenie parafii oraz posadowienie translokowanego [...] z K.. Utworzenie omawianego zespołu budownictwa [...] jest również istotnym przykładem działań konserwatorskich prowadzonych po drugiej wojnie światowej, których celem było ratowanie i konserwacja obiektów [...], zniszczonych podczas działań wojennych. Do chwili obecnej, pomimo całkowitego zniszczenia [...] z K., omawiany zespół budownictwa [...] ukazuje zabudowę wiejską okolic [...]. W odniesieniu do argumentu podniesionego przez Parafię we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że na dawnej działce nr [...] wymienionej w decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków omawianego zespołu budownictwa [...] znajdowały się tylko dwa obiekty, tj., [...] z K. i oraz [...] z P., a [...] z T. posadowiony był natomiast na innej działce geodezyjnej, Minister wyjaśnił, że wobec jednoznacznego rozstrzygnięcia decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...].01.1970 r. wpisującej do rejestru zabytków zespół budownictwa [...] w K., składający się z [...] przeniesionego z K., [...] translokowanej z P. i [...] pierwotnie zlokalizowanego w T., kwestia ta nie ma zasadniczego znaczenia w omawianej sprawie. Dla przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma bowiem treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W świetle normy zawartej w tym przepisie, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach postępowania w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytku (względnie części zabytku) nie ocenia decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków, ale bada, czy spełniona została jedna z dwóch przesłanek powodująca obowiązek wykreślenia nieruchomości z rejestru zabytków. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt. 1 do rejestru zabytków wpisuje się zabytek ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Objęcie prawną ochroną konserwatorską dotyczy obiektów o wysokich wartościach historycznych, naukowych i artystycznych, uzasadnionych okolicznościami m.in. takimi jak występowanie cech stylowych, powiązanie z osobą wybitnego architekta lub budowniczego itp., które przesądzają o jego znaczeniu jako świadectwa określonego etapu rozwoju architektury i budownictwa. Biorąc pod uwagę cele, jakie stoją u podstaw ochrony zabytków, wyrażone w przepisie art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w szczególności trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie, Minister stwierdził, że wykładnia celowościowa art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami prowadzi do wniosku, iż skreślenie zabytku z rejestru zabytków może nastąpić tylko w przypadku potwierdzenia - w sposób oczywisty i nie wywołujących żadnych wątpliwości - braku wartości zabytkowych. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja, zdaniem Ministra, nie wystąpiła. Skargę na powyższą decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...].05.2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Parafia [...] w K. Zakres skargi dotyczy części decyzji odmawiającej wykreślenia z rejestru zabytków zespołu budownictwa [...]. Zaskarżonej w tej części decyzji zarzucono naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 6, art. 7 w zw. z art. 77, art. 107 § 1 i 3 i art. 110 K.p.a. W uzasadnieniu skargi, po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Parafia stwierdziła, że dla przedmiotowej sprawy fundamentalne znaczenie ma treść decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].01.1970 r. Decyzja ta ma sentencję złożoną z dwóch punktów. W drugim punkcie organ określił granice zespołu na całość obiektów oznaczonych Lwh. [...] K.W. [...], L. kat. [...]. Zdaniem Parafii z tak określonej treści decyzji wynika, że zespół budownictwa [...] tworzą tylko te obiekty, które znajdują się na działce nr [...] (obecnie część działki nr [...]). Po spaleniu [...] z K. na działce tej znajduje się tylko [...] z P. [...] przeniesiony z T. nie stanowi, zdaniem skarżącej Parafii, elementu składowego zespołu budownictwa [...]. Wpisanie do rejestru zabytków [...], jako czynność materialno-techniczna, jest niezgodna z treścią decyzji z [...].01.1970 r. i wpis ten powinien być usunięty z rejestru. Część wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie, w zakresie dotyczącym [...] z T., Minister powinien potraktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, gdzie naruszeniem jest podjęcie czynności niezgodnej z decyzją. Skarżąca nie neguje zabytkowego charakteru [...], ale uważa, że [...], z uwagi na brzmienie decyzji z 1970 r., powinien być wpisany do rejestru jako odrębny, samodzielny zabytek. W demokratycznym państwie prawnym decyzje ingerujące w sferę praw majątkowych podmiotu, jak decyzja o wpisie zespołu do rejestru zabytków, nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający ingerencję. Nieuzasadnione jest zatem podtrzymywanie koncepcji o zespole budownictwa [...], skoro z zespołu pozostała tylko [...] z P. [...] z T. położony jest bowiem na działce, która nie została objęta decyzją o wpisie z 1970 r. Zdaniem skarżącej organ nie uzasadnił też, na czym polegają relacje przestrzenne pomiędzy obiektami, które uznaje za zespół budownictwa [...]. Hipotetyczne wypowiedzi na temat przywrócenia relacji przestrzennych w przypadku budowy nowego [...] w miejsce spalonego, nie mają zaś żadnej podstawy prawnej. Skarżąca parafia dąży do wyeliminowania z obrotu prawnego pojęcia zespołu budownictwa [...], akceptując w pełni zabytkowy charakter poszczególnych obiektów budownictwa [...]. Z uwagi jednak na potrzeby parafii, zamierza ona wybudować na miejscu spalonego [...] większy kubaturowo [...] o odpowiednich parametrach technicznych. W uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków chce jednak pogodzić, poprzez przesunięcia obecnych obiektów, interes publiczny w przedmiocie ochrony zabytków, z interesem wspólnoty parafialnej. W zaskarżonej decyzji eksponowana jest też okoliczność, iż zespół budownictwa [...] stanowi skansen, a nie podana jest w żaden sposób forma ustrojowo – organizacyjna prawnego bytu tego [...]. Funkcja tego zespołu ma polegać – według decyzji – na ochronie tradycyjnego budownictwa wsi [...]. Nieudokumentowany jest tymczasem zasięg terytorialny tego budownictwa i może budzić wątpliwości, czy obiekty zespołu egzemplifikują akurat to budownictwo. W piśmie procesowym uzupełniającym skargę, złożonym na rozprawie, podniesiono dodatkowo, że zaskarżona decyzja narusza także, niepowołane wcześniej: art. 10 § 1, art. 11 i art. 80 K.p.a. oraz art. 3 pkt 13 i 15, art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Oprócz zaskarżonej decyzji wniesiono również o uchylenie decyzji MKiDzN z dnia [...].05.2008 r., w zakresie odmawiającym wykreślenia zespołu zabudowy drewnianej z rejestru zabytków. W piśmie tym podniesiono także, że żadna z kwestionowanych decyzji nie wyjaśnia, które z elementów wymienionych w art. 3 pkt 13 ustawy o ochronie zabytków stanowią podstawę dalszego utrzymywania w rejestrze zespołu zabytków. W szczególności jakie powiązania przestrzenne istnieją obecnie pomiędzy [...]. Skarżąca potwierdza wysuwane już wcześniej zastrzeżenie, że jeden budynek ([...] z P.) nie może stanowić zespołu zabudowy [...]. Ponadto skarżąca stawia zarzuty, co do poprawności decyzji z 1970 r. o wpisie do rejestru zabytków zespołu zabudowy, w zakresie wpisu budynku [...] z P. Kwestionowany jest sposób odbudowy [...] po przeniesieniu [...], a więc i jej wartość historyczna oraz podnoszony jest fakt, że wcześniej budynek ten decyzją z 1951 r. został już wpisany do rejestru zabytków. Skarżąca nie zgadza się również z twierdzeniem, że założenie [...] umożliwiło utworzenie parafii. Zdaniem skarżącej przeniesienie [...] z K. było dziełem mieszkańców [...], którzy chcieli w ten sposób pozyskać miejsce kultu religijnego. Ponadto nieruchomość, na której utworzono zespół, nie była tożsama z obszarem przekazanym Miastu K. przez sp. z o.o. [...].[...] powstałemu w 1970 r. nie można przypisać ciągłości i uznać, że nawiązuje on do idei zapoczątkowanej przez S. U. Ma to wpływ na aktualną wartość naukową, artystyczną i historyczną zespołu zabudowy. Konkludując skarżąca stwierdza, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie dokonał wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego i nie wykazał, że zasadne jest w dalszym ciągu kontynuowanie ochrony konserwatorskiej nad zespołem architektury [...], objętym decyzją z [...].01.1970 r., pomimo wykreślenia z rejestru zabytków najistotniejszego elementu tego zespołu – [...]. Rozstrzygnięcie nie odnosi się więc do istniejącego w rzeczywistości stanu faktycznego. Stąd wnioski, co do naruszenia przepisów zarówno K.p.a., jak i prawa materialnego, powołanych w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Intencje skarżącej Parafii [...] w K. zostały przekazane czytelnie przez nią samą w skardze do sądu administracyjnego. Podała ona bowiem, że dąży do wyeliminowania z obrotu prawnego pojęcia zespołu budownictwa [...], akceptując w pełni zabytkowy charakter poszczególnych obiektów budownictwa [...]. Z uwagi jednak na potrzeby parafii, zamierza ona wybudować na miejscu spalonego [...] większy kubaturowo [...] o odpowiednich parametrach technicznych. W uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków chce natomiast pogodzić, poprzez przesunięcia obecnych obiektów, interes publiczny w przedmiocie ochrony zabytków, z interesem wspólnoty parafialnej. Wykreślenie z rejestru zespołu zabudowy [...] ułatwiłoby w znacznym stopniu zamierzenia inwestycyjne Parafii. Wyraźnie zarysowany na tle przyszłych zamierzeń inwestycyjnych Parafii konflikt społeczny wśród mieszkańców K., uwidoczniony w aktach sprawy, nie może, zdaniem sądu, determinować właściwego przedmiotu sporu, jakim jest odmowa wykreślenia z rejestru zabytków zespołu budownictwa [...]w K. Z tego punktu widzenia mało istotne są zarzuty kierowane przez skarżącą w stosunku do decyzji z [...].01.1970 r. o wpisie tego zespołu do rejestru zabytków. Decyzja ta nie jest bowiem przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu (zob. art. 135 P.p.s.a.). Tak więc sposób odbudowy [...] z P., a więc i jej wartość historyczna w 1970 r. po przeniesieniu [...], oraz fakt, że wcześniej budynek ten decyzją z 1951 r. został już wpisany do rejestru zabytków, nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii wykreślenia z rejestru zabytków zespołu budownictwa [...], o ile nie zachodzą przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm. – dalej: ustawa o ochronie zabytków). Jakie obiekty wchodzą w skład zabytku (zespołu budownictwa [...] w K.) i z jakiego powodu znajdują się w rejestrze, przesądza na użytek niniejszego postępowania decyzja z [...].01.1970 r. Rozważenia natomiast wymaga, jaki jest zakres przestrzenny zespołu wpisanego do rejestru zabytków, z uwagi na niejednoznaczną w tym względzie treść decyzji z 1970 r. Sąd podziela jednak w tej mierze stanowisko organu, iż decyzja z [...].01.1970 r. granicami zespołu obejmowała wszystkie obiekty wchodzące w jego skład ([...]), niezależnie od tego, iż [...] nie znajdował się na działce nr [...]. W przeciwnym razie wymienienie w początkowej części sentencji decyzji, jakie obiekty wchodzą w skład zespołu, nie miałoby sensu, jeśli granicą zespołu miałaby być tylko działka nr [...]. Takie założenie pozbawia zasadności argument, iż skreślenie z rejestru zabytków zrekonstruowanego [...] z K. powoduje, że zespół przestał istnieć, gdyż składa się obecnie tylko z jednego obiektu – [...] z P., a jeden obiekt (budynek) to nie zespół (por. art. 3 pkt 13 ustawy o ochronie zabytków). W ocenie sądu w skład zespołu w dalszym ciągu wchodzą dwa budynki, tj. [...] z P. i [...] z T. Należy zatem udzielić odpowiedzi na pytanie, czy po wyłączeniu z zespołu budownictwa [...] w K. [...] z K., zespół ten utracił wartość historyczną, artystyczną bądź naukową lub wartość ta (która była podstawą wpisu do rejestru) nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych (art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków). Pamiętać jednak należy, że "skreślenie z rejestru zabytków powinno być traktowane w kategoriach wyjątku. (...) Ocena, czy w okolicznościach konkretnej sprawy zaszła jedna z przesłanek określonych w ust. 1 komentowanego przepisu, będzie jednakowoż wymagała dokonania interpretacji wyrażeń nieostrych, czyli ustalenia, czy stopień zniszczenia danego obiektu spowodował utratę jego wartości, względnie, czy nowe ustalenia naukowe faktycznie tej wartości nie potwierdzają" (zob. Komentarz do art.13 [w:] M. Cherka, P. Antoniak, F.M. Elżanowski, K.A. Wąsowski, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, LEX, 2010). Dokonując takiej oceny organ oparł się na opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia [...].09.2007 r. Wnioski zawarte w tej opinii można streścić w kilku zdaniach. Mianowicie "nadrzędną wartością zabytkową [...] jest zespół architektury [...], którego głównym elementem był spalony [...]. (...) Skreślenie z rejestru zabytków [...] powinno być nierozerwalnie związane z wyborem jednego z dwóch wariantów uzupełnienia zespołu [ponowna odbudowa spalonego [...] lub przeniesienie innego [...] obiektu sakralnego zagrożonego zniszczeniem]. Należy także utrzymać w rejestrze zespół budownictwa [...]." Równocześnie KOBiDZ nie wyklucza możliwości korekty przestrzennej kompozycji zespołu budownictwa [...], w oparciu o nową koncepcję zaaprobowaną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Czyniąc w tym miejscu jedynie na marginesie uwagę sąd stwierdza, że taka korekta przestrzennej kompozycji zespołu z proceduralnego punktu widzenia jest możliwa, poprzez zmianę decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Opinia wskazuje zatem jednoznacznie, że zespół budownictwa [...] nie utracił racji bytu na tym terenie i stanowi niejako wartość dodaną do walorów zabytkowych każdego obiektu z osobna, wchodzącego w skład zespołu. Zespół może podlegać korekcie przestrzennej i powinien zostać uzupełniony, ale nie powinien ulec rozczłonkowaniu i przypadkowemu rozmieszczeniu budynków, co mogłoby nastąpić po wykreśleniu zespołu z rejestru. Minister dokonał więc poprawnej oceny materiału dowodowego, jeśli chodzi o zachowanie wartości historycznej i artystycznej zespołu zabudowy [...], jako całości, opierając się na specjalistycznej opinii, zgodnie z którą "za nadrzędną wartość zabytkową [...]" uznano zespół architektury [...]. Co zaś się tyczy twierdzenia skarżącej, że przeniesienie [...] z K. było dziełem mieszkańców [...], którzy chcieli w ten sposób pozyskać miejsce kultu religijnego, i że [...] powstałemu w 1970 r. nie można przypisać ciągłości historycznej, w przeciwieństwie do ustaleń organu, z których wynika, że założenie [...] na gruntach przekazanych miastu przed wojną umożliwiło utworzenie parafii, stwierdzić należy, że te rozbieżności nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z wywodów zawartych na stronie drugiej opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków da się bowiem wywnioskować, że wartości uzasadniające utrzymanie wpisu zespołu w rejestrze zabytków wynikają z samego faktu eksperymentalnego i prekursorskiego przeniesienia obiektów [...] w celu utworzenia [...] oraz z faktu funkcjonowania ich [...] od ponad [...]. Wynika to choćby z cytatu: "przeniesienie [...] było efektem harmonijnego współdziałania inicjatywy społecznej i konserwatorskiej w dziele uratowania, ochrony i ekspozycji cennego zabytku i stało się zarazem, jako pierwszy powojenny transfer dużego [...], wzorcowym przykładem tego rodzaju działania konserwatorskiego". Zarzut niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ciągłości z przedwojenną ideą [...] oraz sprawczą (pierwotną) przyczyną przeniesienia [...] nie miał więc wpływu na treść rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że dowodów na poparcie własnych twierdzeń strona nie przedstawiła organowi w trakcie postępowania, a dopiero na rozprawie sądowej. Sąd uznał w tej sytuacji, że analiza dowodów przedstawionych dopiero na rozprawie nie miała znaczenia dla oceny wartości historycznej i artystycznej zabytku. Sąd uznał też, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. podniesiony w piśmie procesowym złożonym na rozprawie, poprzez brak zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się o zgromadzonych dowodach przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jakkolwiek z formalnego punktu widzenia zasadny, to jednak nie miał wpływu na wynik sprawy, gdyż nie spowodował utraty przez stronę skarżącą możliwości czynnego udziału w sprawie. Zauważyć należy, że pełnomocnik strony skarżącej zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...].02.2009 r., sfotografował wybrane dokumenty (k.42 akt administracyjnych), a po tej dacie nie były już przeprowadzane żadne istotne dowody w sprawie, poza pismami kierowanymi przez samą Parafię (m. in. z listami poparcia parafian i z prośbą o szybkie zakończenie sprawy). Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego "w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a." (por. wyrok NSA z dnia 24.05.2007 r. II GSK 4/07, LEX nr 351055). W ocenie sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał zatem, że z omówionych wyżej powodów nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, ani powołanych przez skarżącą przepisów ustawy o ochronie zabytków. W tej sytuacji na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.