I SA/Wa 161/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. G. i A. O. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 651/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. G. i A. O. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. G. i A. O. pismem z 15 listopada 2018 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tut. Sądu z 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 651/15, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania ich wniosku z [...] czerwca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 16 marca 2016 r. W związku z niewykonywaniem wskazanego wyroku i wnoszonymi w tym przedmiocie skargami, wyrokami z 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1729/16 oraz 8 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1618/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywny, odpowiednio w kwotach 1000 i 2000 złotych. W wyrokach tych stwierdzano jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po ostatnim wymienionym orzeczeniu akta administracyjne sprawy, wraz z odpisem prawomocnego wyroku, zwrócone zostały organowi 25 kwietnia 2018 r. Równolegle do postępowania odszkodowawczego prowadzone było przed Ministrem Inwestycji i Rozwoju postępowanie nadzorcze, zainicjowane wnioskiem K.G., mające za przedmiot decyzją Ministerstwa Gospodarki [...] z [...] czerwca 1958 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1958 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości przy ul. [...]. Postępowanie to zakończone została decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2018 r. nr [...] stwierdzającą nieważność przywołanych wyżej orzeczeń dekretowych. Wobec natomiast braku rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej, K.G.i A.O. pismem z [...] października 2018 r. ponownie wezwały Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 4 grudnia 2015 r., a następnie wniosły wskazaną na wstępie skargę, w której żądały: wymierzenia organowi grzywny w wysokości stosownej do jego bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie, biorąc pod uwagę kwotę przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2017; przyznanie na ich rzecz od Prezydenta [...] sumy pieniężnej w kwocie po 2000 złotych; a także zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi przedstawiły przebieg postępowania podkreślając, że dotychczas wymierzone grzywny nie odniosły żadnego skutku. Uzasadniając zaś żądanie przyznania sumy pieniężnej, odwoływały się do wyroków sądów administracyjnych, w których wrażano pogląd, że ów środek prawny winien być stosowane w sytuacji szczególnie rażącej zwłoki w rozpoznaniu sprawy, przy jednoczesnej obawie, że bez jego zastosowania wyrok nadal nie będzie wykonywana. Taka zaś sytuacja ich zdaniem zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdzie mimo upływu niemal 3 lat, nadal oczekują na wykonanie prawomocnego wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postanowieniem z [...]stycznia 2019 r. nr [...] z [...] stycznia 2019 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania dekretowego, które odżyło po wyeliminowaniu przez Ministra Inwestycji i Rozwoju wydanych w tym przedmiocie decyzji z 1958 r. Zwracał przy tym uwagę, że prowadzenie postępowania odszkodowawczego na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204) możliwe jest jedynie w sytuacji, w której były właściciel lub jego następcy prawni, nie mogą uzyskać do gruntu prawa użytkowania wieczystego w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie po myśli § 3 art.. 154 wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W konsekwencji czego nie stanowi także podstawy do wydania tego rodzaju orzeczeń fakt zawieszenie postępowania administracyjnego. Okoliczność taka będzie natomiast rzutowała na ocenę charakteru zaistniałej zwłoki, wymiar grzywny czy zasadność stosowania środka, o którym mowa w § 7 art. 154 p.p.s.a. W sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 651/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, który to termin ekspirował 16 maja 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, Prezydent [...] zawisłej przed nim sprawy administracyjnej meriti nie załatwił, a jedynie zawiesił z urzędu prowadzone w tym względzie postępowanie. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną, w okolicznościach faktycznych sprawy spełni grzywna w wysokości 3000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy, wynoszącym aktualnie 3 lata. Wymierzając ją w tej wysokości uwzględniono także okoliczność "odżycia" sprawy dekretowej po wyeliminowaniu ze skutkiem ex tunc uprzednio wydanych w niej decyzji. Ta z kolei -, jak trafnie zauważał organ w odpowiedzi na skargę - wyprzedza postępowanie odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z czym do jej zakończenia ta ostatnia sprawa nie może być merytorycznie rozpoznana. Mając zatem na uwadze skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności obiektywnie uniemożliwiającej zakończenie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa. Choć taką jej ocenę zawarto w uprzednio wydanych wyrokach. Po ich wydaniu zasadniczej zmianie uległy bowiem okoliczności faktyczno-prawne determinujące tempo rozpatrywania sprawy odszkodowania, związane z możliwością uzyskania w naturze praw do nieruchomości, za którą jest ono dochodzone. W tej sytuacji nie jest także zasadnym przyznanie od organu na rzecz skarżących żądanej sumy pieniężnej i z tego względu w powyższej części skarga została oddalona. Traci bowiem obecnie na znaczeniu funkcja dyscyplinująca, jaką obok funkcji kompensacyjnej charakteryzuje się ów środek prawny. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych(Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).