I SA/Wa 1562/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. K. W., wnioskiem z dnia 29 maja 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest renta w wysokości około [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz działka rekreacyjna. Skarżąca podkreśliła, że uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie domu (czynsz około [...] zł miesięcznie), wyżywienie oraz wydatki związane z leczeniem ([...] zł miesięcznie). W tej sytuacji nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 31 lipca 2013 r. wnioskodawczyni nadesłała dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej, w tym wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że na dzień 1 sierpnia 2013 r. saldo końcowe wynosiło [...] zł. W oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2013 r. wnioskodawczyni wskazała zaś m.in., że posiadane mieszkanie nie przynosi żadnych pożytków, gdyż nie jest wynajmowane oraz że w związku z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika dotychczas poniosła koszty w wysokości [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, osobom które ze względu na okoliczności życiowe, pozbawione są środków do niezbędnej egzystencji, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że K. W. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć trzeba, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca uzyskuje stały, miesięczny dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie, posiada ponadto dom, mieszkanie oraz działkę rekreacyjną. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji materialnej skarżącej nie można utożsamiać z sytuacją osób ubogich, bez środków do życia, nieposiadających jakiegokolwiek majątku. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych środków pieniężnych wygospodarować – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zwłaszcza, że nie ma ona nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne. Koszty sądowe, na obecnym etapie postępowania, sprowadzają się natomiast do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Pozostałe zaś, ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł i ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Jak podniesiono wyżej instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez wnioskodawcę środków na poniesienie kosztów sądowych jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Skarżąca, uzyskując wskazany wyżej stały, miesięczny dochód oraz posiadając dom i mieszkanie, do takich osób niewątpliwe nie należy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy zwłaszcza, w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia, czy zbycia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12 oraz z dnia 8 listopada 2012 r. ., sygn. akt I OZ 826/12). W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.