I SA/Wa 1646/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] marca 2013 r., nr [...], orzekającą o zwrocie przez Z. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz D. S. i A. S. w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] Wójt Gminy S. ustalił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych do alimentów D. S. i A. S. na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., w wysokości zasądzonych alimentów tj. po 200 złotych na każdą uprawnioną miesięcznie. O treści decyzji dłużnik alimentacyjny – Z. S. został poinformowany zawiadomieniem z [...] października 2011 r. Decyzją z [...] marca 2013 r., wydaną na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), Wójt Gminu S. zobowiązał Z. S. do zwrotu ww. świadczeń w łącznej wysokości [...] złotych (po [...] złotych, w odniesieniu do świadczeń wypłaconych na rzecz każdej uprawnionej), wraz z odsetkami ustawowymi, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na decyzję przyznająca świadczenia i fakt ich wypłaty, jak też przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Od decyzji tej dłużnik alimentacyjny wniósł odwołanie, kwestionując w nim swoje ojcostwo w odniesieniu do uprawnionych. Podnosił mianowicie, że nie zostały przeprowadzone w tym względzie stosowne badania DNA oraz został pozbawiony od samego początku ojcostwa przez sąd, gdyż nie jest ojcem biologicznym ww. dzieci. Odwołując się zaś do przepisów kodeksu opiekuńczego i rodzinnego, w tym art. 1441 kodeksu, a także art. 5 kodeksu cywilnego wywodził, że w takiej sytuacji może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego, gdyż żądania od niego alimentów na rzecz obcych osób, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W następstwie rozpoznania powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2013 r. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję Wójta Gminy S. Wskazując na treść art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Kolegium wywodziło, że z przepisu tego wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu organowi właściwemu wierzyciela świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Na organie właściwym wierzyciela ciąży zaś obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Odnosząc się zaś do podniesionych w odwołaniu argumentów, Kolegium wskazało, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, obejmującym m.in. akt urodzenia i prawomocne wyroki wskazujące na ciążący na odwołującym się obowiązek alimentacyjny. Organ zauważył jednocześnie, że w niniejszej sprawie, która prowadzona jest na podstawie prawa administracyjnego nie mają zastosowanie cytowane w odwołaniu przepisy prawa cywilnego czy rodzinnego, jak również powiązane z nimi orzecznictwo sądów powszechnych. W podsumowaniu uzasadnienia Kolegium poinformowało stronę, o przewidzianym w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. trybie stosowania ulg przy spłacie przedmiotowych należności, w postaci możliwości ubiegania się o ich umorzenia w całości lub części, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności. Na powyższą decyzję Z. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi powtórzył on podnoszone na etapie postępowania odwoławczego argumenty o braku podstaw do żądania od niego wypłaty alimentów na rzecz D. i A. S., które nie są jego dziećmi. Zarzucał ich matce, że bezprawnie dokonała wskazania jego osoby jako ojca w urzędzie stanu cywilnego. Wskazywał także na trzykrotną odmowę z jej strony przeprowadzenia badań DNA. Powołał się ponadto na wyrok z dnia [...] września 2009 r. (bez podania sygnatury oraz oznaczenia sądu), w którym miała być opisana sytuacja, dotycząca próby uzyskania przez M. Z. (matkę dzieci) alimentów bez tytułu wykonawczego, na podstawie ksero nieprawomocnego wyroku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] marca 2013 r., zobowiązującą Z. S. – jako dłużnika alimentacyjnego - do zwrotu wypłaconych na rzecz D. i A. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., wraz z ustawowymi odsetkami. Nie jest nią natomiast objęta kwestia istnienia samego obowiązku alimentacyjnego. Pod względem podmiotowym i przedmiotowym, wynikający z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788) obowiązek alimentacyjny, konkretyzowany jest bowiem przez sąd powszechny w wydanym w tym względzie wyroku (względnie w drodze ugody zawartej przed tym sądem). To ten sąd zatem, a nie organ administracji publicznej, ani kontrolujący działalność organu sąd administracyjny określa kto z kręgu podmiotów zobowiązanych, jest w konkretnym stanie faktycznym i prawnym zobligowany do wypełnienia obowiązku alimentacyjnego, w jakiej ma to nastąpić formie, wysokości i w jakim okresie czasu. Podobnie poza zakresem kognicji sądu (a wcześniej organów administracji publicznej) pozostaje sprawa ewentualnego zaprzeczenia ojcostwa. Z tego względu podnoszone przez skarżącego argumenty, koncentrujące się na tych okolicznościach, nie poparte przy tym żadnym orzeczeniem sądowym, wykluczającym istnienie jego obowiązku alimentacyjnego w stosunku do ww. uprawnionych (skonkretyzowanego wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 1998 r. sygn. akt [...] opatrzonym w klauzulę wykonalności), nie mogły skutecznie podważyć legalności zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawą tej decyzji jest natomiast art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Przepis ten w ust. 1 tego stanowi, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 tego artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Dłużnikiem alimentacyjnym zaś, stosownie do definicji ustawowej zawartej w art. 2 pkt 3 omawianej ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Posłużenie się przez ustawodawcę w redakcji ww. art. 27 ust. 2 zwrotem "organ właściwy wierzyciela wydaje (...) decyzję (...)" oznacza, że podjęcie w tym względzie rozstrzygnięcia nie zostało pozostawione uznaniu organu, lecz jest tzw. rozstrzygnięciem związanym. Postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń jest zaś, w świetle ww. regulacji prawnych, postępowaniem znacznie uproszczonym i sprowadza się ono w istocie do ustalenia czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone (por. wyroki: NSA z dnia 5.10.2011 r. I OSK 800/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń, WSA z dnia 21.10.2010 r. II SA/Po 491/10, Lex nr 754443 ). W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest natomiast, że decyzją Wójta Gminy S. z [...] października 2011 r. nr [...] ustalone zostało prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. i A. S. na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., w wysokości zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 1998 r. alimentów tj. po [...] złotych na każdą uprawnioną miesięcznie, a to wobec bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec skarżącego. Z akt sprawy nie wynika przy tym by decyzja ta została skutecznie podważona, a to oznacza, że z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania uzyskała ona walor ostateczności. Świadczenia te jak wskazał organ pierwszej instancji zostały uprawnionym wypłacone. Wprawdzie w aktach przekazanych do sądu brak dowodu potwierdzającego ich wypłatę, niemniej okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącego, a tym samym nie ma podstaw do podważania w tym zakresie wiarygodności ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez organ. Skoro zatem skarżący był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz D. i A. S. i z obowiązku tego się nie wywiązywał, czego konsekwencją było wydanie przez Wójta Gminy S. ostatecznej decyzji z [...] października 2011 r. przyznającej uprawnionym świadczenia (które zostały im wypłacone), to po zakończeniu okresu świadczeniowego określonego tą decyzją - z mocy art. 27 ust. 2 powołanej ustawy - organ administracji publicznej zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia nakazującego skarżącemu ich zwrot. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego, a w toku jej podejmowania nie uchybiono w sposób istotny normom procedury administracyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.