I SA/Wa 1562/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: - Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 29 maja 2013 r. K. W., reprezentowana przez adwokata, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z własnej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1562/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. K. W. złożyła sprzeciw od tego postanowienia. W związku z tym, że informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były, w świetle treści sprzeciwu, niewystarczające do ustalenia pełnej sytuacji majątkowej strony, Sąd wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia odpisów zeznań podatkowych z ostatnich dwóch lat, jeśli takie zeznania podatkowe były przez nią składane. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni poinformowała, że w ostatnich dwóch latach nie składała zeznań podatkowych, z uwagi na fakt, że jej jedynym dochodem jest renta. Na podstawie informacji przedstawionych przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wszystkich nadesłanych dokumentów Sąd ustalił, co następuje. K. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą samotną w wieku 67 lat. Źródłem utrzymania strony jest renta w wysokości około [...] zł netto miesięcznie. Posiadany majątek to dom o pow. [...] m², mieszkanie o pow. [...] m² oraz działka rekreacyjna. Uzyskiwany dochód wnioskodawczyni przeznacza na utrzymanie domu (czynsz około 1500 zł miesięcznie), wyżywienie oraz wydatki związane z leczeniem (700 zł miesięcznie). Z wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, że na dzień 1 sierpnia 2013 r. saldo końcowe wynosiło [...] zł. W oświadczeniu z dnia 6 sierpnia 2013 r. strona wskazała m.in., że posiadane mieszkanie nie przynosi żadnych pożytków, gdyż nie jest Sygn. akt I SA/Wa 1562/13 wynajmowane oraz że w związku z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika dotychczas poniosła koszty w wysokości 500 zł. Nie posiada kont i lokat dewizowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.) – następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona znajduje się w sytuacji materialnej, która rzeczywiście uniemożliwia dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Przy czym obowiązek wykazania, że brak jest możliwości poniesienia kosztów postępowania obciąża stronę. Podstawę oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy stanowią dane m. in. o wysokości dochodu w gospodarstwie domowym oraz wysokości stałych miesięcznych wydatków. Na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżącą informacji stwierdzić należy, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Posiadany majątek to dom o pow. [...] m², mieszkanie o pow. [...] m² oraz działka rekreacyjna. Uzyskiwany dochód wnioskodawczyni przeznacza na utrzymanie domu - czynsz około 1500 zł miesięcznie, wyżywienie oraz wydatki Sygn. akt I SA/Wa 1562/13 związane z leczeniem - 700 zł miesięcznie. Z wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, że na dzień 1 sierpnia 2013 r. saldo końcowe wynosiło [...] zł. W oświadczeniu z dnia 6 sierpnia 2013 r. strona wskazała m.in., że posiadane mieszkanie nie przynosi żadnych pożytków, gdyż nie jest wynajmowane oraz że w związku z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika dotychczas poniosła koszty w wysokości 500 zł. Zatem w świetle powyższego w tym wskazanego oświadczenia nie można uznać, że wnioskodawczyni znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji materialnej skarżącej nie można utożsamiać z sytuacją osób ubogich, bez środków do życia, nieposiadających jakiegokolwiek majątku. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez wnioskodawcę środków na poniesienie kosztów sądowych jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. W ocenie Sądu skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na koszty postępowania sądowego. Zwłaszcza, że nie ma ona nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne. Koszty sądowe, na obecnym etapie postępowania, sprowadzają się tylko do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Pozostałe zaś, ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie, co oddala ryzyko konieczności poniesienia jednorazowego wydatku w znacznej wysokości. Jednocześnie Sąd zauważa, iż każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia środków pieniężnych na ten cel. Przy czym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy zwłaszcza, w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia, czy zbycia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12 oraz z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 826/12). Prawo pomocy przyznawane jest bowiem osobom, które faktycznie nie posiadają żadnych środków finansowych, a tym samym Sygn. akt I SA/Wa 1562/13 mogłyby być pozbawione prawa do Sądu. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku skarżącej. Z uwagi na powyższe – uwzględniając całą przedstawioną przez stronę dokumentację oraz oświadczenia - Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.