I SA/Wa 162/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Prezydent [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], orzekł, że świadczenie rodzinne w formie zasiłku rodzinnego, przyznane D. G. (dalej jako: "skarżącą") na synów S. i D. [...] decyzją z [...] sierpnia 2006 r. wypłacone w okresie od 1 listopada 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w łącznej wysokości [...] zł – stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Organ wskazał, że 4 lutego 2013 r. do akt sprawy dołączono zaświadczenie o dochodzie netto uzyskanym przez męża skarżącej za miesiąc października 2006 r. w wysokości [...] zł. 2. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2014 r., nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż mąż skarżącej uzyskał po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, dodatkowy dochód z związku z zawarciem w październiku 2006 r. umowy o pracę. Niemniej jednak obliczenie wysokości tego dochodu nastąpiło z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 18 ust.1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 ze zm.). Kolegium powołało się na przyjętą w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretację wyliczenia dochodu rodziny dla potrzeb stwierdzenia prawa do zasiłku rodzinnego, uwzględniającą podstawowe założenia wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz Konstytucji RP (m.in. w wyroku NSA z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1842/07, z 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 990/09 oraz z 9 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 1321/10.). Zgodnie z nią w oparciu o § 18 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. do dochodu rodziny za rok poprzedzający okres zasiłkowy powinien być doliczany dochód z roku następnego w wielkości odpowiadającej jego uzyskaniu w stosunku rocznym. Użyte w tym przepisie określenie "dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" należy rozumieć jako obowiązek dodania wielkości przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny obliczonego w skali rocznej uzyskanego po roku z którego dochód stanowił podstawę do ustalenia prawa do świadczeń. Zatem dochód dodawany z tytułu podjęcia zatrudnienia w roku rozpoczynającym okres zasiłkowy powinien być obliczany w skali roku. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącej winien być liczony w ten sposób, że do rocznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym rok zasiłkowy (2005 r.) należy doliczyć (wskazany w PIT 36 za rok 2006) dochód uzyskany przez męża skarżącej i dopiero od tak zsumowanego dochodu liczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny. Kolegium nakazało w ponownym postępowaniu prawidłowo ustalić dochód i stwierdzić, czy faktycznie nastąpiło przekroczenie progu dochodowego. 3. Skarżąca wniosła na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jej uchylenia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie: a) art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez brak przyjęcia, że świadczenia przyznane na synów skarżącej są świadczeniami nienależnie pobranymi; b) art. 7 w zw. z art. 77 Kpa w zw. z art. 80 Kpa poprzez brak dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy i zgromadzonych dowodów w sprawie; c) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 oraz § 3 Kpa poprzez wydanie decyzji bez jej elementów koniecznych; d) art. 138 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji, a następnie umarzającej postępowanie I instancji w całości. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że organ I instancji nie wykazał w sposób jasny jej winy. O fakcie podjęcia pracy przez męża organ był poinformowany. Skarżąca stwierdziła, że działała w dobrej wierze, a organ nie wykazał dlaczego dopiero po blisko 8 latach wszczął postępowanie. Zdaniem skarżącej, organ II instancji winien był rozpatrzyć sprawę zgodnie z zasadą praworządności i zasada prawdy obiektywnej. Natomiast w zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do zarzutów odwołania. 4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "Ppsa"). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 Ppsa. 2. Zarzuty skargi są całkowicie nieuzasadnione i nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, która w istocie jest korzystna dla skarżącej, gdyż eliminuje z obrotu prawnego decyzję zobowiązującą skarżącą do zwrotu nienależnego świadczenia. Już z tego powodu z uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy nie sposób mówić o naruszeniu zaskarżoną decyzją prawa materialnego czy procesowego, która miałaby wpływ na wynik sprawy. W szczególności wbrew zarzutowi skargi organ nie naruszył art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ w ogóle nie dokonał oceny, czy świadczenie jest nienależne, skoro nie dysponował prawidłowo ustalonym dochodem. Nie doszło do naruszenia żadnego z powołanych przepisów Kpa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. 3. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji podstawowe znaczenie ma kwestia dopuszczalności zastosowania przez organ drugiej instancji art. 138 § 2 Kpa. Zgodnie z jego treścią: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Zdaniem Sądu, okoliczność błędnego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia dochodu męża skarżącej za 2006 r. uzasadniała zastosowanie przez Kolegium tego przepisu. Dopiero bowiem prawidłowo ustalony dochód w stosunku rocznym na podstawie PIT 36 będzie mógł stanowić podstawę do oceny, czy pobrane przez skarżącą świadczenie miało charakter świadczenia nienależnego. Ponadto organ uczynił też zadość wymogowi art. 138 § 2 Kpa zdanie drugie i w uzasadnieniu decyzji (in fine) wskazał, aby w trakcie ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił w sposób prawidłowy dochód i ponownie ocenił sprawę. W świetle powyższego zaskarżoną decyzję uznać należy za prawidłową. 4. Wobec wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej w niniejszej sprawie, skarżąca będzie mogła w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji z jej udziałem podnosić zarzuty podniesione w odwołaniu oraz w skardze do Sądu, a zarzuty te będą przedmiotem oceny przez organ administracji rozstrzygający ponownie sprawę. Wskazać bowiem należy, że następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. Ponowne postępowanie, które się toczy przed organem pierwszoinstancyjnym nie jest ani dalszym ciągiem, ani też przedłużeniem postępowania z odwołania, gdyż po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 Kpa sprawa wraca do poprzedniego (pierwotnego) stanu i postępowanie przed organem pierwszej instancji toczy się od początku, zatem na nowo zostaje ustalony stan sprawy zarówno faktyczny, jak i prawny. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.