I SA/Wa 1823/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] P.B. (uprzednio Z.) złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...], w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka F.Z.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni tj. P.Z. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka F.Z. (ur. 16.06.2015 r.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, iż dochód rodziny jest zerowy, zaś zaświadczenie lekarskie potwierdzające pozostawanie kobiety pod opieką medyczną z dnia [...] lipca 2015 roku dotyczy okresu od 13 tygodnia ciąży. Wcześniejszego zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży wnioskodawczyni nie przedłożyła, zaś z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2015 roku wystawionego przez lekarza A.G. wynika, iż w dniu [...] września 2014 roku wykonano badanie ginekologiczne i cytologiczne, w którym nie stwierdzono ciąży. W ustawowo zachowanym terminie, wnioskodawczyni złożyła odwołanie, w którym podała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, w zakresie odmowy przyznania jej świadczeń. Wskazała, iż powinna dostać kwotę 1000 złotych na dziecko, gdyż ma bardzo trudną sytuację życiową, nie ma dochodu ona, jak i jej mąż, rodzina nie ma z czego się utrzymać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa, nie stwierdzono aby organ naruszył zasady procedowania. Przepisem stanowiącym podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie jest m.in. art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.), który stanowi, iż z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000,00 zł na jedno dziecko. Przesłankami uprawniającymi do przyznania tegoż świadczenia są: 1) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł; 2) pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wysławionym przez położną. Organ przyjął, że analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, iż skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 13-go tygodnia ciąży, co wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2015 roku wystawionego przez specjalistę ginekologii i położnictwa R.K.. Co więcej terminem udzielenia świadczenia zdrowotnego w pierwszy trymestrze ciąży był [...] grudnia 2014 roku, zatem w tej dacie skarżąca była w 13 tygodniu ciąży. W aktach nie znajduje się żaden inny dokument potwierdzający pozostawanie kobiety pod opiekę medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Wręcz przeciwnie z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2015 roku wystawionego przez specjalistę ginekologa położnika A.G. w miejscu rozpoznanie wskazano, iż w dniu [...] września 2014 roku, wykonano badanie ginekologiczne i cytologiczne, w którym nie stwierdzono ciąży. Zalecono leki antykoncepcyjne. Organ wskazał, że opieka lekarska to opieka wykazana za pomocą stosownego świadczenia, którego wzór określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Opieka medyczna to przede wszystkim opieka lekarska, polegająca na stałych lub periodycznych (stosownie do zaleceń determinowanych stanem zdrowia) konsultacjach, zabiegach i badaniach wykonywanych przez lekarza bądź na jego zlecenie. Nie jest jednak wykluczone, że opieką taką są również działania personelu medycznego, który nie ma uprawnień lekarskich, ale wchodzi w skład służby medycznej (np. pielęgniarka środowiskowo-rodzinna, położna, diagnosta medyczny, laborant medyczny). O zachowaniu terminu, którego początek wyznacza ostatni dzień 10 tygodnia ciąży, może zatem przesądzać, odzwierciedlone w zaświadczeniu wydanym przez lekarza lub położną, stawienie się kobiety w ciąży na konsultacje do innych niż lekarz zawodowych przedstawicieli służby zdrowia. Przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z dnia [...] lipca 2015 roku, zdaniem organu, bezsprzecznie wskazuje, iż P.Z. pozostawała pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży. W ocenie organu, w żaden inny sposób skarżąca nie udowodniła, iż opieka medyczna świadczona była od 10 tygodnia ciąży. Z kolei nie można uznać, iż poprzez zaświadczenie z dnia [...] lipca 2015 roku skarżąca pozostawała pod opieką medyczną, co mogłoby wskazywać na 10 tydzień ciąży. Wynika to z faktu, iż zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2015 roku wskazuje jako datę udzielenia świadczenia zdrowotnego w pierwszym trymestrze ciąży na [...] grudnia 2014 roku z określeniem pozostawania pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży. Zatem data [...] grudnia 2014 roku określa, iż był to 13 tydzień ciąży. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo spełnienia kryterium dochodowego skarżąca nie spełniła kryterium pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 z późn.zm) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art, 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała po opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 15b ust. 6). Przepisy te zostały dodane do ustawy o świadczeniach rodzinnych mocą ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianę ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 237 poz. 1654), w uzasadnieniu projektu, którego zapisano, że intencją jest zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Mając na uwadze ten cel (ratio legis) a także zasady wykładni językowych, systemowych i funkcjonalnych podkreślić należy, że nie można w procesie wykładni ww. przepisów poprzestać na literalnym ich brzmieniu. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 5 września 2013 r. sygn. akt. IV SA/Po 580/13 (Lex nr 1365876), powyższe uregulowanie, co prawda wprowadza ścisłą cenzurę czasową poddania się kobiety w ciąży opiece medycznej, jednakże dokonując wykładni tych przepisów nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie przejawiającej się w podaniu ich systematycznej kontroli medycznej w całym okresie ciąży. Istotne będą, zatem dla sprawy ustalenia organu zarówno w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawanie w tym okresie pod opieką lekarską) jak również dołożenie przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Nie można, bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego przepisem art. 15b ust. 5 terminu poddania się opiece medycznej. Przyczyn niezależnych od woli kobiety należy upatrywać w szczególności w braku możliwości rozpoznania przez kobietę ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni z uwagi na uwarunkowania zdrowotne i fizjologiczne. Nie bez znaczenia pozostaje zasada równości wyrażona w art. 32 Konstytucji. Odwołanie się, bowiem jedynie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 może w istocie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiety w ciąży. Kobiety cierpiące na dolegliwości umożliwiające spostrzeżenie w sposób naturalny, że są w ciąży byłyby faworyzowane w stosunku do tych kobiet, również w ciąży, które z uwagi na określone okoliczności związane z ich stanem zdrowia brak wyraźnych oznak ciąży nie mogłyby w taki sam sposób rozpoznać tego, że są w ciąży. W ten sposób nie mogłyby być beneficjentami pomocy dla rodzin przewidzianej przez ustawodawcę. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należało podnieść, że zgromadzono w sprawie materiał dowodowy m.in. w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2015 roku, wystawionego przez specjalistę ginekologa położnika A.G. gdzie w miejscu rozpoznanie wskazano, iż w dniu [...] września 2014 roku wykonano badanie ginekologiczne i cytologiczne, w którym nie stwierdzono ciąży. Powyższe potwierdza wersję skarżącej, że nie miała ona świadomości, że jest w ciąży, a został w tym przekonaniu utwierdzona w wyniku ww. badania. Skarżąca o ciąży dowiedziała się dopiero w pierwszy trymestrze ciąży był to dzień [...] grudnia 2014 roku, zatem w tej dacie skarżąca była w 13 tygodniu ciąży (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2015 roku wystawione przez specjalistę ginekologii i położnictwa R.K.) Wobec tego, że skarżąca była już u lekarza specjalisty w dniu [...].09.2014r. należało przyjąć, że dołożyła należytej staranności w powyższym zakresie. Zdaniem Sądu organy obu instancji bardzo literalnie potraktowały przepis ustawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na cel ustawodawcy dotyczący przyznania powyższego świadczenia, a tym samym naruszyły art. 7 i 77 § 1 kpa. Organy ponownie rozpatrując sprawę powinny ustalić czy niepoddanie się skarżącej opiece medycznej w czasie ciąży było spowodowane okolicznościami od niej zależnymi czy też niezależnymi uniemożliwiającymi w sposób naturalny rozpoznanie w terminie określonym w art. 15 ust. 5, że jest w ciąży i oceniły czy w tej szczególnej sytuacji należy przyznać jej jednorazowa zapomogę z tytułu urodzenia dziecka uwzględniając stanowisko sądu przedstawione wyżej. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.