I SA/Wa 1540/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-13
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Elżbieta Lenart, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, oparte na toczącym się postępowaniu rejestrowym dotyczącym bytu prawnego spółki, stanowi prawidłowe rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, oparte na toczącym się postępowaniu rejestrowym dotyczącym bytu prawnego spółki, jest prawidłowym rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego. Interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego posiada właściciel przedsiębiorstwa lub jego następca prawny. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie została wykreślona z rejestru, interes prawny posiadają organy spółki, a nie jej udziałowcy czy ich spadkobiercy. Dopiero ustanie bytu prawnego spółki umożliwia wykazanie interesu prawnego przez spadkobierców. Wynik postępowania rejestrowego ma kluczowe znaczenie dla ustalenia kręgu stron i ich legitymacji procesowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. G. na postanowienie Ministra Rozwoju o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Postępowanie było wielokrotnie przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, które wskazywały na potrzebę wyjaśnienia stanu własności przedsiębiorstwa w dacie nacjonalizacji oraz legitymacji wnioskodawców. Minister Rozwoju zawiesił postępowanie, wskazując na toczące się postępowanie rejestrowe dotyczące bytu prawnego spółki, która była właścicielem przedsiębiorstwa. Skarżąca kwestionowała zasadność zawieszenia, twierdząc, że posiada legitymację czynną wynikającą ze współwłasności praw naftowych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Minister Rozwoju postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...].
Postanowienie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
A. M. i M. G. wnioskiem z dnia [...] listopada 2008 r. zwrócili się do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa [...].
Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu – z uwagi na brak legitymacji po stronie wnioskodawców do wszczęcia takiego postępowania.
Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy orzeczeniem Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...].
Na skutek wniesionej przez M. G. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 727/10 uchylił decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r.
W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że stanowisko organu, co do braku posiadania przez wnioskodawców przymiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego było przedwczesne, albowiem ustalony w sprawie stan faktyczny był zbyt ogólny, aby można było wyciągnąć tak daleko idący wniosek. Minister nie ustalił bowiem, kto był właścicielem kopalni nafty w dacie jej przejęcia na własność Państwa - co jest podstawową kwestią w kontekście ustalenia osób posiadających legitymacje do wszczęcia postępowania. Sąd uznał, iż interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa posiadają ewentualni następcy prawni właścicieli kopalni nafty. Zatem ustalenie, kto był właścicielem [...] jest podstawową kwestią, jaka stoi przed organem administracji w niniejszym postępowaniu.
Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1984/10. Sąd uznał, że: "oczywistym jest, iż interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizującego wskazaną wyżej [...] ma jej właściciel z daty nacjonalizacji, względnie jego następcy prawni", zaś "odmowa wszczęcia postępowania nadzorczego z powołaniem się na brak interesu prawnego tych osób nastąpić mogła dopiero po wyjaśnieniu wszelkich wątpliwości co do właściciela kopalni w dniu nacjonalizacji."
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. nr 2 o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pod nazwą [...]
W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż przedsiębiorstwo [...] było własnością osoby prawnej, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]", zawiązanej przez S.L. oraz M. L. - przy czym wkładem do spółki ze strony S. L. było prawo własności [...]. Organ wywiódł z powyższego, że wnioskodawcy tj. A. M. i M. G. jako osoby fizyczne nie posiadają interesu prawnego, uprawniającego ich do występowania jako strona postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego mienia osoby prawnej, jaką była spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Są oni bowiem następcami prawnymi udziałowców przedmiotowej spółki a nie osobami uprawnionymi do reprezentowania osoby prawnej. Taką legitymację posiadałby organ uprawniony do reprezentacji spółki, czyli np. jej zarząd. Wnioskodawcy nie przedstawili natomiast stosownych odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego świadczących o stanie spółki, z których wynikałoby, że mogą oni ją reprezentować. W tej sytuacji w ocenie Ministra nie została spełniona przesłanka uznania wnioskodawców za strony postępowania administracyjnego, a wobec tego - zgodnie z treścią art. 61a § 1 kpa - należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. G. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu zarzuciła organowi naruszenie art. 7, 8, 28, 77 i 80 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, jak również naruszenie art. 75 kpa poprzez nieuznanie dowodów w postaci kopii ksiąg naftowych odnoszących się do [...], a wskazujących na posiadanie przez wnioskodawczynię prawa własności przynajmniej części (15%) pól naftowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa [...]. Podkreśliła, iż do organu została nadesłana uwierzytelniona kopia dekretu przyznania spadku po S. L. na rzecz M. G. i K.M. - ojca A. M. Wyjaśniła, że założona przez dziadków spółka była spółką rodzinną, a jej następcami prawnymi są spadkobiercy M. i S. L. Spółka ta była zawiązana pod prawem polskim w L., a z przyczyn historycznych obecnie występują obiektywne trudności zarówno w zmianie siedziby spółki, jak i w jej ewentualnej likwidacji.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Gospodarki postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa - wobec niewystępowania przesłanki interesu prawnego.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wyjaśnił, iż ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że właścicielem przedmiotowych w sprawie nieruchomości była osoba prawna spółka [...] sp. z o.o. z siedziba w L., założona przez M. i S. L. W postępowaniu nie udało się uzyskać dokumentów świadczących o zaprzestaniu działalności przez spółkę, w tym wykreśleniu jej z rejestru. Ponadto w oparciu o przedstawione przez wnioskodawców postanowienie Sądu Okręgowego w W. XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. [...] organ wskazał, że nie można przyjąć tezy stawianej przez pełnomocnika wnioskodawców, jakoby byli oni uprawnionymi w drodze dziedziczenia właścicielami pól naftowych, albowiem spółka zakończyła swoja działalność i ziścił się warunek powrotu ich własności do spadkobierców S. L. Organ wskazał, iż nie została potwierdzona okoliczność ustania bytu prawnego spółki, a jedynie fakt, że jego siedziba przestała znajdować się w granicach terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez co spółka nie podlega już obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. W tej sytuacji w ocenie organu wnioskodawcy nie wykazali swojego interesu prawnego, a zatem nie mogą być stroną postępowania w myśl art. 28 kpa, wobec czego należało odmówić wszczęcia wnioskowanego postępowania nieważnościowego.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. G.
Po jej rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2011/14 uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż Minister Gospodarki, pomimo wiążących zaleceń wynikających z zapadłych w sprawie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nadal nie wyjaśnił w sposób właściwy przedmiotowej sprawy. Zgodnie z zaleceniami Sądu przeprowadził kwerendę materiałów archiwalnych i zgromadził dodatkowy materiał dowodowy obejmujący między innymi kserokopie protokołu zdawczo-odbiorczego przejęcia Przedsiębiorstwa [...] z [...] czerwca 1949 r. wraz z załącznikami, Kwestionariusza [...] oraz wykazu przedsiębiorstwa naftowego ulegającego przejęciu na własność Państwa za odszkodowaniem. Także strony postępowania nadesłały dodatkowe dokumenty, w tym kserokopię odpisu aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1928 r. umowy spółki z o.o. pod nazwą [...]. Z uzasadnień wydanych postanowień wynika jednak, że analiza zebranego przez organ materiału dowodowego nie została przeprowadzona w sposób prawidłowy i zgodny z zaleceniami zawartymi w wydanych wcześniej orzeczeniach Sądów.
Sąd podkreślił, że decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma stan prawny przedsiębiorstwa w dacie jego nacjonalizacji. Zaś przeprowadzone przez organ postępowanie w dalszym ciągu nie wyjaśniło istotnych dla sprawy wątpliwości. Dodał, iż niewykluczone, że zgromadzony do tej pory materiał dowodowy nie jest wystarczający do bezspornego ustalenia stanu własności przedsiębiorstwa w dacie nacjonalizacji, które to ustalenie Sąd w wyroku z dnia 12 lipca 2010 r. uznał za niezbędne do rozstrzygnięcia o przymiocie strony skarżących.
Na zakończenie Sąd stwierdził, iż kontrolowane postępowanie nadal nie wyjaśniło powstałych istotnych dla sprawy wątpliwości, zaś organ nie poczynił wszystkich niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy ustaleń, przez co nie wyjaśnił dokładnie sprawy i nie rozpatrzył całego zebranego materiału dowodowego.
Wobec powyższego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mając na względzie ocenę prawną wydaną w niniejszym wyroku oraz wcześniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powinien przede wszystkim raz jeszcze przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na obiektywną i popartą zebranymi w sprawie materiałami dowodowymi ocenę istnienia (bądź braku) przymiotu strony wnioskodawców.
Sąd poddał również pod rozwagę Ministra czy tak skomplikowany stan faktyczny i prawny sprawy oraz szeroki zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego nie stoi na przeszkodzie do rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. w trybie art. 61a kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozpoznając po raz kolejny niniejszą sprawę Minister Rozwoju postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] - działając na podstawie art. 97 §1 pkt 4 w zw. z art. 100 §1 kodeksu postępowania administracyjnego - zawiesił postępowanie.
W uzasadnieniu powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2011/14, w którym Sąd wskazał na niewystarczający materiał dowodowy do bezspornego ustalenia stanu własności przedsiębiorstwa w dacie nacjonalizacji - co jest niezbędne do rozstrzygnięcia o przymiocie strony skarżących. Wyjaśnił poza tym, że uzyskał informację, iż w stosunku do bytu prawnego przedmiotowej spółki toczy się przed Sądem Okręgowym w W. postępowanie w przedmiocie rejestracji spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wskazał, że prowadzenie postępowania rejestrowego stanowi przedmiot zagadnienia wstępnego w niniejszym postępowaniu. Organ wezwał jednocześnie strony do powiadomienia o zakończeniu przedmiotowego postępowania i dostarczenia odpisu postanowienia właściwego sądu kończącego postępowanie rejestrowe.
M.G. pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż zarówno ona jak i spadkobiercy jej brata posiadają bezpośrednio legitymację czynną do żądania wszczęcia postępowania, a organ nie może ignorować dokumentów urzędowych znajdujących się w aktach sprawy. Wskazała ponadto na wyrok WSA w Warszawie z 26 lutego 2015 r., w którym Sąd zwrócił uwagę na protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] czerwca 1949 r., w którym jako właścicieli przejmowanego przedsiębiorstwa wymieniono [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. (70%) oraz małoletnich: M. M.(15%) i M. M.(15%). W związku z powyższym w momencie nacjonalizacji wnioskodawczyni była właścicielką 15 % praw naftowych wchodzących w skład przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz uprawnioną w 25 % z tytułu powrotu praw naftowych, podobnie jak M.M..
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Rozwoju postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w całości odnoszą się do kwestii posiadania interesu prawnego przez wnioskodawczynię, natomiast nie polemizują z ustaleniami w zakresie podstawy zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się przed Sądem Okręgowym w W. postępowanie rejestrowe spółki [...] Sp. z o.o. w L. W tym zakresie Minister wskazał, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich stron postępowania tj. każdego czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Taki interes prawny w niniejszej sprawie posiada natomiast właściciel przedsiębiorstwa, które zostało znacjonalizowane lub jego następcy prawni. W przypadku natomiast spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niewykreślonej z rejestru handlowego interes prawny posiadają organy spółki, uprawnione do jej reprezentacji (np. zarząd) nie zaś sami udziałowcy lub ich spadkobiercy. Dopiero ustanie bytu prawnego spółki poprzez jej wykreślenie z rejestru umożliwia wykazanie interesu prawnego po stronie spadkobierców.
Organ podkreślił, że wątpliwości co do zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego - który mógłby przesądzić o posiadaniu interesu prawnego m. in. przez wnioskodawców - wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. Mając natomiast na uwadze treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) Minister Rozwoju został zobowiązany przez Sądy, w wyrokach zapadłych w niniejszej sprawie, do dokonania bezspornych ustaleń w zakresie prawa własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. W tym zakresie niewątpliwie istotny jest wynik postępowania w przedmiocie rejestracji spółki [...]. w L. w KRS, które toczy się przed Sądem Okręgowym w W. Jak natomiast wynika z informacji nadesłanej przez pełnomocnika wnioskodawczyni postępowanie to nie zostało zakończone. Ustalenia Sądu powszechnego w tym zakresie mają natomiast podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Od wyniku postępowania rejestrowego uzależniony jest bowiem zakres podmiotowy niniejszej sprawy, do ustalenia którego obliguje go art. 28 kpa.
W związku z powyższym Minister nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu M. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi naruszenie:
1. przepisów postępowania:
- art. 6 i 7 w związku z art. 28 kpa oraz art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie i nieuwzględnienie okoliczności stanowiących dowód w sprawie, a w szczególności poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie treści orzeczenia oraz pominięcie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym zarządzeń nacjonalizacyjnych, protokołu zdawczo-odbiorczego oraz ksiąg naftowych;
- art. 80 kpa poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów wbrew zasadom logiki, doświadczenia życiowego i faktom historycznym;
- art. 97 § 1 ust. 4 kpa poprzez zawieszenie postępowania pomimo, że rozpatrzenie sprawy nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd lub organ.
2. przepisów prawa materialnego, w tym oceny przepisów dotyczących praw do kopalin i ich wygaśnięcia, w związku z art. 28 kpa poprzez błędne rozstrzygnięcie, że ocena wystąpienia interesu prawnego skarżącej wymaga wcześniejszego zakończenia postępowania rejestrowego w sprawie spółki "[...]" podczas, gdy skarżącej przysługuje odrębny interes prawny, wynikający ze współwłasności przedsiębiorstwa, co miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w momencie nacjonalizacji była właścicielką 15% praw naftowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa oraz uprawnioną w 25% z tytułu prawa powrotu praw naftowych, które są powtórzone w protokole zdawczo-odbiorczym. Wskazała ponadto, iż w jej ocenie organ po raz kolejny pomija wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r., w którym Sąd zwrócił uwagę, że w protokole zdawczo-odbiorczym z [...] czerwca 1949 r. jako właściciele przejmowanego przedsiębiorstwa wskazani są: [...] (70%) oraz małoletnia M.M. (15%) i małoletni M.M.(15%).
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 2016, poz. 718 ze zm.) – dalej jako "ppsa".
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymujące w mocy orzeczenie tego organu z dnia [...] czerwca 2016 r. zawieszające postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...]".
Podstawę ww. rozstrzygnięcia organu stanowił art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z tym przepisem organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Poprzez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumienie się natomiast zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd oraz rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem załatwienia "głównej" sprawy administracyjnej. Przy czym chodzi tu o taką sytuację, w której brak rozstrzygnięcia określonej kwestii prawnej wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1570/11, Lex nr 1367328).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że powołaną w zaskarżonym postanowieniu okoliczność - toczy się postępowanie rejestrowe dotyczące spółki [...] – należy uznać za zagadnienie wstępne w tym zakresie i należy przyznać rację organowi, iż jest to kwestia mająca zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa.
Jak słusznie podniósł bowiem Minister Rozwoju interes prawny w przedmiotowej sprawie posiada właściciel (lub jego następca prawny) przedsiębiorstwa, które zostało znacjonalizowane. W przypadku zaś spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niewykreślonej z rejestru handlowego interes prawny posiadają organy tej spółki, uprawnione do jej reprezentacji (np. zarząd) nie zaś sami udziałowcy lub ich spadkobiercy. Dopiero ustanie bytu prawnego spółki poprzez jej wykreślenie z rejestru umożliwia wykazanie interesu prawnego po stronie spadkobierców.
Ponadto należy również mieć na względzie, że w niniejszej sprawie wypowiadały się już sądy administracyjne (wyrok WSA w Warszawie z dnia12 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 727/10, wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1984/10 i wyrok WSA w Warszawie z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2011/14), które w swych orzeczeniach zawarły wytyczne dla organu dotyczące przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do bezspornych ustaleń w zakresie własności przedsiębiorstwa [...] oraz legitymacji A.M. i M. G. do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1947 r.
Uznały one, iż niewykluczone jest, że zgromadzony do tej pory materiał dowodowy nie jest wystarczający do bezspornego ustalenia stanu własności przedsiębiorstwa w dacie nacjonalizacji, które to ustalenie jest niezbędne do rozstrzygnięcia o przymiocie strony skarżących.
Podkreślić tu należy, iż zgodnie z treścią art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Wobec powyższego Minister Rozwoju miał obowiązek podjąć wszelkie działania w celu zgromadzenia jak najbardziej kompletnego materiału dowodowego.
W niniejszej sprawie podstawową kwestią jest ustalenie aktualnego bytu prawnego spółki "[...]" – dlatego też wynik postępowania w przedmiocie rejestracji spółki [...] w KRS, które toczy się przed Sądem Okręgowym w W. ma decydujące znaczenie dla ustalenia ewentualnego sposobu reprezentacji spółki. Niewątpliwym jest bowiem fakt, że przedsiębiorstwo [...]było własnością osoby prawnej, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]". Zatem interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizującego wskazaną wyżej [...] - o którym mowa w art. 28 k.p.a. - ma tylko jej właściciel z daty nacjonalizacji, względnie jego następcy prawni. Wobec powyższego ustalenie, kto był właścicielem [...] jest podstawową kwestią, jaką organ musi ustalić, dlatego też zawieszenie postępowania – do czasu wyjaśnienia tego zagadnienia - jest słuszne. Dopiero bowiem po ostatecznym wyjaśnieniu tej sprawy - i w zależności od dokonanych ustaleń – organ uzna, czy sytuacja jest już dostatecznie wyjaśniona, czy też nie i należy podejmować dalsze działania.
Sąd jeszcze raz pragnie podkreślić, że z dotychczas zebranego materiału dowodowego nie wynika w sposób oczywisty legitymacja prawna wnioskodawców do wszczęcia przedmiotowego postępowania.
Na ten temat wypowiedział się w sposób wiążący Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2011/14 – "niewykluczone jest, że zgromadzony do tej pory materiał dowodowy nie jest wystarczający do bezspornego ustalenia stanu własności przedsiębiorstwa w dacie nacjonalizacji, które to ustalenie jest niezbędne do rozstrzygnięcia o przymiocie strony skarżących".
Zatem bazując na tym samym materiale dowodowym - z akt sprawy nie wynika, aby organ podjął jakiekolwiek inne czynności, poza zawieszeniem postępowania - Sąd w składzie obecnym nie może dojść do zgoła innego wniosku - jak tego chce skarżąca -i uznać, iż z akt sprawy w sposób oczywisty wynika przymiot strony wnioskodawców.
W niniejszej sprawie nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność jaką jest skomplikowany i historyczny charakter niniejszej sprawy.
Zdaniem Sądu - biorąc także pod uwagę stabilność decyzji administracyjnych oraz ekonomikę procesową - Minister Rozwoju prawidłowo zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania rejestrowego. Po jego prawomocnym zakończeniu organ będzie mógł bowiem z całą pewnością ustalić krąg stron postępowania, a także ich legitymacje procesowe i rozstrzygnąć sprawę w sposób rzetelny i zgodny z przepisami prawa.
Odnosząc się zaś do zawartych w skardze zarzutów, ponownie należy wskazać, że koncentrują się one głównie wokół merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia [...] czerwca 1947 r.
Tymczasem zaskarżone postanowienie jest rozstrzygnięciem procesowym -dotyczącym jedynie zawieszenia postępowania administracyjnego.
Podsumowując Sąd uznał, że postanowienia Ministra Rozwoju są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzył on stan faktyczny sprawy, zasadnie uznał za konieczne zawieszenia postępowania z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego oraz prawidłowo i wyczerpująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcia - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło