I SA/Wa 1661/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. Ł. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 711/16 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz K. Ł. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 3 czerwca 2022 r. K. L. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 711/16. Skarżący podniósł, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpoznania wniosku z 13 kwietnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. "[...]" cz. C, dz. [...], rej. hip. [...] – w terminie dwóch miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze podniesiono, że pomimo trzech wyroków wymierzających grzywnę oraz kolejnego pisemnego wezwania do wykonania wyroku z 6 października 2016 r. organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Wniesiono o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 6000 złotych, zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane były czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynika z konieczności wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie mającej skomplikowany charakter. Prezydent podniósł, że 17 czerwca 2022 r. wydana została decyzja w sprawie, przez co niniejsza skarga nie ma wpływu na szybkość zakończenia postępowania. Ponadto organ wniósł o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 6 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 711/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. "[...]" cz. C, dz. [...], rej. hip. [...] – w terminie dwóch miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 798/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 1000 złotych za niewykonanie wyroku z 6 października 2016 r., stwierdził, że bezczynność prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałej części. Wyrokiem z 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 73/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 2000 złotych i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałej części. Następnie wyrokiem z 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 126/19 tenże Sąd wymierzył organowi grzywnę w kwocie 5000 złotych, stwierdził, że bezczynność prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałej części. Odpis wyroku z 19 czerwca 2019 r. ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami sprawy organ otrzymał 16 października 2019 r. Dalsze czynności w sprawie zostały podjęte 10 czerwca 2020 r., kiedy zlecono sporządzenie opracowania geodezyjnego. Opracowanie to wpłynęło do organu 27 kwietnia 2021 r. Pismem z 24 maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego wezwał organ do wykonania wyroku z 6 października 2016r. Pismem z 30 maja 2022 r. prezydent zawiadomił o prawie do wypowiedzenia się na temat zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Decyzją z 17 czerwca 2022 r. nr 255/SD/2022 organ umorzył postępowanie w sprawie. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że na dzień wniesienia skargi Prezydent m.st. Warszawy nie wykonał wyroku z 6 października 2016 r. pomimo pisemnego wezwania, zaś zgodnie z art. 154 § 3 ppsa wydanie decyzji po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania ani oddalenia skargi. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Okoliczności wskazywane przez organ nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 13 kwietnia 2015 r., a zatem toczyło się ponad siedem lat, zaś termin wyznaczony w wyroku z 6 października 2016 r. upłynął bezskutecznie 25 marca 2017 r., co oznacza, że decyzję w sprawie wydano z ponad pięcioletnim opóźnieniem. Nadto nie można pominąć faktu, że jest to czwarty z kolei wyrok wymierzający grzywnę w tym samym przedmiocie, a także faktu, że jedyną odnotowaną czynnością po otrzymaniu poprzedniego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności jest zlecenie opracowania geodezyjnego, co nastąpiło ponad siedem miesięcy po jego otrzymaniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości wyższej niż wymierzona w poprzednim wyroku, tj. 6000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, a także stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu w warunkach niniejszej sprawy warunki takie nie zachodzą, jako że organ wydał już decyzję, a zatem nakładanie dodatkowych sankcji finansowych nie przyspieszy już rozpoznania sprawy, a taki jest podstawowy cel skargi na niewykonanie wyroku. Z tych względów Sąd oddalił skargę w zakresie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w zakresie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz.265). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych.