I SA/Wa 1806/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz E. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (organ/[...]WINGiK) decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. W. uchylił decyzję Starosty [...] z [...] maja 2020 r. znak [...] odmawiającą wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków działki nr [...] położonej w obrębie [...], gmina [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...].02.2020 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek E. W. o wykreślenie z ewidencji gruntów działki [...] położonej w [...], gmina [...]. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że grunt ten to część działki [...], stanowiący dróżkę, na którą wydano akt własności ziemi [...]. W załączeniu przedłożyła wyrysy z ewidencji gruntów i budynków z lat 2010 i 2012, zgodnie z którymi teren aktualnej działki [...] stanowi część działki [...], w zakresie której ujawniono użytek gruntowy "dr" oraz inne dokumenty. Pismem z dnia [...].03.2020 r. Starosta [...] zawiadomił właścicielki działki [...] i [...] z obrębu [...], gmina [...], że z wniosku E. W. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków przedmiotowej działki, a także poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości składania uwag. W odpowiedzi na powyższe A. O. - współwłaścicielka działki ewidencyjnej [...] - pismem z dnia [...].03.2020 r. wskazała, że działka [...] była wykazana w operacie założenia ewidencji gruntów z 1969 i znajdowała się we władaniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Stanowiła ona dojazd do działki [...]. Usunięcie działki ewidencyjnej [...] z ewidencji gruntów będzie skutkowało pozbawieniem jej działki dostępu do drogi publicznej. Identyczne stanowisko zajęła B. D. - współwłaściciel działki [...] - w swoim wystąpieniu z dnia [...].03.2020 r. W dniu [...].05.2020 r. Starosta [...] wydał decyzję, znak [...] odmawiającą wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków działki [...] położonej w obrębie [...], gmina [...]. W uzasadnieniu wskazano, że położenie oraz przebieg granic działki [...] został wskazany w trakcie założenia ewidencji gruntów i budynków wsi [...], zgodnie z operatem technicznym [...]. Na mapie ewidencyjnej oraz szkicu polowym powyższa działka została wykazana jako droga o szerokości 3 m, zaś w protokole z ustalenia stanu władania z dnia [...].04.1963 r. jako władającego wskazano Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych. We wspomnianej dokumentacji ujawniono również zasięg działki [...]. Nie obejmował on działki [...]. Niemniej jednak pominięcie podczas zakładania ewidencji gruntów obliczenia powierzchni działki nr [...] spowodowało w konsekwencji błędne obliczenie powierzchni działki [...] oraz nie wykazanie działki [...] w opisanym rejestrze gruntów. Organ wskazał również, że w sprawie ujawnienia przedmiotowej działki toczyło się postępowanie administracyjne, zakończone decyzją Starosty [...] z dnia [...].02.2014 r. E. W. pismem z dnia [...] maja 2020 r. odwołała się od decyzji Starosty [...] z dnia [...].05.2020 r., znak [...], zarzucając, że działka [...] o powierzchni [...] ha została wydzielona z działki [...] o powierzchni [...] ha, nie pomniejszając jednocześnie powierzchni działki [...] o powierzchnię nowo wydzielanej nieruchomości. Ponadto zaznaczono, że dokonano powyższego bez powiadomienia właścicielki działki [...]. W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym organ wskazał że w myśl art. 7d pkt 1 ww. ustawy oraz § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zadaniem starostów jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami źródłowymi. Stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawą aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków są: przepisy prawa, dokumenty, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 ww. ustawy, materiały zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W razie wykrycia błędnych informacji ich aktualizacja następuje z urzędu. Zgodnie z art. 24 ust. 2b powyższej ustawy aktualizacja danych ewidencyjnych może być dokonana w drodze czynności materialno - technicznej jedynie na podstawie: przepisów prawa, wypisów z ksiąg wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku, zgłoszeń rozbiórki budynku, wpisów w innych rejestrach publicznych, a także na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy lub wnioskodawców. W pozostałych przypadkach, stosownie do art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, aktualizacja jest dokonywana w drodze decyzji administracyjnej. Jak stanowi § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienie nowych danych ewidencyjnych, wyeliminowanie danych błędnych. Zgodnie z § 45 ust. 2 w/w rozporządzenia przy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, wykorzystuje się źródła danych, o których mowa w § 35, tj.: • materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, • wyniki pomiarów fotogrametrycznych; • wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych; • dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne; • dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne; • dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej; • wyniki oględzin. Organ wskazał, że aktualna działka ewidencyjna [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...], gmina [...] została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...].02.2014 r., znak [...]. W ocenie organu II instancji zasadność ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków przedmiotowej działki ewidencyjnej była już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia. W obrocie prawnym pozostaje w/w decyzja administracyjna orzekająca o wykazaniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...] działki nr [...]. Zachodzi wiec tożsamość stosunku administracyjnoprawnego pomiędzy przedmiotowym postępowaniem a postępowaniem zakończonym w/w decyzją. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany, (por. wyroki: NSA z 24 maja 2019 roku sygn. akt I OSK 1817/17, WSA w Warszawie z 30 maja 2019 r sygn. akt VIII SA/Wa 250/19). W ocenie organu nie budzi wątpliwości tożsamość w zakresie przedmiotu postępowania, a więc działki [...], stanowiącej ówcześnie część działki [...]. Dokumentacja przekazana przez organ I instancji nie wskazuje, aby organ dysponował nowym materiałem dowodowym, wytworzonym po zakończeniu postępowania znak [...], co potwierdza tożsamy stan faktyczny i prawny. Organ wskazał, że niezrozumiałym jest pominięcie właścicieli działki [...] z obrębu [...], gmina [...] jako stron w postępowaniu [...], w sytuacji, gdy jego przedmiotem był grunt stanowiący część ówczesnej działki [...], co podkreśla również E. W. w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2020 r. znak [...]. Organ podniósł, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Zdaniem organu należy mieć jednak na uwadze, że zgodnie z art. 146 wspomnianej ustawy, uchylenie decyzji z przyczyn, o których mowa powyżej, nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Organ podał także, że działając na podstawie art. 7b ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 276 ze zm.), w ramach nadzoru nad działaniami administracji geodezyjnej i kartograficznej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odrębnym postępowaniu zbada, czy decyzja Starosty [...] z dnia [...].02.2014 r., znak [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które mogłoby stanowić przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła E. W. zaskarżając tę decyzje w części w jakiej umarza postępowanie pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego art. 22 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez jego błędną interpretacje, skutkującą błędnym przyjęciem przez organ I instancji i organ II instancji, że podmiotem uprawnionym do zgłoszenia zmian objętych ewidencją gruntów Staroście Powiatowemu w [...] jest jako właściciel F. i C. W., w sytuacji gdy osoby te nie były właścicielem, czego organ I instancji dał wyraz w treści decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] stwierdzając, że obecna w zakresie działki nr [...] o pow. [...] ha oznaczonej symbolem "dr’ jest "właściciel nieustalony", w sytuacji gdy jedynym właścicielem jest skarżąca E. W. (patrz księga wieczysta nr [...]), co miało wpływ na wydanie decyzji, - naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kpa, albowiem decyzja administracyjna Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] dotycząca wykazania w operacie ewidencji gruntów, obrębu [...], gmina [...] działki nr [...] o pow. [...] ha pochodzącej pierwotnie z działki [...] o pow. [...] ha należącej do skarżącej, objętej księgą wieczystą nr [...], a obecnie nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym w [...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, co powoduje nieważność tej decyzji, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] dotyczącej bezpodstawnego wykazania w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] gmina [...] działki nr [...] pochodzącej pierwotnie z działki [...] należącej do skarżącej, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym w [...] na podstawie art. 156 § 1 Kpa pkt 2 i 4 bowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; ewentualnie orzeczenie o istocie sprawy przez sąd, względnie przekazanie sprawy organowi II instancji celem stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...], zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, dopuszczenie dowodu z treści dwóch dokumentów: - odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. o sygn. akt [...] o dział spadku po J. L. i J. L., - odpisu księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w [...], na okoliczność aktualnego stanu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wskazać, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania administracyjnego powinno więc być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organ uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie wskazując, że sprawa została już merytorycznie rozpoznana decyzją Starosty [...] z dnia [...].02.2014 r., znak [...] na podstawie której działka ewidencyjna [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...], gmina [...] została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków. Stanowisko organu nie jest uzasadnione gdyż w sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia. Wnioskiem z [...] lutego 2020 r. skarżąca wniosła o wykreślenie z ewidencji gruntów działki [...] położonej w [...], gmina [...] a nie o ujawnienie jak poprzednio przedmiotowej działki w ewidencji gruntów i budynków. Inny jest zatem przedmiot postępowania pomimo, że dotyczy tej samej działki nr [...]. Sprawa nie jest również tożsama pod względem podmiotowym gdyż jak wynika z ustaleń organów skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z [...] lutego 2014 r. W tamtym postępowaniu uznano, że właściciel działki nie jest ustalony. Organ zatem powinien ocenić czy decyzja wydana przez organ I instancji jest merytorycznie uzasadniona zgodnie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zwrócić należy uwagę, że bezzasadność żądania, zachodzi wówczas, gdy strona nie spełnia przesłanek materialnoprawnych do przyznania jej wnioskowanego uprawnienia i skutkuje wydaniem decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego uprawnienia, a więc decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty, a nie decyzji w inny sposób kończącej postępowanie w danej instancji, jaką jest decyzja o umorzeniu postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona merytorycznej oceny decyzji organu I instancji z uwzględnieniem powołanych w treści decyzji przepisów. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 lit. c. Sąd uchylił decyzję organu II instancji w całości ponieważ rozstrzygnięcie w zakresie uchylenia decyzji organu I instancji skutkowało umorzeniem postępowania a nie było skutkiem merytorycznego rozpoznania sprawy.