I SA/Wa 190/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2018 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez W. H. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Przed Wojewodą [...] zainicjowane zostało wnioskiem D. B. z [...] sierpnia 2014 r. postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez W.H., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W toku ustalania, czy wniosek ów złożony został w trybie określonym w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 195), wnioskodawczyni pismem z [...] marca 2015 r. wystąpiła o zawieszenie postępowania. W uwzględnieniu tego żądania postanowieniem z [...] marca 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] , działając na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Pouczył przy tym stronę, że – stosownie do art. 98 § 2 k.p.a. - żądanie wszczęcia postępowania uważać się będzie za wycofane, jeśli w okresie 3 lat żadna ze nich nie zwróci się o jego podjęcie. Powyższe postanowienie doręczono stronie 10 kwietnia.2015 r. Decyzją z [...] września 2018 r. Wojewoda [...] , działając z kolei na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. umorzył prowadzone przed nim postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując na upływ trzyletniego terminu od zawieszenia na wniosek strony postępowania w jakim należało, zgłosić żądanie jego podjęcie, czego w sprawie nie dokonano. Od decyzji tej D. B. wniosła odwołanie. Wnioskowała również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Decyzją z [...] listopada 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy, podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji, iż w trzyletnim terminie od zawieszenia postępowania, żadna ze stron nie wniosła o jego podjęcie, co obligowało organ do umorzenia postępowania. Wyjaśnił jednocześnie, że moment rozpoczęcia biegu powyższego terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Odnosząc się natomiast do żądania przywrócenia terminu do złożenia podania o podjęcie zawieszonego postepowania, zauważał, ze termin z art. 98 § 2 k.p.a. ma charakter prekluzyjny, a jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Taki jego charakter oznacza przy tym, że nie ma możliwości jego przywrócenia. Na powyższą decyzję D. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postepowania i nie rozważenie (nie odniesienie się) do wszystkich jej argumentów wskazujących na zasadność przywrócenia terminu Kwestionowała przy tym stanowisko organu, że określony w art. 98 § 2 k.p.a. termin nie może być przywrócony. W związku z czym wnosiła o uchylenie zaskarżone decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, względnie uchylenie także decyzji Wojewody [...] . W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2018 r. umarzającą, na podstawie art. 98 § 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem D. B. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez jej dziadka – W. H. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie okolicznością niesporną jest, że postanowieniem z [...] marca 2015 r. Wojewoda [...] , działając na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., zawiesił na wniosek skarżącej prowadzone przed nim postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Poza sporem jest również, że w krańcowej części uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zawarte zostało pouczenie o treści § 2 tegoż artykułu, a więc informacja, że w sytuacji gdy w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Niekwestionowaną okolicznością jest także to, że do 23 marca 2018 r. (kiedy upływał trzyletni termin, o którym mowa w ww. przepisie) strona nie wykazywała jakiejkolwiek aktywności w sprawie, a tym bardziej nie wnosiła o podjęcie zawieszonego postępowania. Okoliczności te znajdują potwierdzenie materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i nie budzą również wątpliwości Sądu. Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny charakteru ww. terminu, a co za tym idzie możliwości jego przywrócenia na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wskazać zatem należy, że przy rozstrzyganiu wątpliwości jaki charakter ma trzyletni termin, o którym mowa w art.98 § 2 k.p.a. – procesowy, czy prawnomaterialny nie ma zasadniczego znaczenia, że umieszczony on został w ustawie procesowej. Ustawodawca nie przestrzega bowiem rozdziału regulacji materialnej i regulacji procesowej, zamieszczając także w tych ostatnich normy materialne i odwrotnie – w ustawach materialnych zamieszcza normy procesowe. Za termin procesowy uważa się natomiast termin wyznaczony dla strony postępowania lub organu prowadzącego postępowanie (termin instrukcyjny) dla dokonania pewnej czynności procesowej. W rozważanym przypadku zaś strona do dokonania jakiejkolwiek czynności procesowej w terminie określonym w art. 98 § 2 k.p.a., zobligowana nie jest. Z jego wyekspirowaniem gaśnie natomiast jej uprawnienie do skutecznego złożenia wniosku o podjęcie postępowania, a organ je prowadzący, w związku z wygaśnięciem tego uprawnienia, ma obowiązek postępowanie umorzyć. Ustawodawca wszak w sposób rygorystyczny i jednoznaczny określił skutki jakie wiązać należy z jego uchybieniem stanowiąc, że wówczas "żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane". Tego rodzaju konsekwencje upływu terminu należy lokować zatem – jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie - nie tylko w sferze prawa procesowego, ale i materialnego, co ostatecznie winno zadecydować o zakwalifikowaniu terminu do kategorii materialnoprawnych, a zatem niepodlegających przywracaniu (por. M. Romańska, Komentarz do art. 98 k.p.a., Lex; wyroki NSA: z 25 maja 2016 r. I OSK 2024/14, Lex nr 2082498; z 5 kwietnia 2017 r. I OSK 2166/15, Lex nr 2440406). Stąd do terminu tego, wbrew subiektywnemu przekonaniu skarżącej, unormowanie art. 58 k.p.a., gdzie uregulowano zasady przywracani terminów, zastosowanie znaleźć nie mogło. W tym stanie rzeczy czynienie organowi zarzutu, że odmawiając uwzględnienia żądania przywrócenia uchybionego terminu z art. 98 § 2 k.p.a., naruszył on także art. 58 k.p.a., jest nieuprawnione. Ze względu na powyższe zbędne było także szczegółowe analizowanie wskazywanych przez stronę przyczyn uchybienia terminu. Te miałby znaczenie, gdyby podlegał on przywróceniu. Wówczas bowiem dopiero aktualizuje się kwestia oceny zawinia lub nie w jego uchybieniu. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie po zawieszeniu na wniosek strony postępowania administracyjnego, przez okres trzech lat nie zawnioskowała ona o jego podjęcie, to umorzenie w tych okolicznościach faktycznych sprawy zainicjowanego przez nią postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty odpowiada prawu, a skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.