I SA/Wa 1502/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U. T., A. K., L. W. i M. T. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2397/11 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem dnia 21 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie odmówił J. B. - uczestnikowi postępowania w przedmiotowej sprawie - przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego na postanowienie z dnia 21 sierpnia 2013 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt I OZ 862/13 oddalił środek odwoławczy. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do tego, że po stronie J. B. nie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. J. B. w dniu [...] października 2013 r. ponowienie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie od czasu złożenia poprzedniego wniosku, a następnie w dniu [...] listopada 2013 r. złożył na urzędowym formularzu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie oddalił kolejny wniosek J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, iż jego możliwości płatnicze i sytuacja majątkowa zmieniły się w sposób, który uzasadniałby zmianę postanowienia z dnia 21 sierpnia 2013 r. i przyznanie mu prawa pomocy. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego na postanowienie z dnia 22 stycznia 2014 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 140/14 oddalił środek odwoławczy. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do tego, że z drugiego wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy nie wynika, aby doszło do takiej zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. J. B. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że poprzednio rozpatrywane wnioski w tym przedmiocie były oparte o przesłanki, które na dzień dzisiejszy są nieaktualne, z powodu zmiany jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Z uwagi na fakt, że przedmiotowy wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu, skarżącemu wezwaniem z dnia [...] czerwca 2015 r. przesłano urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem wypełnienia i odesłania do Sądu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] lipca 2015 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu [...] lipca 2015 r. Mimo upływu wyznaczonego w wezwaniu terminu wnioskodawca nie nadesłał wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządził pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. J. B. wniósł sprzeciw od zarządzenia z dnia 11 sierpnia 2015 r. Następnie w dniu [...] października 2015 r. uzupełnił sprzeciw i nadesłał do Sądu częściowo wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez uzupełnienie formularza przyznania prawa pomocy. Ponadto wezwał wnioskodawcę do wykazania, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych jego sytuacji materialnej, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. wnioskodawca sprecyzował, iż wnosi o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika na koszt Skarbu Państwa. Ponadto wskazał, że zmiana sytuacji majątkowej w porównaniu do poprzedniego składanego wniosku polega na zwiększeniu kwot wydawanych miesięcznie na usługi lekarskie i leki oraz na zmniejszeniu obciążeń miesięcznych związanych z zakończeniem spłaty kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem mającego zastosowanie w sprawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, od zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, zarządzenie to traci moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpoznana na nowo. Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jeżeli po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych złożono ponowny wniosek w tym samym przedmiocie, podlega on merytorycznemu rozpoznaniu. Wniosek należy uwzględnić, jeśli w wyniku zmiany okoliczności doszło do spełnienia przesłanek potrzebnych do przyznania prawa pomocy. Badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. Sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Należy również mieć na uwadze, że postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. oddalono kolejny wniosek J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd dokonując analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy winien wziąć zatem pod uwagę jego aktualne możliwości finansowe oraz stan majątkowy na dzień wydania postanowienia z dnia 22 stycznia 2014 r. W nadesłanym w dniu [...] października 2015 r. formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Oświadczył, że osiąga dochody ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast jego żona osiąga dochód z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. Jako majątek nieruchomy wskazał dwa lokale mieszkalne: o powierzchni [...] m2 oraz o powierzchni [...] m2 Jako przedmiot wartościowy wymienił samochód osobowy [...] rok produkcji [...] r. Do stałych wydatków gospodarstwa domowego w skali miesięcznej wnioskodawca zaliczył: czynsz za mieszkania w wysokości [...] zł oraz [...] zł, opłaty [...] zł, leki [...] zł, lekarz [...] zł, wyżywienie [...] zł, paliwo [...] zł, chemia gosp. [...] zł, ubranie [...] zł oraz weterynarz [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, wnioskodawca wskazał, że zmiana sytuacji majątkowej w porównaniu do poprzedniego składanego wniosku polega na zwiększeniu kwot wydawanych miesięcznie na usługi lekarskie i leki oraz na zmniejszeniu obciążeń miesięcznych związanych z zakończeniem spłaty kredytu. Analiza oświadczeń z dnia [...] listopada 2013 r. oraz [...] października 2015 r. prowadzi do wniosku, że w gospodarstwie domowym wnioskodawcy faktycznie zwiększone zostały wydatki na leki oraz wizyty lekarskie z [...] zł do [...] zł miesięcznie. Wskazać jednak należy, iż analiza całego stanu majątkowego wnioskodawcy w stosunku do poprzednio złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, prowadzi do wniosku że sytuacja majątkowa wnioskodawcy uległa poprawie. Przede wszystkim zaznaczenia wymaga, że wnioskodawca nie spłaca już kredytu mieszkaniowego, którego rata miesięczna wynosiła [...] zł. Z ogólnego rozrachunku wydatków gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynika, że obecnie wydatki wynoszą [...] zł, zaś poprzednio wynosiły [...] zł. Okoliczność zmniejszenia wydatków o kwotę ok. [...] zł, przy jednoczesnym wzroście dochodów z tytułu świadczeń emerytalnych (J. B.: poprzednio [...] zł miesięcznie, obecnie [...] zł miesięcznie; B. B.: poprzednio [...] zł miesięcznie, obecnie [...] zł miesięcznie) świadczą o poprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz rekompensują brak dochodu wnioskodawcy z tytułu prac zleconych w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu, przedstawione powyżej okoliczności prowadzą do wniosku, że J. B. nie wykazał, iż w jego przypadku nastąpiła zmiana sytuacji majątkowej, która uzasadnia zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca nadal jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i żony. Jeżeli chodzi zaś o złożony w dniu dnia [...] czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, w ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć należy, że z nadesłanego formularza wynika, iż wnioskodawca uzyskuje wraz z żoną stały dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie można utożsamiać z sytuacją osób nieosiągających jakiegokolwiek dochodu lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu wnioskodawca jest w stanie z uzyskiwanego dochodu wygospodarować środki na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawca do takich osób nie należy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 165 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.