I SA/Wa 1531/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] S. P. złożył skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...], którym Minister utrzymał postanowienie własne z dnia [...] maja 2015r., nr [...], odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] marca 1976r., nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] marca 1976 r., nr [...] Naczelnik Gminy [...] przejął na własność Państwa gospodarstwo rolne bez zabudowań, położone we wsi Z., gmina T., o pow. 4,31 ha, stanowiące byłą własność S. P. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy [...]. Następnie w wyniku zaskarżenia rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 814/11 oddalił skargę S. P. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., S. P. reprezentowany przez pełnomocnika - S. P., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r., nr [...]. Argumentując złożony wniosek skarżący wskazał, że przeglądając w dniu [...] grudnia 2014 r. dokumenty geodezyjne w [...] Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odnalazł nowy dowód istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję. Dowodem tym jest rejestr szacunku porównawczego [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych Rejonowy Oddział w K., wpisany do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...] października 1980 r., za numerem [...]wraz z wykazem gruntów. Dokument ten ma, zdaniem skarżącego, wskazywać na okoliczność, iż działki o numerach: [...],[...],[...] i [...], położone w Z., poza drogą gminną nie były przedmiotem wymiany w latach 1978-1982 pomiędzy rolnikami indywidualnymi a Państwowym Gospodarstwem Rolnym w T. z siedzibą w S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, S. P. reprezentowany przez pełnomocnika – S. P., wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący nie wskazał nowych okoliczności sprawy a ograniczył się jedynie do ponownego przedstawienia chronologii wydarzeń w sprawie oraz polemiki z zapadającymi w sprawie rozstrzygnięciami, które były już znane organowi nadzoru w prowadzonym postępowaniu. Organ odwoławczy rozpatrując niniejszą sprawę wskazał, że z treści wniosku skarżącego wynika, iż S. P. domaga się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie wnioskodawcy nowym dowodem, którego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie wziął pod uwagę w związku z prowadzonym postępowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia[...] marca 1976 r., nr [...] jest rejestr szacunku porównawczego [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych Rejonowy Oddział w K., wpisany do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu[...] października 1980 r., za numerem [...] wraz z wykazem gruntów. Z dokumentami tymi skarżący zapoznał się przeglądając w dniu [...] grudnia 2014 r. dokumenty geodezyjne w [...] Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego a następnie pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o wznowienie postępowania. Organ wskazał, że sprawa administracyjna dotycząca wznowienia postępowania składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie wniosek badany jest pod kątem formalnym, tj. m.in. czy wnioskodawca posiada przymiot strony oraz czy wskazana została przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 kpa oraz czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Etap ten kończy się wydaniem przez organ nadzoru postanowienia o wznowieniu postępowania, stosownie do art. 149 § 1 kpa bądź postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania, stosownie do art. 145 § 3 kpa. Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ nadzoru przechodzi do etapu drugiego polegającego na merytorycznej ocenie przesłanek wznowienia postępowania. Stosownie zaś do treści art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Organ wskazał, że w nadesłanym przez S. P. do akt sprawy piśmie Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] października 2007 r., nr [...], którego adresatem był skarżący, Starostwo poinformowało S. P., iż decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...] z urzędu zostało podjęte postępowanie dot. wymiany gruntów, a następnie decyzją z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] zatwierdzono powyższą wymianę m.in. dla wsi Z. Sporządzony został operat z wymiany gruntów wpisany do składnicy geodezyjnej w dniu [...] października 1980 r. za numerem [...]. W wyniku dokonanej wymiany, działkę nr [...] otrzymała osoba fizyczna. Organ wywnioskował zatem, iż o istnieniu ww. dokumentu, który skarżący określa jako nowy dowód w sprawie, S. P. miał wiedzę już w dacie otrzymania pisma Starostwa Powiatowego w O. z dnia [...] października 2007 r. Organ wskazał również, iż do rozpoczęcia biegu miesięcznego terminu, stosownie do treści art. 148 § 1 kpa, wystarczyło samo powzięcie przez S. P. wiadomości o istnieniu ww. operatu oraz szczegółach umożliwiających jego identyfikację. Okoliczności tej nie należy utożsamiać z fizycznym zapoznaniem się z tym dokumentem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 247/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2012, sygn. akt IV SA/Wa 1267/12). Z ww. pisma Starostwa Powiatowego w O. jednoznacznie wynika, iż S. P. takową wiedzę posiadał bowiem w jego treści ww. dokument został wskazany ze szczegółami, które już w dacie jego otrzymania pozwalały na identyfikację dokumentu i ewentualne zapoznanie się z nim przez skarżącego.  Organ nadzoru nie kwestionował daty fizycznego zapoznania się przez S. P. z operatem z wymiany gruntów wpisanym do składnicy geodezyjnej w dniu [...] października 1980 r. za numerem [...], co nastąpiło wedle wyjaśnień skarżącego w dniu [...] grudnia 2014 r. Organ nadzoru, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, iż S. P. o istnieniu ww. dokumentu wiedział co najmniej w dacie otrzymania pisma z dnia [...] października 2007 r. i od tej daty rozpoczął bieg miesięcznego termin, stosownie do treści art. 148 § 1 kpa. Zdaniem organu z powyższych ustaleń wynika, iż złożenie wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nastąpiło po upływie miesięcznego terminu do jego złożenia a zatem zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie odmówił wszczęcia postępowanie w sprawie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, S. P. reprezentowany przez pełnomocnika – S. P., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący obszernie opisywał działania organu oraz swoje czynności podejmowane na tle dotyczącym działki, która jego zdaniem winna mu przysługiwać. Natomiast w nawiązaniu do przesłanek wydanych w przedmiotowym postępowaniu skarżący sukcesywnie podkreślał, że zapoznał się z nowym dowodem w sprawie. Mianowice przeglądając w dniu [...] grudnia 2014 r. dokumenty geodezyjne w [...] Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odnalazł nowy dowód istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję. Dowodem tym jest rejestr szacunku porównawczego [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych Rejonowy Oddział w K., wpisany do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...] października 1980 r., za numerem [...] wraz z wykazem gruntów. Dokument ten ma, zdaniem skarżącego, wskazywać na okoliczność, iż działki o numerach: [...],[...],[...] i [...], położone w Z., poza drogą gminną nie były przedmiotem wymiany w latach 1978-1982 pomiędzy rolnikami indywidualnymi a Państwowym Gospodarstwem Rolnym w T. z siedzibą w S. Wprawdzie w nadesłanym przez S. P. do akt sprawy piśmie Starostwa Powiatowego w O. z dnia [...] października 2007 r., nr [...], Starostwo poinformowało S. P., iż decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...] z urzędu zostało podjęte postępowanie dot. wymiany gruntów, a następnie decyzją z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] zatwierdzono powyższą wymianę m.in. dla wsi Z.. Sporządzony został operat z wymiany gruntów wpisany do składnicy geodezyjnej w dniu [...] października 1980 r. za numerem [...]. W wyniku dokonanej wymiany, działkę nr [...] otrzymała osoba fizyczna. Zdaniem jednak skarżącego informacja ta była niezgodna z danymi zawartymi w analizowanej w grudniu 2014 roku dokumentacji. Skarżący otrzymując wskazane informacje w piśmie z dnia [...] października 2007r., nie miał podstaw do przypuszczeń, że są one niezgodne ze stanem faktycznym. Działał przy tym w zaufaniu do organu publicznego, nie miał zatem żadnych przesłanek aby analizować otrzymane informacje bezpośrednio po otrzymaniu pisma z października 2007r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Dokonując oceny legalności zaskarżonych postanowień, stwierdzić należy, że decyzja ta, jak też poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu powodującym potrzebę ich uchylenia. Wskazać należy, że w myśl art. 148 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, przy czym nieważne jest, w jaki sposób strona uzyska tę wiedzę. Zatem dopiero moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, otwiera bieg terminu do złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Nie jest natomiast istotna w przypadku terminu z art. 148 § 1 świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia (tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2002 r., V SA 1460/01, ONSA 2003, nr 2, poz. 61), zaś w przypadku określonym w art. 148 § 2 ocena prawidłowości czy wiarygodności decyzji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 1996 r., I SA 570/95, ONSA 1997, nr 2, poz. 100). Podkreślić przy tym trzeba, iż we wstępnej fazie postępowania regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub art. 145a i b kpa, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot będący stroną postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 kpa. Tylko, gdy z twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, że wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Przedstawiona wykładnia przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego jest bezspornie przyjmowana w orzecznictwie i doktrynie. Należy tu wskazać chociażby na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 1286/09, z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07, z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1981/06, a także wyroki z dnia 13 listopada 1987 r. sygn. akt I SA 1326/86 (publ. ONSA 1987, Nr 2, poz. 80), z dnia 20 czerwca 1991 r. sygn. akt 487/91, (publ. ONSA Nr 2, poz. 50), z dnia 14 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 2397/08 (niepubl.), z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1716/06 (niepubl.) oraz poglądy doktryny np. M. Jaśkowska, A. Wróbel (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie II, Zakamycze 2005, s. 882). Powyższe należało mieć na względzie dokonując oceny wydanych w sprawie postanowień. Skarżący wskazywał, że przeglądając w dniu [...] grudnia 2014 r. dokumenty geodezyjne w [...] Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odnalazł nowy dowód istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję. Dowodem tym jest rejestr szacunku porównawczego [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych Rejonowy Oddział w K., wpisany do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...] października 1980r., za numerem[...] wraz z wykazem gruntów. Dokument ten ma, zdaniem skarżącego, wskazywać na okoliczność, iż działki o numerach: [...],[...],[...] i [...], położone w Z., poza drogą gminną nie były przedmiotem wymiany w latach 1978-1982 pomiędzy rolnikami indywidualnymi a Państwowym Gospodarstwem Rolnym w T. z siedzibą w Ś..  Wprawdzie w piśmie Starostwa Powiatowego w O. z dnia [...] października 2007 r., nr [...], Starostwo poinformowało S.P., iż decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia[...] lipca 1979 r., nr [...] z urzędu zostało podjęte postępowanie dot. wymiany gruntów, a następnie decyzją z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] zatwierdzono powyższą wymianę m.in. dla wsi Z.. Sporządzony został operat z wymiany gruntów wpisany do składnicy geodezyjnej w dniu[...] października 1980 r. za numerem [...]. W wyniku dokonanej wymiany, działkę nr[...] otrzymała osoba fizyczna. Skarżący twierdził jednak, że informacja ta była niezgodna z danymi zawartymi w analizowanej w grudniu 2014 roku dokumentacji. Skarżący podnosił, że otrzymując wskazane informacje w piśmie z dnia [...] października 2007r., nie miał podstaw do przypuszczeń, że są one niezgodne ze stanem faktycznym. Działał przy tym w zaufaniu do organu publicznego, nie miał zatem żadnych przesłanek aby analizować otrzymane informacje bezpośrednio po otrzymaniu pisma z października 2007r. Argumentacja skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu właśnie od daty [...] grudnia 2014r. organ winien ustalać bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postepowania. Jest to czynność wstępna, nie jest natomiast istotna w przypadku terminu z art. 148 § 1 kpa świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia. Organ ogranicza się na tym etapie do badania zachowania terminu przy czym nieważne jest, w jaki sposób strona uzyska tę wiedzę. Dopiero moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, otwiera bieg terminu do złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Skarżący o okolicznościach stanowiących w jego mniemaniu podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się dopiero w dniu [...] grudnia 2014r. Informacji, na które wskazuje skarżący nie zawierało pismo Starostwa Powiatowego w O. z dnia [...] października 2007 r. W przedmiotowej sprawie termin do wznowienia postępowania należało więc liczyć od dnia [...] grudnia 2014r. Wykładnia art. 148 § 2 kpa przedstawiona przez organ była więc błędna, co skutkowało potrzebą uchylenia obu postanowień organu (art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ppsa). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie związany wykładnią przedstawioną przez Sąd w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie należy wskazać, że Sąd odnosił się jedynie do badania okoliczności wstępnych dotyczących zachowania terminu w sprawie o wznowienie postepowania. Przy czym na organie spoczywa obowiązek dalszego ustalania przesłanek wznowieniowych przy wiążącym wskazaniu Sądu od jakie daty należy liczyć termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.