I SA/Wa 162/15

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., znak [...] w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, 2) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, umarzając postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego postanowienia wskazano, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy był już kolejnym żądaniem wniesionym w tejże sprawie wobec tego, że postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Występując z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni nie wykazała, by doszło do zmiany jej sytuacji materialnej w stopniu uzasadniającym uwzględnić złożony przez nią kolejny wniosek. Ocena ta wynikała z faktu, że dochody skarżącej nie uległy zmianie, a z treści kolejnego wniosku nie wynikało także, by wydatki strony na przestrzeni ostatnich miesięcy powiększyły się w sposób istotny. Postanowieniem z dnia 27 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw skarżącej od powyższego postanowienia. Zażalenie skarżącej na ww. postanowienie Sądu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. sygn. I SA/Wa 162/15. Odrębnym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. I SA/Wa 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu od wniesienia sprzeciwu. Zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 14 kwietnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. I OZ 693/16. Kolejnym postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. I OZ 852/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 8 lutego 2016 r. pozostawiającej bez rozpoznania wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 27 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15. W ślad za złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 27 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 skarżąca ponownie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W przedstawionym formularzu PPF skarżąca podała, że zamieszkuje z mężem oraz dwójką synów w mieszkaniu o pow. [...] m². Nie posiada oszczędności. Środki utrzymania czerpie z dochodów z wykonywanej pracy swojej i męża (dochody netto odpowiednio – [...] zł i [...] zł) oraz świadczenia rentowego syna ([...] zł). Szczegółowo wymienione deklarowane wydatki rodziny, nie obejmujące wydatków na żywność, zbiorczo mają nie przekraczać, jak podano, kwoty [...] zł Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pryzmat treści powyższego przepisu powinien zostać oceniony rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy, albowiem do zasadności żądania przyznania skarżącej prawa pomocy Sąd rozpoznający jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. odniósł się już w postanowieniu referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15. Ponowiony wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie mógł skutkować zmianą tejże decyzji procesowej, albowiem jak wskazano w postanowieniu referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15, wobec niezmienionych okoliczności faktycznych sprawy, stanowisko o możliwości partycypowania skarżącej w kosztach postępowania należało uznać za wiążące. Tak formułowany pogląd zachował swoją pełną aktualność również w odniesieniu do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy obecnie rozpoznawanego. Nie jest bowiem tak, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy skutkuje zobowiązaniem organu sądowego do ponownej oceny sytuacji materialnej składającego wniosek w znaczeniu jakie tejże ocenie nadaje zobowiązanie do ustalenia całościowych dochodów i wydatków gospodarstwa domowego prowadzonego przez stronę oraz odniesienia ich do wydatków, jakie wiążą się z prowadzeniem sporu przed sądem administracyjnym. Zobowiązanie to, mające swoją podstawę w treści art. 165 p.p.s.a., ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia, czy sytuacja materialna wnioskodawcy, która została oceniona wiążąco w poprzednio wydanej decyzji procesowej zmieniła się na tyle, że pozostaje nieadekwatna do warunków bytowych, w jakich znajduje się wnioskodawca obecnie (por. postanowienie NSA z 3 września 2015 r. sygn. II OZ 814/15; postanowienie NSA z 10 stycznia 2014 r. sygn. I OZ 1227/13). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, ze występując z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni nie wykazała, by tak rozumiany warunek zmiany postanowienia odmawiającego przyznania jej prawa pomocy został w sprawie spełniony. Nie zmieniła się bowiem sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawczyni w stopniu, który dezaktualizowałby wcześniej wyrażoną ocenę możliwości partycypowania skarżącej w kosztach postępowania. Wnioskodawczyni wraz z mężem tak wcześniej, jak i obecnie utrzymują się z dochodów z wykonywanej pracy. Ich wysokość nie zmieniła się na niekorzyść, mając na uwadze wskazane w oświadczeniu kwoty uzyskiwanych dochodów. Rozważając deklarowane wydatki rodziny, niezależnie od wątpliwości jakie się mogą rodzić na tle traktowania wszystkich podanych wydatków jako wydatków koniecznych, nie powinno ulegać wątpliwości, że zobowiązaniom rodziny w żaden sposób nie można przypisać cechy szczególności, albowiem stanowią one w przeważającej mierze zwykłe wydatki regularnie ponoszone w innych gospodarstwach domowych. Z tego względu, uznać należało, że przez pryzmat ich ponoszenia przez rodzinę została sformułowana w postanowieniu z dnia 12 marca 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 teza o posiadaniu przez skarżącą realnej możliwości równoczesnego ponoszenia wydatków tak związanych z utrzymaniem, jak i prowadzeniem postępowania przed Sądem, w tym wygospodarowania środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Powoduje to, że w warunkach związania tym stanowiskiem Sądu można w rozpoznawanej sprawie powyżej przedstawiony wniosek jedynie podtrzymać. Powyższe oznacza – i w tym zakresie należy powtórzyć zapatrywanie wyrażone w postanowieniu z dnia 25 września 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 - że złożony wniosek w zakresie opisu sytuacji majątkowej skarżącej nie zawiera informacji nawiązujących do braku możliwości partycypowania skarżącej w kosztach postępowania, które potwierdzałyby, że wystąpienie z kolejnym wnioskiem było działaniem opartym na innej przesłance, aniżeli niezgadzanie się z wadliwym, w ocenie strony, stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu z dnia 12 marca 2015 r. Zgłoszone przez skarżącą żądanie zostało rozpoznane jedynie w zakresie odnoszącym się do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, albowiem w odniesieniu do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia z mocy prawa, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Ze względu na istnienie ustawowego zwolnienia wnioskodawczyni z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie jej wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, co prowadziło do umorzenia postępowania w tej części. Mając to na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., stwierdzając brak podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, orzeczono jak w sentencji.