I SA/Wa 1498/17
WyrokWSA w Warszawie2017-12-11
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, dotyczący art. 156 § 2 k.p.a., może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o stwierdzeniu nieważności innej decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy wyrok ten ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, który orzekł o niezgodności art. 156 § 2 k.p.a. w określonym zakresie, ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym i nie powoduje utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu ani zmiany normatywnej. W związku z tym, nie może on stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy organ administracji odmawiał uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej. Obowiązek nałożony na ustawodawcę przez Trybunał Konstytucyjny nie upoważnia organów administracji do pomijania obowiązującego przepisu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z 1998 r. (utrzymującą w mocy decyzję z 1998 r. stwierdzającą nieważność decyzji z 1951 r. w części dotyczącej nieruchomości). Jako podstawę wznowienia wskazano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. Minister Rozwoju i Finansów odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TK nie stanowi podstawy wznowienia. Skarżący (Skarb Państwa-Prezydent Miasta K.) zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji i k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wyroku TK.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa- Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę
Decyzją z [...] stycznia 1998 roku, wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister Gospodarki stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z [...] września 1951 roku w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] "R." Sp. z o.o. w K. w części dotyczącej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] objętej kat. [...] będącej parcelą o obszarze [...]m2 i stanowiącej część składową nieruchomości whl [...].
Po rozpoznaniu wniosku Instytutu [...] w K. o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Gospodarki decyzją z [...] września 1998 roku utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 1998 roku.
Wyrokiem z 14 września 2000 roku IV SA 2324/98 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Instytutu [...] na decyzję z [...] września 1998 roku.
Pismem z 15 czerwca 2015 roku Gmina Miejska K. i Skarb Państwa wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z [...] września 1998 roku, utrzymującego w mocy decyzję z [...] stycznia 1998 roku.
Jako podstawę wznowienia postępowania wskazano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/12 (Dz. U. poz. 702) orzekający, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. We wniosku wyjaśniono również, że dochowany został termin o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a. bowiem wyrok Trybunału wszedł w życie z dniem jego ogłoszenia to jest 21 maja 2015 roku.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z [...] września 1951 roku Skarb Państwa nabył prawo własności nieruchomości, zachodzi zatem podstawa do wznowienia postępowania przewidziana w art. 145a § 1 k.p.a. Zakres przedmiotowy tego przepisu obejmuje bowiem ostateczne decyzje, których treść jest w całości lub części zdeterminowana niekonstytucyjnym przepisem.
Postanowieniem z [...] listopada 2015 roku Minister Gospodarki wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 1998 roku, utrzymującą w mocy decyzję z [...] stycznia 1998 roku.
Decyzją z [...] grudnia 2016 roku, Minister Rozwoju i Finansów (Minister) odmówił uchylenia decyzji Ministra Gospodarki z [...] września 1998 roku, utrzymującej w mocy decyzję z [...] stycznia 1998 roku.
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 150 i art. 149 § 2 oraz z art. 145a k.p.a.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że przywołany we wniosku o wznowienie postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego, co wynika wprost z jego uzasadnienia, ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Nie powoduje on zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji przepisu. Nakłada on na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a przewidującego ograniczenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.
Minister wskazał, że nie może określić w drodze wykładni art. 156 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. terminu, po upływie którego wyłączona byłaby możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślił, że również Trybunał Konstytucyjny nie przesądził jaki termin prekluzyjny będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego rozwiązania z Konstytucją.
Odnosząc się do przesłanki nabycia prawa lub ekspektatywy Minister wyjaśnił, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzjom nacjonalizacyjnym, wydanym z rażącym naruszeniem prawa można przypisać szczególną ochronę ich trwałości o jakiej mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 roku. Nabycie prawa własności nieruchomości w realiach niniejszej sprawy nie było rezultatem obrotu cywilnoprawnego tylko skutkiem wydania decyzji nacjonalizacyjnych, będących przejawem władczych, przymusowych dla jednostki działań Państwa w ramach sfery imperium, w dodatku dokonanych z rażącym naruszeniem procedur przewidzianych w ustawie nacjonalizacyjnej. W związku z tym korzystanie przez Skarb Państwa z ochrony trwałości decyzji administracyjnych – za rozszerzeniem której, ale w stosunku do obywatela, opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 roku, stanowi nadużycie godzące w ideę powyższego orzeczenia.
Podsumowując organ uznał, że nie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego wskazana w art. 145a § 1 k.p.a.
Po rozpoznaniu wniosku Skarbu Państwa – Prezydenta miasta K. o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister decyzją z [...] lipca 2017 roku utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2016 roku, podzielając w pełni stanowisko organu pierwszej instancji.
Skarżący, Skarb Państwa-Prezydent miasta K., wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie prawa materialnego to jest :
1. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, stanowiącej o tym, że Rzeczpospolita Polska jest demokratyczny państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej poprzez nieuwzględnienie przez Ministra w wydanej decyzji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/13,
2. art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady praworządności/legalizmu stanowiącej o tym, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa poprzez nieuwzględnienie przez Ministra w wydanej decyzji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/13,
3. art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady bezpośredniości stosowania Konstytucji stanowiącej o tym, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuwzględnienie przez Ministra w wydanej decyzji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/13,
4. art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady związania orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego stanowiącej o tym, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszednie obowiązującą i są ostateczne poprzez nieuwzględnienie przez Ministra w wydanej decyzji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/13,
W skardze podniesione zostały również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest:
5. art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Ministra w wydanej decyzji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/13,
6. art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak rozstrzygnięcia, czy nastąpił znaczny upływ czasu od czasu wydania decyzji, co wyklucza stwierdzenie jej nieważności,
7. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/13
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, ze rozpoznając przedmiotową sprawę organ nie uwzględnił wyroku Trybunału Konstytucyjnego, naruszając tym samym zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. w związku z art. 190 Konstytucji. Powołując stanowisko organów samorządowych oraz sądów administracyjnych podkreślił, że zasada praworządności nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych korzystających przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem. Skarżący wyjaśnił również, że zasadniczym skutkiem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej przepisów niezgodnych z Konstytucją z dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału albo w innym terminie określonym przez niego. Niekiedy jednak Trybunał sam wskazuje na skutki swojego orzeczenia, W wyroku z 12 maja 2015 roku sąd konstytucyjny wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywateli do Państwa. W ocenie Skarżącego, nakaz dokonania wykładni analizowanych przepisów z uwzględnieniem stanowiska Trybunału nie jest skierowany do ustawodawcy (ten ma bowiem obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a.), lecz do podmiotów stosujących prawo i dotyczy właśnie tego okresu stosowania wskazanych przepisów, który poprzedzał będzie działania ustawodawcy podjęte w wykonaniu obowiązku wynikającego z wyroku z 12 maja 2015 roku.
Przywołując stanowisko doktryny Skarżący wskazał, że w przypadku, w którym wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący pominięcia prawodawczego przybiera postać wyroku zakresowego, wznowienie postępowania jest możliwe jeżeli decyzja oparta została na niekonstytucyjnej normie, którą sąd konstytucyjny zrekonstruował w swoim orzeczeniu.
Końcowo Skarżący wskazał że ani Minister orzekający w obecnie w sprawie wznowienia postępowania, ani Minister Gospodarki stwierdzając nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego nie ustalili, czy orzeczenie to skutkowało jakąkolwiek formą odszkodowania i jego wypłatą. Ustalenie takiego faktu jest niezbędne i konieczne ze względu na aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie nieodwracalności skutków prawnych. Powołując się na wyrok NSA z 23 stycznia 2014 roku, I OSK 1585/12 Skarżący wskazał, że ustalenie i wypłata odszkodowania za przejętą nieruchomość jest nieodwracalnym skutkiem prawnym, który w przypadku obarczenia decyzji wadą nieważności stanowi podstawę do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa i uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zaskarżona decyzja wydana została na skutek wniosku o wznowienie postępowania, w którym jako podstawę wskazano art. 145a § 1 k.p.a. oraz powołano się na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 roku, sygn. akt. P 46/13.
Jako prawidłowe należy ocenić działanie organu, który po otrzymaniu wniosku Skarżącego, w którym powołano się na przesłankę z art. 145a § 1 k.p.a. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania a następnie przystąpił do badania, czy przesłanka ta rzeczywiście zaistniała czy też nie. W razie ustalenia, że przesłanka ta nie zaistniała, organ zobligowany był do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., czyli do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej.
Ustalenie, że przesłanka wznowieniowa zaistniała, otwierało drogę do prowadzenia postępowania w celu ustalenia, czy istnieją podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., czy też wobec zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. konieczne jest ograniczenie się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie jest możliwe uchylenie decyzji.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu był art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i ustalenie, że przywołany przez Skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowił w realiach tej sprawy podstawy wznowieniowej.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do rozstrzygnięcia, czy podstawa, powołana przez Skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania rzeczywiście zaistniała czy też nie. Innymi słowy, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 roku P 46/13 może być uznany za wyrok uzasadniający uznanie, iż zaistniała zmiana normatywna art. 156 § 2 k.p.a., uzasadniająca wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji uwzględniającej treść tego przepisu.
Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2017 roku, sygn. akt I OSK 1029/17.
W wyroku tym wyjaśniono, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, którym orzeczono, iż art. 156 § 2 k.p.a w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie może prowadzić, w ramach postępowania wznowieniowego, do uchylenia decyzji organu administracji, stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej. Jest to bowiem wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym, a zatem nie wywołuje skutku, określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. nie powoduje utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 156 § 2 k.p.a.
NSA wskazał, że skoro wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie derogował zaś przepisu art. 156 § 2 k.p.a., to tym samym nie spowodował zmiany normatywnej, a nałożył tylko na ustawodawcę obowiązek uregulowania tej kwestii. Powyższe oznacza, że w dalszym ciągu obowiązuje art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu poddanym ocenie sądu konstytucyjnego. Formułując obowiązek unormowania kwestii stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, Trybunał Konstytucyjny nałożył na ustawodawcę jedynie obowiązek rozszerzenia unormowania zawartego w art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. NSA podkreślił, że jak z wynika z treści uzasadnienia omawianego wyroku, Trybunał w swoim rozstrzygnięciu ową "czasowość" powiązał z zaistnieniem skutków w postaci nabycia prawa lub ekspektatywy na podstawie decyzji, co jednak wymaga zbadania proporcji między stwierdzonymi naruszeniami prawa, a upływem czasu; nawet, jeżeli te skutki mają być wynikiem decyzji obarczonej kwalifikowaną wadą prawną. W nawiązaniu do powyższej myśli, Trybunał wskazał na konieczność przeprowadzania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP, ale również z uwzględnieniem wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad pewności prawa oraz zaufania obywatela do państwa.
Jak z powyższego wynika, omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył ochrony ukształtowanych stanów prawnych, na podstawie których obywatel nabył prawo bądź ekspektatywę. Z uwagi zaś na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. Trybunał zaznaczył jedynie, że ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych, służących realizacji wskazanych wartości konstytucyjnych.
W cytowanym wyroku podkreślono również, że w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zapadłych w podobnych sprawach Sąd przyjął, że do czasu określenia przez ustawodawcę przesłanki "znacznego upływu czasu", powodującej ograniczenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, nie jest możliwe jej konkretyzowanie przez sądy administracyjne w każdej indywidualnej sprawie poprzez wykładnię art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 in fine k.p.a. Okoliczność ta w istotnym stopniu ogranicza więc możliwość dokonania przez sądy wykładni zgodnej z Konstytucją, albowiem określenie okresu, którego upływ wyklucza stwierdzenie nieważności musi mieć charakter arbitralny, nie jest zaś możliwe w drodze czynności interpretacyjnych. Sąd zwracał przy tym uwagę, że u podstaw zajętego przez Trybunał Konstytucyjny stanowiska legła ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi oraz, że dotyczyło ono wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa na własność Państwa), a zatem wyrok ten nie powinien mieć zastosowania do Skarbu Państwa, czy gminy, którzy nabyli prawa w następstwie wywłaszczenia lub komunalizacji (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 1 marca 2016 roku, sygn. akt I OSK 2566/15 i I OSK 2632/15; 8 marca 2016 roku, sygn. akt I 2631/15; 30 marca 2016 roku, sygn. akt I 2486/15; 14 grudnia 2016 roku, sygn. akt I OSK 2623/15; 10 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 1572/16).
Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że również z przywołanych przez Skarżącego poglądów doktryny wynika, iż możliwość wznowienia postępowania administracyjnego w związku z zakresowym wyrokiem sądu konstytucyjnego stwierdzającym niekonstytucyjność pominięcia ustawowego ograniczona jest do przypadków, w których Trybunał zrekonstruował określoną normę w sentencji swojego orzeczenia. Sytuacja taka nie zaistniała w niniejszej sprawie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 roku ograniczył się do wskazania, w jakim zakresie art. 156 § 2 k.p.a. uznać należy za niezgodny z Konstytucją. Co więcej, Trybunał wprost wskazał, jak to już wcześniej podnoszono, że nie przesądza, jaki okres czasu uznać należy za sanujący wady określonej decyzji, a co za tym idzie, po upływie jakiego okresu nie będzie możliwe stwierdzenie jej nieważności.
Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, że uwagi Trybunału Konstytucyjnego dotyczące ochrony praw nabytych czy też okresu funkcjonowania decyzji w obrocie prawnym, kierowane są do organów stosujących prawo w okresie poprzedzającym dokonanie przez ustawodawcę odpowiedniej zmiany art. 156 § 2 k.p.a. W ocenie sądu, podane przez Trybunał Konstytucyjny w punkcie 10.1 uzasadniania wyroku wskazówki, których łączne zaistnienie pozwala na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji (funkcjonowanie decyzji w obrocie przez kilkadziesiąt lat, czyli domniemanie jej zgodności z prawem przez kilkadziesiąt laty, nabycie przez stronę prawa lub ekspektatywy oraz niedookreślony charakter przesłanki nieważności decyzji, której wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji) stanowią wskazówkę dla ustawodawcy ale nie dla organów administracji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że w kolejnych punktach uzasadnienia sąd konstytucyjny wskazał wprost, że jego rozstrzygnięcie w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki, jak wskazał Sąd konstytucyjny, nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu (punkt 10.6 uzasadnienia). W punkcie 10.7 uzasadnienia Sąd konstytucyjny wskazał, że nie przesądza o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, ustawodawca dysponuje bowiem swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych.
Przyjęcie argumentacji podniesionej w skardze oznaczałoby zatem, że Trybunał Konstytucyjny z jednej strony wskazał, iż przepis art. 156 § 2 k.p.a. w dotychczasowym brzmieniu pozostaje w systemie prawnym jako obowiązujący, a z drugiej strony upoważnił organy administracji do pomijania tego przepisu w szczególnych okolicznościach. Według sądu rozpoznającego sprawę, takie rozwiązanie stałoby w sprzeczności z podstawowymi zasadami porządku prawnego państwa, wynikającymi z przywołanych przez Skarżącego przepisów Konstytucji.
Skarżący podnosił również, że ani w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, ani w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji przez Ministra Gospodarki nie badano, czy na skutek decyzji nacjonalizacyjnej wypłacone zostało odszkodowanie. Skarżący w wypłacie odszkodowania upatrywał zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, które uzasadniałyby odmowę stwierdzenia nieważności decyzji.
Odnosząc się do tego argumentu wskazać należy, że w sytuacji, w której nie zaistniała przesłanka pozwalająca na wznowienie postępowania, organ nie miał możliwości merytorycznego badania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie. Nie można zatem stawiać Ministrowi zarzutu, że w sytuacji, w której stwierdził, że nie zaistniała przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania, nie odnosił się do kwestii nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez decyzję, której nieważność stwierdzono decyzją objętą wnioskiem o wznowienie.
Następnie przypomnieć należy, że decyzja Ministra Gospodarki z [...] września 1998 roku była przedmiotem kontroli sądowej zakończonej wyrokiem NSA z 14 września 2000 roku, sygn. akt IV SA 2324/98. Oddalając skargę wniesioną na tę decyzję NSA uznał m.in., że w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Zatem argumentację zawartą w skardze uznać należy, za próbę polemiki z uzasadnieniem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło