I SA/Wa 162/15

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., znak [...] w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z 21 maja 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane. Zachowując termin do wniesienia skargi kasacyjnej na powyższe orzeczenie, skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W swoim wniosku skarżąca podała, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwoma synami. Rodzina zamieszkuje w mieszkaniu o pow. [...] m². Środki utrzymania rodzina czerpie z wynagrodzenia skarżącej ([...] zł), wynagrodzenia męża ([...] zł). Pełnoletni syn skarżącej otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne z ZUS. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wstępie należy zwrócić uwagę na to, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym żądaniem wniesionym w tejże sprawie, wobec tego, że postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r. skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Występując z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni domaga się tym samym zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 12 marca 2015 r. w trybie określonym w art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia nie kończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana orzeczenia we wskazanym wyżej trybie jest możliwa, jeżeli dojdzie do zmiany okoliczności sprawy. Za zmianę okoliczności sprawy należy uważać zmianę w sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wskazującą na to, że przyjęta wcześniej w odniesieniu do tejże sytuacji ocena sądu powinna być uważana za nieaktualną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że w przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiana powinna być tego rodzaju, żeby w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy żądanie stało się uzasadnione. Chodzi zatem o zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy, przy czym na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że doszło do zmiany tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy, pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie NSA z 3 września 2015 r. sygn. II OZ 814/15; postanowienie NSA z 10 stycznia 2014 r. sygn. I OZ 1227/13). Mając na uwadze warunki zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy, stwierdzić należy, ze w rozstrzyganym przypadku analiza wniosku nie pozwoliła za uzasadnione traktować stanowiska, iż skarżąca wykazała, by doszło do zmiany jej sytuacji materialnej w stopniu uzasadniającym uwzględnić złożony przez nią wniosek. Ocena ta opiera się na stwierdzeniu, że dochody osób, w oparciu o które skarżąca, jak wyjaśniła, czerpie środki utrzymania nie zmieniły się. Wnioskodawczyni, jak podała w formularzu z dnia [...] lutego 2015 r., utrzymywała się z wynagrodzenia za pracę ([...] zł), obecnie także to świadczenie finansowe, jak wynika z oświadczenia, stanowi jej dochód. Podobnie ocena ta przedstawia się w odniesieniu do dochodów męża skarżącej, którego wynagrodzenie za pracę nie tylko nawet nie zmieniło się na niekorzyść, ale uległo podwyższeniu po podpisaniu kolejnej umowy o pracę (poprzednia umowa na czas określony wskazywała, że wynagrodzenie męża skarżącej wynosi [...] zł brutto, obecnie, według oświadczenia strony, [...] zł). W oparciu o powyższe składniki dochodów osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego skarżącej w postanowieniu z dnia 12 marca 2015 r. wyrażone zostało zapatrywanie, że sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie można utożsamiać z sytuacją osób nieosiągających jakiegokolwiek dochodu lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca jest bowiem w stanie z uzyskiwanego dochodu wygospodarować środki na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Ocena ta w rozpoznawanej sprawie nie uległa zmianie, skoro dochody skarżącej w analizowanym okresie porównawczo nie uległy zmianie, a z treści kolejnego wniosku nie wynika, by wydatki skarżącej na przestrzeni kilku miesięcy (marzec-sierpień) powiększyły się w sposób istotny. Na sytuację majątkową rodziny nie ma wpływu sytuacja materialna pełnoletniego syna, albowiem w poprzednim wniosku skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się on samodzielnie. Zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 marca 2015 r. stanowisko, zgodnie z którym zamieszkujący z wnioskodawczynią syn przynajmniej w minimalnym stopniu powinien partycypować w kosztach utrzymania mieszkania nie stało się zaś nieaktualne, uwzględniając, że przyznane synowi skarżącej świadczenie rehabilitacyjne pozwala mu na wywiązanie się ze wskazanego wyżej wymagania. Powyższe oznacza, że złożony wniosek w zakresie opisu sytuacji majątkowej skarżącej nie zawiera informacji nawiązujących do braku możliwości partycypowania skarżącej w kosztach postępowania, które potwierdzałyby, że wystąpienie z kolejnym wnioskiem było działaniem opartym na innej przesłance, aniżeli niezgadzanie się z wadliwym stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu z dnia 12 marca 2015 r. Zgłoszone przez skarżącą żądanie zostało rozpoznane jedynie w zakresie odnoszącym się do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, albowiem w odniesieniu do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia z mocy prawa, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Ze względu na istnienie ustawowego zwolnienia wnioskodawczyni z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie jej wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, co prowadziło do umorzenia postępowania w tej części. Mając to na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., stwierdzając brak podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, orzeczono jak w sentencji.