I SA/Wa 1554/13

WyrokWSA w Warszawie2013-09-12

Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Jolanta Dargas, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. miało interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. dotyczącej przekazania nieruchomości na rzecz Gminy J.?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję tego Ministra, stwierdzając, że postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia kluczowych okoliczności faktycznych, w szczególności bez prawidłowej oceny legitymacji procesowej wnioskodawcy (Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo J.). Sąd podkreślił, że ustalenie interesu prawnego wnioskodawcy jest podstawowym obowiązkiem organu przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1991 r., która przekazywała Gminie J. nieruchomość leśną. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo J., które twierdziło, że nieruchomość stanowi jej własność i nie podlega komunalizacji. Gmina J. zaskarżyła decyzję Ministra, podnosząc szereg zarzutów, w tym dotyczących braku interesu prawnego Nadleśnictwa oraz nieodwracalności skutków prawnych decyzji komunalizacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2010 r.; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącej Gminy J. kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi Gminy J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr[...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącej Gminy J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2010 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...] przekazującej na wniosek Gminy J., nieodpłatnie na własność, nieruchomość położoną w J., oznaczoną w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej J., obręb ewidencyjny J., działka gruntu w ewidencji leśnej jako część oddziału leśnego [...] , opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr[..] – w części dotyczącej działki nr [...] (wyodrębnionej z oddziału leśnego nr [...]). Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] decyzją z dnia 27 sierpnia 1991 r. nr [...] - działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – orzekł o nieodpłatnym przekazaniu, na rzecz Gminy J., własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji leśnej jako część oddziału leśnego nr [...] o powierzchni [...] ha. Wnioskiem z dnia 27 października 2009 r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. wystąpiło o stwierdzenie nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej - w części dotyczącej działki nr [...] (wyodrębnionej z oddziału leśnego nr[...]), z uwagi na brak realizacji przez gminę celu publicznego, na jaki przedmiotowa nieruchomość została jej przekazana. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2010 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. w części dotyczącej działki nr[...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem z dnia [...] marca 1984 r. Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego wyraził zgodę na przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze i nieleśne powierzchni [...] ha gruntów leśnych oraz powierzchni [...] ha gruntów rolnych wchodzących w skład oddziału [...] i [...] Zespołu Leśnego obrębu leśnego J. Następnie ww. decyzją komunalizacyjną działka nr [...] przekazana została na własność Gminie J. Zgodnie z pismem Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. przedmiotowa działka wpisana została jako działka nr [...] do operatu ewidencji gruntów wsi i gminy J. a następnie podzielona została m. in. na działkę nr [...]. Z kolei w wyniku podziału działki. nr [...] powstała działka nr[...] , a w wyniku jej podziału działka nr[...]. Ponadto organ powołując się na uzasadnienie wydanego w toku niniejszego postępowania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 1994 r., sygn. akt I SA 119/94, wskazał że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. oparta została o przepis art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej, podczas, gdy wniosek Zarządu Gminy J. z dnia [...] czerwca 1991 r., uzupełniony pismem z dnia 1 lipca 1991 r., o przekazanie przedmiotowej nieruchomości, oparto o art. 14 tej ustawy. Skoro zatem postępowanie w sprawie przekazania mienia w oparciu o art. 5 ust. 4 jest postępowaniem wnioskowym, to ww. pismo Gminy J. wnioskiem takim nie było, a tym samym decyzja z dnia [...] sierpnia 1991 r. narusza prawo. Minister wskazał ponadto, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej gminie może być przekazane tylko takie mienie ogólnonarodowe (państwowe), które jest aktualnie i bezpośrednio związane z realizacją jej zadań lub użyte na ten cel w bliżej nieokreślonej przyszłości. Z kwestionowanej decyzji wynika, że przedmiotowy grunt został przeznaczony pod budowę szpitala. Od momentu jednak przekazania nieruchomości, do chwili obecnej, Gmina J. nie wykorzystała jej na cele wskazane w decyzji komunalizacyjnej, a część działki gruntu nr [...] (nieobjęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności) została sprzedana podmiotom trzecim. Z akt sprawy wynika, że również działka nr [...] (wyodrębniona z działki [...]) była przedmiotem przetargu w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej tej działki. Powyższe potwierdza, że skomunalizowana nieruchomość nie była związana z realizacją celu wskazanego w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ nadzoru wskazał, że decyzję komunalizacyjną oparto na zapisach jeszcze niezatwierdzonego uchwałą Rady Gminy J. planu zagospodarowania przestrzennego. Na skutek wniosku Gminy J. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2010 r. przytaczając wcześniejszą argumentację. Organ ponownie wskazał na konieczności stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1991 r. w części dotyczącej działki nr [...], z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej. Odnosząc się do zarzutów Gminy, że decyzja komunalizacyjna z dnia [...] sierpnia 1991 r. - w zakresie dotyczącym spornej działki - wywołała nieodwracalne skutki prawne z uwagi na przeniesienie jej własności na rzecz osób trzecich (akt notarialny z dnia [...] października 1992 r. (Rep. A nr [...]), organ wyjaśnił, iż fakt zbycia nieruchomości przez Gminę niewątpliwie nie był działaniem, jakie określono w decyzji Wojewody [...] (wybudowanie szpitala) a poza tym, innym aktem notarialnym z dnia [...] marca 1993 r. (Rep. A nr[...]), zawartym pomiędzy osobami fizycznymi, będącymi uprzednio stronami powołanej umowy sprzedaży z dnia [...] października 1992 r., a Gminą J., dokonano zamiany przedmiotowej nieruchomości na inne nieruchomości, będące własnością Gminy. W związku z powyższym, działka nr [...] objęta była majątkiem Gminy J., a tym samym, nie zachodziła w tym przypadku nieodwracalność skutków prawnych. W ocenie organu nie budził wątpliwości również fakt posiadania przez Nadleśnictwo J. statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. Minister podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, właściwa gmina oraz podmioty, które wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. Zdaniem organu akta niniejszej sprawy potwierdzają prawa Nadleśnictwa do bycia stroną toczącego się postępowania. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina J. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji I instancji i zarzucając naruszenie: 1. art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej poprzez niewłaściwą interpretację przesłanki związku z realizacją zadań gminy oraz poprzez bezpodstawne uznanie, że jej spełnienie warunkowane jest istnieniem obowiązującego planu miejscowego; 2. art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej poprzez błędne uznanie, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.); 3. art. 156 § 2 kpa poprzez wydanie decyzji stwierdzającej nieważność, pomimo wywołania przez unieważnioną decyzję nieodwracalnych skutków prawnych; 4. art. 28 i 29 kpa w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa poprzez brak zbadania legitymacji procesowej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo J. do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej; 5. art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 7 w zw. z art. 80 i 77 § 1 kpa poprzez niewykazanie, na czym w przedmiotowej sprawie ma polegać rażące naruszenie prawa; 6. art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 7 w zw. z art. 80 i 77 § 1 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie okoliczności faktycznych, które nie występowały w dacie wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1991 r.; 7. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez bezzasadne stwierdzenie nieważności decyzji w części; 8. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich argumentów podniesionych przez gminę w pismach oraz niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawiona w odpowiedzi na skargę. Wyrokiem z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 381/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych gminie może być przekazane tylko takie mienie ogólnonarodowe (państwowe), które jest aktualnie i bezpośrednio związane z realizacją jej zadań, a nie mienie mające pośredni wpływ na realizację tych zadań lub użyte na ten cel w bliżej nieokreślonej przyszłości. Powyższe oznaczało zdaniem Sądu, że organy prawidłowo uznały, iż nie było podstaw by w stosunku do spornej nieruchomości zastosować tryb przewidziany w przepisie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej. Przedmiotowy grunt miał bowiem zostać przeznaczony pod budowę szpitala, a okoliczności sprawy potwierdzały, że zadania gminy, wskazane w decyzji komunalizacyjnej, nie miały związku z zadaniami aktualnymi, bo odnosiły się ewentualnie do przyszłości. Sąd Wojewódzki, nie dopatrzył się również naruszenia przez organ zasad postępowania dowodowego. W jego ocenie również niezasadny był zarzut, dotyczący wywołania przez unieważnioną decyzję, nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż przedmiotowa nieruchomość - pomimo, że stała się przedmiotem obrotu - to również w jego wyniku nadal pozostaje własnością Gminy J.. Zaskarżając powyższy wyrok Gmina J., zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie zarówno prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, jak również naruszenie przepisów proceduralnych, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 56/12, uchylił zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA zarzucił, że zarówno w przypadku organu administracji publicznej, jak i Sądu I instancji, argumentacja zawarta w uzasadnieniach wydanych orzeczeń opierała się w zasadzie jedynie na analizie przepisów prawa materialnego, zapominając, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek konkretnego podmiotu, jakim było Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. W związku z powyższym w pierwszej kolejności, podstawowym obowiązkiem organu było ustalenie, czy wnioskodawca w tej sprawie posiadał interes prawny do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. Jedynie bowiem istnienie tego rodzaju interesu mogło uzasadniać potraktowanie podmiotu żądającego wszczęcia postępowania jako strony postępowania – w rozumieniu art. 28 k.p.a. NSA stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym kwestia interesu prawnego wnioskodawcy została całkowicie zmarginalizowana, zaś w postępowaniu sądowym pominięta, pomimo podnoszenia tego zarzutu w skardze. Sąd drugiej instancji wskazał, że wnioskując o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności wspomnianej wyżej decyzji komunalizacyjnej z 1991 r., Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. – jako uzasadnienie swojego interesu prawnego – wskazywało na przepisy art. 35 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (art. 4 ust. 1), a nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. W szczególności reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania i kieruje nadleśnictwie jako podstawową jednostką organizacyjną (art. 35 ust. 1). Przepis zaś art. 32 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, iż Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zdaniem NSA z uwagi zatem na taki sposób określenia przez stronę wnioskującą jej interesu prawnego, należało w analizowanej sprawie wyjaśnić, czy w dniu wniesienia wniosku oraz w dacie orzekania, Lasy Państwowe zarządzały spornym mieniem i czy Nadleśniczy Nadleśnictwa Jabłonna – w odniesieniu do spornego gruntu - prowadził samodzielnie gospodarkę leśną na podstawie planu urządzenia lasu. Plan taki – wg art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach – stanowi bowiem podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej a jego ustalenia - zgodnie z art. 20 ust. 2 w/w ustawy – dotyczące granic i powierzchni lasu - uwzględniane są w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto NSA zwrócił uwagę, że decyzją Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] września 1991 r. nr [...] - orzeczono o zezwoleniu na wyłączenie z państwowego gospodarstwa leśnego gruntów rolnych o powierzchni [...] ha oraz gruntów leśnych o powierzchni [...] ha wchodzących w skład oddziału [...] i [...] Nadleśnictwa i obrębu J. a ponadto zezwolono na ich częściowe wyłączenie z produkcji rolnej i leśnej. Wprawdzie, decyzja w toku postępowania okazała się być wadliwą, nie mniej jednak pozostaje nadal w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 za zm. – dalej ppsa), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że w związku z tym, że w przedmiotowej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, sąd pierwszej instancji stosownie do treści art. 190 ustawy ppsa, jako Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. W ocenie Sądu, skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie zakończone zakwestionowaną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 kpa, a jego przedmiotem była decyzja Wojewody [...] orzekająca o przekazaniu, na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, na rzecz Gminy J. własności nieruchomości. Postępowanie to wszczęte zostało z wniosku Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo J., co nakładało na organ administracji publicznej, do którego wpłynęło podanie, obowiązek kontroli legitymacji procesowej podmiotu je wnoszącego. Obowiązek ten jest o tyle istotny, że tylko podmiot mający interes prawny, którego źródłem są normy prawa materialnego, a więc mający przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, może skutecznie wnosić o merytoryczne rozpoznanie swojego żądania, poprzez uruchomienie postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Interesu prawnego, do którego odwołuje się wspomniany przepis nie można przy tym domniemywać. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych jego cechą jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z 12.01.2012 r. II OSK 2035/10, Lex nr 1121192). W niniejszej sprawie Minister przyznał wnioskodawcy przymiot strony w postępowaniu nadzorczym uznając, że podmiot ten wykazał, że jego interes prawny wynika z art. 35 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, a nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. W szczególności reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania i kieruje nadleśnictwie jako podstawową jednostką organizacyjną (art. 35 ust. 1). Przepis zaś art. 32 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, iż Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Z uwagi zatem na taki sposób określenia przez stronę wnioskującą jej interesu prawnego, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2013r. podniósł, że w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, czy w dniu wniesienia wniosku oraz w dacie orzekania, Lasy Państwowe zarządzały spornym mieniem i czy Nadleśniczy Nadleśnictwa J. – w odniesieniu do spornego gruntu - prowadził samodzielnie gospodarkę leśną na podstawie planu urządzenia lasu. Plan taki – wg art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach – stanowi bowiem podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej a jego ustalenia - zgodnie z art. 20 ust. 2 w/w ustawy – dotyczące granic i powierzchni lasu - uwzględniane są w ewidencji gruntów i budynków. Podkreślenia wymaga również - na co zwrócił uwagę NSA, że Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w [...] decyzją z dnia [...] września 1991 r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11 poz. 79) oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania przepisów w/w ustawy - orzekł o zezwoleniu na wyłączenie z państwowego gospodarstwa leśnego gruntów rolnych o powierzchni [...] ha oraz gruntów leśnych o powierzchni [...] ha wchodzących w skład oddziału [...] i [...] Nadleśnictwa i obrębu J., a ponadto zezwolono na ich częściowe wyłączenie z produkcji rolnej i leśnej. Wprawdzie, decyzja ta stała się następnie przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności i uznano, że naruszała ona rażąco prawo, ale postępowanie ta zakończyła reformatoryjna decyzja Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] sierpnia 1995 r. [...], w której organ nadzoru stwierdził jedynie, że decyzje Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] września 1991 r. nr [...] i z dnia [...] października 1991 r. nr [...], wydane na wnioski Zarządu Gminy J., zostały wydane z naruszeniem prawa. Powyższe zatem oznaczało, iż decyzja zezwalająca na wyłączenie spornego gruntu z majątku państwowego gospodarstwa leśnego, które funkcjonowało w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej z 1991 r., choć jako wadliwa, tym niemniej pozostaje nadal w obrocie prawnym. Wspomniane zaś wyżej państwowe gospodarstwo leśne działało na zasadzie ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.), która to ustawa obowiązywała do momentu wejścia w życie ustawy o lasach, to jest do dnia 1 stycznia 1992 r. a obecnie zastąpiło je, wprowadzone ustawą o lasach, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności nie zostały dostrzeżone przez organ nadzoru, co skutkowało nieuprawnionym - w świetle zgromadzonych w aktach dokumentów – przedwczesnym przyjęciem, że Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo J., przysługuje przymiot strony postępowania, a w konsekwencji wszczęciem i przeprowadzeniem na wniosek tego postępowania nadzorczego, w wyniku którego wyeliminowana została z obrotu prawnego decyzja komunalizacyjna. Oznacza to, że postępowanie nadzorcze przeprowadzone zostało przez Ministra bez wyjaśnienia kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanu faktycznego, a także przy niewłaściwej ocenie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, a więc z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 7, 77 § 1 kpa i 80 kpa, co mogło mieć niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Nieprawidłowo przeprowadzone pod względem procesowym przez organy nadzoru postępowanie, w zakresie ustalenia legitymacji skargowej osoby je inicjującej i konieczność jego ponownego przeprowadzenia, powoduje, że w chwili obecnej przedwczesne byłoby odnoszenie się do podniesionych w skardze zarzutów merytorycznych. Z tego też względu Sąd odstępuje od oceny ich zasadności i kontroli zgodności decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia komunalizacyjnego z wskazanymi w skardze przepisami prawa. W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Cyfryzacji i Administracji uwzględni ocenę prawną zwartą w niniejszym wyroku i przede wszystkim dokona oceny legitymacji skargowej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń podejmie stosowne rozstrzygnięcie, którego treści skład orzekający w niniejszej sprawie nie przesądza. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło