I SA/Wa 1627/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. J. B. pismem z dnia 24 sierpnia 1989 r. wystąpiła o ekwiwalent za mienie pozostawione przez W. B. na terenach zajętych przez ZSRR we wsi [...], pow. [...], woj. [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr Wojewoda [...], na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), pozytywnie ocenił spełnienie przez J. B. wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, umożliwiające uzyskanie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Następnie pismem z dnia 4 lutego 2016 r. Wojewoda [...] wezwał wnioskodawczynię do dołączenia operatów szacunkowych, sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, dotyczących wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz nieruchomości nabytej w ramach rekompensaty. W odpowiedzi J. B. w piśmie z dnia 25 kwietnia 2016 r. poinformowała Wojewodę [...], iż nie zgadza się na przyznanie jej 20% rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Oczekuje ona zwrotu 100% wartości mienia. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., decyzją z dnia 3 czerwca 2016 r. odmówił potwierdzenia na rzecz J. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez W. B. w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...], obecnie [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wojewódzki podał, że J. B. nie wypełniła obowiązków, określonych w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. Brak jest zatem podstaw do wydania na jej rzecz decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez W. B. w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...]. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia J. B. oświadczyła, że wartość mieszkania, które uzyskała w ramach rekompensaty, stanowi niewielką wartość w stosunku do mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP. Ponadto stwierdziła, że dostarczy operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, dotyczący przedmiotowych nieruchomości, po otrzymaniu potwierdzenia uznania jej roszczeń w kwocie stanowiącej 100% wartości nieruchomości pozostawionej. Do ww. pisma załączyła kserokopię zaświadczenia z dnia [...] października 1990 r. wskazującego, że zrealizowała ona uprawienia do rekompensaty za mienie pozostawione za granicą w wysokości [...] zł, w postaci nabytego lokalu mieszkalnego w B. Pozostała niezrealizowana wartość pozostawionego mienia to [...] zł. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Organ odwoławczy uzasadnił, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., pozytywnie ocenił spełnienie przez J. B., jako spadkobierczynię właściciela pozostawionej nieruchomości, wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy i wezwał stronę, m.in. do przedłożenia operatów szacunkowych, dotyczących nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP oraz nabytego w ramach rekompensaty prawa własności nieruchomości. W odpowiedzi strona postępowania stwierdziła, że przedstawi żądane od niej operaty szacunkowe, gdy organ wojewódzki uzna jej roszczenia co do 100% wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP. Podniosła, iż wartość rekompensaty została już stwierdzona w zaświadczeniu Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 1991 r., nr [...]. W niniejszej sprawie, w ocenie Ministra, nie ma wątpliwości co do tego, iż wezwana nie przedłożyła żądnych operatów szacunkowych. Tym samym nie wypełniła jednej z przesłanek, zawartej w treści art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., niezbędnej do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 6 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje osobie, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa. W takim wypadku wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, w wysokości 20% wartości pozostawionych nieruchomości, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Powyższe oznacza, iż ocenę stopnia realizacji przez wnioskodawców prawa do rekompensaty, dokonuje organ, bowiem jeżeli wartość nieruchomości nabytej w ramach rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewyższa 20% wartości pozostawionej nieruchomości, wydaje się decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Organ wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż nastąpiła częściowa realizacja prawa do rekompensaty, gdyż decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy B. z dnia [...] maja 1990 r., nr [...] J. B. uzyskała w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat nieruchomość położoną w B. przy ulicy [...], składającą się z działki nr [...], zabudowanej o powierzchni [...] ha. Na podstawie zaś orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1998 r., wydanego przez Urząd Miasta B. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, J. B. stała się właścicielką w [...] części gruntu. Brak złożenia operatów szacunkowych, stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej, na mocy art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. I SA/Wa 73/10, I SA/Wa 1739/09, sygn. akt I SA/Wa 52/11, sygn. akt I SA/Wa 17/10). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. B. wskazując, że nie zgadza się z decyzją odmowną. Ponadto skarżąca opisała historię swoich starań o rekompensatę i wskazała, że domaga się rekompensaty w wysokości 100% wartości pozostawionego mienia, pomniejszonej o wartość otrzymanego mieszkania. Z uwagi na brak zapewnienia przez organ otrzymania rekompensaty we wskazanej przez skarżącą wysokości, nie przedłożyła operatów szacunkowych. Odpowiadając na skargę organ Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie w całości, jako bezzasadnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ był uprawniony od odmowy przyznania prawa do rekompensaty, w związku z brakiem przedłożenia przez wnioskodawczynię - mimo stosownego wezwania - operatów szacunkowych, określających ceny nieruchomości pozostawionej i nabytej w ramach częściowej realizacji tego prawa. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu powyższej kwestii, po pierwsze stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. W postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę do: - wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, określonej w art. 13 ust. 1; - wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu; - dołączenia do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; - w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Oznacza to, że ustawodawca obowiązkiem przedłożenia operatów szacunkowych obarczył stronę wnioskującą o rekompensatę. Zatem wykazanie wartości pozostawionych i nabytych nieruchomości należy do skarżącej. Po drugie, obowiązek organu, polegający na uwzględnieniu faktu częściowego zrealizowania prawa do rekompensaty, został uregulowany w art. 6 ust. 3 i art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Prawo do rekompensaty przysługuje bowiem także osobie, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa. W takim wypadku wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, w wysokości 20% wartości pozostawionych nieruchomości, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. W niniejszym przypadku organ I instancji zrealizował nałożone na niego ustawą obowiązki i postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r. ocenił spełnienie przez Jadwigę Brodowską wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, umożliwiające uzyskanie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jednocześnie wezwał ją do przedłożenia niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy operatów szacunkowych, do czego, jak już stwierdzono, był uprawniony. W tym miejscu należy wyjaśnić, że skarżąca nie może oczekiwać w obecnym stanie prawnym realizacji prawa do rekompensaty w wysokości wyższej niż 20% wartości pozostawionych nieruchomości, gdyż taka wartość maksymalna wynika z przytoczonych powyżej przepisów prawa, a ustawodawca na taki właśnie procent określił wysokość rekompensaty. Stanowi ona maksymalnie 20% wartości pozostawionego mienia. Ponadto, przedstawione stanowisko, że w postępowaniu o potwierdzanie prawa do rekompensaty należy uwzględnić każdą częściową realizację tego prawa wynika także z orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym z powołanych przez Ministra orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 2016/07 oraz z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 776/08. Rekompensata nie jest to bowiem uprawnienie cywilne – jak zdaje się sądzić skarżąca, lecz ma ona charakter świadczenia pomocowo-odszkodowawczego, zatem stanowi uprawnienie publiczno-majątkowe. Z tych względów ustawodawca określił w ustawie z 2005 r. zasady określania wartości tego uprawnienia, nie odwołując się przy tym do przepisów Kodeksu cywilnego. Skoro organ, będąc zobowiązany przepisami prawa, ma obowiązek uwzględnić każdą uprzednią realizację prawa do rekompensaty i jednocześnie jest uprawniony do żądania przedłożenia mu stosownych operatów szacunkowych, określających wartość uprzednio zrealizowanej rekompensaty oraz wartość pozostawionej nieruchomości poza obecnymi granicami RP - to w braku możliwości ustalenia tych okoliczności, mimo odpowiedniego pouczenia wnioskodawczyni o konsekwencjach nieuczynienia zadość wezwaniu, uprawniony jest do odmowy przyznania rekompensaty. Zgodnie bowiem z art 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 tego aktu, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Nie może bowiem zostać w inny sposób, zgodny z ustawą, wykazane, iż wnioskodawca spełnia wymogi uprawniające do przyznania rekompensaty. W tych okolicznościach żądania skarżącej należy uznać za całkowicie pozbawione podstaw prawnych. Reasumując organ rzetelnie zgromadził materiał dowodowy w sprawie, prawidłowo zbadał jej stan faktyczny, co znalazło wyraz w wydanym orzeczeniu, którego uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.