I SA/Wa 1954/21
WyrokWSA w Warszawie2022-05-09
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Monika Sawa, Anna Fyda-Kawula
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów, jeśli wniosek właściciela dotyczy zarówno zmiany użytku gruntowego, jak i ustalenia klasy bonitacyjnej, a organ nie przeprowadził postępowania w zakresie ustalenia rodzaju użytku?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów, jeśli wniosek właściciela dotyczy zarówno zmiany użytku gruntowego, jak i ustalenia klasy bonitacyjnej. Postępowanie w przedmiocie gleboznawczej klasyfikacji gruntów jest wtórne względem ustaleń użytku gruntowego. Najpierw należy ustalić użytek, a następnie, jeśli jest to grunt rolny lub leśny, przystąpić do klasyfikacji. Organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, nie przeprowadzając postępowania w zakresie ustalenia rodzaju użytku, a jedynie dokonując weryfikacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków.Stan faktyczny
M.B. złożył wniosek o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na części działki z uwagi na rozbieżność między danymi w ewidencji gruntów a stanem faktycznym w zakresie użytków gruntowych. Organy obu instancji odmówiły przeprowadzenia klasyfikacji, uznając, że nie można zmienić rodzaju użytku gruntowego w ramach postępowania klasyfikacyjnego. M.B. zaskarżył decyzje, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie oraz niewłaściwą ocenę stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, Protokolant referent Wiktoria Sosnowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2022 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia i ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz M.B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (MINGiK/organ) po rozpatrzeniu odwołania M. B. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z [...] marca 2021 r. orzekającą o odmowie przeprowadzenia i ustalenia klasyfikacji gruntów dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], gmina [...], powiat [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z 13 czerwca 2019 r. M. B. zwrócił się do Starosty [...] o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na części działki [...] z obrębu [...], gmina [...] z uwagi na rozbieżność pomiędzy danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków (dalej: egib) a stanem faktycznym na gruncie w zakresie użytków gruntowych. Wnioskodawca wskazał, że grunt w całości stanowi teren rolny bądź nieużytek. Do przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie zaproponował klasyfikatora R. C. Organ wskazał, że [...] września 2019 r. pracownicy Starostwa Powiatowego w P. przeprowadzili oględziny w terenie na przedmiotowej działce. W dniu ich przeprowadzenia działka nie była pokryta drzewostanem, za wyjątkiem obszaru przy jej północnej granicy. W tej części występowały pojedyncze sosny ok. 40-50-letnie. Pozostała część działki była zachwaszczona. Organ podniósł, że w toku postępowania dokonano weryfikacji zapisów dokumentacji klasyfikacyjnej zgromadzonej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, map glebowo-rolniczych, uproszczonego planu urządzenia lasu a także zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przeprowadzona analiza wykazała rozbieżności pomiędzy częścią opisową i graficzną operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych. Organ podał, że powyższe było przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ. Natomiast w dniu [...] kwietnia 2020 r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...], w której orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w obowiązującej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki nr [...] z obrębu [...], gmina [...]. Organ podał, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało uchylone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W decyzji organ ten wskazał, że brak ustalenia właściwych użytków gruntowych blokuje prawidłowe rozpatrzenie wniosku M. B. dotyczącego ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Po doprowadzeniu do zgodności zapisów w części opisowej i graficznej egib, uzupełnieniu materiału dowodowego o odpisy uproszczonych planów urządzenia lasu obowiązujących od 1996 r. oraz zasięgnięciu opinii Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w zakresie zmiany użytku leśnego na rolny, w dniu [...] marca 2021 r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...], w której orzekł o odmowie przeprowadzenia i ustalenia klasyfikacji gruntów dla działki nr [...] z obrębu [...], gmina [...]. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się wnioskodawca. W odwołaniu podniósł, że dane ujawnione w egib dotyczące użytków gruntowych są niezgodne ze stanem faktycznym na gruncie oraz zapisami obowiązującego planu urządzenia lasu, który tej działki nie obejmuje. W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm., dalej: ustawa Pgik) przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Gleboznawczą klasyfikacją gruntów przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów, obejmuje się grunty rolne i leśne z wyłączeniem gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, oprócz gruntów leśnych o powierzchni do 10 ha znajdujących się w enklawach i półenklawach wśród gruntów o innej formie własności (art. 20 ust. 3 i 3b powyższej ustawy). Organ podał, że obecnie sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Pgik ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Organ mając na uwadze zarzuty skarżącego, wskazał, że dane ewidencyjne dotyczące rodzajów użytków gruntowych oraz dane ewidencyjne dotyczące klas bonitacyjnych, to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, wyeliminowania danych błędnych. Natomiast istotą postępowania w sprawie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów jest ustalenie klasy bonitacyjnej gruntu w ramach konkretnego użytku gruntowego. Organ podał, że z treści zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w elektronicznej bazie danych egib dla działki [...] z obrębu [...], gmina [...] ujawniono użytki gruntowe: [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Treść wniosku M. B. wskazuje, że postępowanie dotyczące ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów, miałoby de facto dotyczyć zmiany rodzaju użytków gruntowych. Organ przypomniał, że przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych. Natomiast rodzaje użytków gruntowych są, obok klas gleboznawczych (i innych danych), elementem ewidencji gruntów i budynków określanymi na podstawie § 67 ministra rozwoju regionalnego i budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz w załączniku nr 6 do tego rozporządzenia. Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego jednoznacznie rozróżniają ewidencję gruntów i budynków od gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Klasyfikator jest zobligowany do ustalenia klasy bonitacyjnej gruntu, którego rodzaj jest w pierwszej kolejności ustalony na podstawie rozporządzenia ws. egib. Organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2016 r sygn. akt IV SA/Wa 905/16, w którym Sąd jednoznacznie stwierdził, że dane ewidencyjne dotyczące rodzajów użytków gruntowych oraz dane ewidencyjne dotyczące klas bonitacyjnych gleby to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskiwania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury, jak również to, że najpierw ustala się rodzaj użytku, a następnie klasę bonitacyjną gruntu ustalonego użytku. Niedopuszczalna jest zmiana rodzaju użytku gruntowego na podstawie decyzji klasyfikacyjnej, która rozstrzyga kwestie klasy bonitacyjnej gruntu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego wskazał, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do dokonania gleboznawczej klasyfikacji przedmiotowego gruntu jako gruntu rolnego. W zakresie lasów ich zmiany na inny rodzaj użytku gruntowego w pierwszej kolejności stosuje się przepisy ustawy o lasach. Przepisy te wprowadzają ograniczenie praw właścicieli lasów podyktowane potrzebami ochrony środowiska, jako dobra stanowiącego szczególną wartość konstytucyjną. Jako składnik środowiska, lasy stanowią dobro ogólnonarodowe o wielkim znaczeniu społecznym (wyrok TK z 15.05.2006 r. P 32/05. Dz.U. z 2006 r. Nr 86, poz. 601). Ustawodawca nakłada na właścicieli lasów szczególne obowiązki w zakresie trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, przy czym sposób realizacji tych obowiązków nie został określony wyczerpująco, z uwagi na zwrot "w szczególności". Zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów, przy czym szczególnie uzasadniona potrzeba musi być analizowana w kontekście rzeczywistych potrzeb w zestawieniu z zasadą ochrony i utrzymania lasów (wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2016 r. II OSK 1262/14). Wnioskodawca nie przedstawił decyzji starosty, która zezwalałaby mu na dokonanie takiej zmiany użytkowania terenu. Zaprzestanie leśnego wykorzystywania gruntu nie jest równoznaczne z uzyskaniem przez niego statusu rolnego. Oględziny terenu wykazały brak roślinności leśnej na części działki, a nie jej rolnicze wykorzystanie. Organ wskazał także, że organ I instancji skrupulatnie zgromadził oraz przeanalizował materiał dowodowy, jasno wskazując, którym dowodom i z jakich przyczyn odmówił wiarygodności, a inne dowody uznał za wiarygodne. Dokonał ustalenia stanu faktycznego oraz prawnego omawianego zagadnienia, a swoje stanowisko uzasadnił przywołując konkretne przepisy prawa materialnego. Ponadto, zapewnił stronom czynny udział w toku postępowania. Wydane przez organ rozstrzygnięcie zawierało wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 107 § 1 K.p.a.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. B. zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1246, dalej: Rozporządzenie) polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przejawiające się w:
a) nieprzeprowadzeniu klasyfikacji, w tym czynności klasyfikacyjnych w terenie;
b) niewyjaśnieniu, czy pozbawienie roślinności leśnej działki ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], gmina [...] ma charakter przejściowy;
c) nieuwzględnieniu ustaleń planu urządzenia lasu obrębu [...], z którego wynika, że kontur gruntów leśnych zalesionych przedstawiony na mapie gospodarczej lasu nie obejmuje działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], gmina [...];
2) art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w tym, że Organ II instancji za Organem I instancji, wbrew zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego ustalił, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], gmina [...] jest lasem podczas gdy z przeprowadzonych oględzin wynika, że nie ma na niej roślinności leśnej i nie jest prowadzona produkcja leśna, a z kolei brak objęcia przedmiotowej działki planem urządzenia lasu obrębu [...] świadczy o trwałym, a nie przejściowym braku roślinności leśnej na działce;
3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez działanie przez Organ II instancji w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej przez uczestników postępowania, z uwagi na to, że utrzymał on w mocy decyzję Organu I instancji o odmowie przeprowadzenia i ustalenia klasyfikacji gruntów dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], gmina [...] bez przeprowadzenia klasyfikacji, w tym czynności klasyfikacyjnych w terenie, mimo że w wezwaniu z [...] czerwca 2019 r. Organ l instancji wskazał, że Skarżący spełnia wymagania do przeprowadzenia klasyfikacji ustalone w § 3 Rozporządzenia;
4) art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z § 3 Rozporządzenia polegające na nieprzeprowadzeniu klasyfikacji, w tym czynności klasyfikacyjnych w terenie, podczas gdy Organ I instancji był związany wnioskiem i powinien przeprowadzić klasyfikację, w tym dokonać czynności klasyfikacyjnych w terenie, nie mógł zaś odmówić przeprowadzenia klasyfikacji;
5) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że Organ nie wyjaśnił zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydawaniu decyzji i nie wskazał w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także nie wyjaśnił podstawy prawnej decyzji;
6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, który powołując się na art. 104 k.p.a. odmówił przeprowadzenia i ustalenia klasyfikacji gruntów, podczas gdy decyzja Organu I instancji dotknięta była nieważnością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in principia k.p.a., tj. została wydana bez podstawy prawnej, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez Organ II instancji zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;
7) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 i § 7 ust. 1 Rozporządzenie poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, który powołując się na art. 104 k.p.a. odmówił przeprowadzenia i ustalenia klasyfikacji gruntów, podczas gdy decyzja Organu I instancji dotknięta była nieważnością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., tj. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na to, że Organ I instancji rozstrzygnął sprawę co do istoty w ogóle bez przeprowadzenia klasyfikacji, w szczególności bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności klasyfikacyjnych w terenie, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez Organ II instancji zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;
8) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Organ II instancji wydał decyzję utrzymująca w mocy decyzję Organu I instancji, podczas gdy powinna zostać stwierdzona nieważność tej decyzji;
9) § 7 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia poprzez uznanie przez Organ II instancji, że dane ewidencyjne dotyczące rodzajów użytków gruntowych i dane ewidencyjne dotyczące klas bonitacyjnych, to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury, co stanowiło asumpt do uznania rozstrzygnięcia Organu I instancji za trafne, podczas gdy z przedmiotowego przepisu jednoznacznie wynika, że w postępowaniu klasyfikacyjnym, w ramach czynności klasyfikacyjnych w terenie następuje nie tylko zaliczenie gruntu do klasy bonitacyjnej, ale także rodzaju użytku gruntowego.
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1463 ze zm., dalej: u.o.l.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dla uznania gruntu za las w rozumieniu rzeczonego przepisu nie ma znaczenia stan faktyczny na gruncie w postaci braku pokrycia gruntu roślinnością leśną, który nie ma charakteru przejściowego;
2) art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dla uznania gruntu za grunt leśny w rozumieniu rzeczonego przepisu nie ma znaczenia stan faktyczny na gruncie w postaci braku pokrycia gruntu roślinnością leśną, który nie ma charakteru przejściowego;
3) art. 20 ust. 2 u.o.l. poprzez jego niezastosowanie i pomięcie ustaleń uproszczonego planu urządzenia lasu, z którego wynika, że grunt nie jest ujęty jako leśny, podczas gdy ustalenia te są wiążące dla organu, który ma obowiązek uwzględnić w ewidencji gruntów i budynków ustalenia uproszczonego planu urządzenia lasu.
Wskazując na powyższe zrzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji i nieważności decyzji organu I instancji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a.: w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45).
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna. Organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje wymienionym przepisom prawa uchybiły.
Na wstępie należy wskazać, że problematyka dotycząca określenia rodzaju użytku gruntowego i problematyka dotycząca gleboznawczej klasyfikacji gruntów to dwa różne postępowania, do których mają zastosowanie odrębne regulacje prawne. Art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że gleboznawczą klasyfikacją gruntów obejmuje się grunty rolne i leśne. Tym samym z punktu widzenia instytucji użytku gruntowego, procedury klasyfikacji gruntów są wtórne względem ustaleń użytku gruntowego. To w pierwszej kolejności ustala się użytek, by po ustaleniu, że jest to akurat użytek rolny lub leśny ewentualnie przystąpić do przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na tym użytku. Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Z powyższego wynika, że dane ewidencyjne dotyczące rodzajów użytków gruntowych oraz dane ewidencyjne dotyczące klas gleboznawczych, to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskiwania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury, jak również to, że najpierw ustala się rodzaj użytku a następnie klasę bonitacyjną gruntu ustalonego użytku. Oznacza to, że w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie gleboznawczej klasyfikacji gruntów nie jest dopuszczalna zmiana rodzaju użytku gruntowego. Inaczej ujmując, postępowanie, którego przedmiotem ma być zmiana dotychczasowej gleboznawczej klasyfikacji gruntu danego użytku może dotyczyć wyłącznie zmiany klasy bonitacyjnej gruntu tego użytku.
Mając powyższe na uwadze należało w pierwszej kolejności zwrócić uwagę co było przedmiotem wniosku skarżącego. Jak wynika wprost z jego treści skarżący wniósł "o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na części działki [...] z obrębu [...], gmina [...] z uwagi na rozbieżność pomiędzy danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków (dalej: egib) a stanem faktycznym na gruncie w zakresie użytków gruntowych". Skarżący wskazał, że grunt w całości stanowi teren rolny bądź nieużytek". Zatem z treści tego wniosku wynika, że intencją skarżącego była zarówno zmiana użytku gruntu z leśnego na rolny jak i przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów z uwzględnieniem tej zmiany. Organy obu instancji natomiast nie przeprowadziły postępowań zgodnie z treścią wniosku skarżącego. Organy dokonały wyłącznie weryfikacji zapisów dokumentacji klasyfikacyjnej zgromadzonej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, map glebowo-rolniczych, uproszczonego planu urządzenia lasu a także zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym, że przeprowadzona analiza wykazała rozbieżności pomiędzy częścią opisową i graficzną operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych ( na co wskazywał także we wniosku skarżący) organ w odrębnym postępowaniu dokonał uregulowania zgodności zapisów w części opisowej i graficznej egib na podstawie wizji lokalnej. Jednak nie przeprowadził postępowanie w zakresie ustalenia użytku gruntowego zgodnie z art. 24a ust. 2-11 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jak już wskazano wyżej dane dotyczące rodzaju użytków i dane dotyczące klas gleboznawczych to dwa różne rodzaje danych, których pozyskiwanie odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury (por. wyrok NSA z 5 maja 2016 r., I OSK 1927/14). Należy podkreślić, że zgodnie z powołanym już wyżej art. 2 pkt 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku art. 20 ust. 3 tej ustawy celem gleboznawczej klasyfikacji gruntów jest nadanie klas bonitacyjnych ustalonym uprzednio użytkom gruntowym w postaci gruntów rolnych i leśnych. Tymczasem organy ograniczyły się wyłącznie do dokonania terenowej weryfikacji użytków gruntowych podczas której pracownicy urzędu nie stwierdzili zmiany sposobu użytkowania gruntów. Ograniczenie się do wskazania, że w trakcie terenowej weryfikacji użytków gruntowych stwierdzono, że nie uległ zmianie sposób użytkowania gruntów, jest daleko niewystarczające dla przyjęcia, że te wymagane przepisami prawa procedury dotyczące zmiany użytku gruntu zostały zachowane i że w przypadku działki należącej do skarżącego została skutecznie, przed wydaniem decyzji będącej przedmiotem kontroli przeprowadzona modernizacja, w wyniku której doszło do zmiany określenia użytku gruntowego z leśnego na rolny lub odmowa takiej zmiany.
Jak już zasygnalizowano wyżej w myśl art. 2 ust. 12 ustawy- Prawo geodezyjne i kartograficzne, przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Ponadto jak wynika z treści art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy- Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów obejmuje między innymi informacje, co do granic i powierzchni gruntów oraz rodzaju użytków gruntowych i ich klas gleboznawczych. Gleboznawcza klasyfikacja gruntów rolnych i leśnych przeprowadzana jest na podstawie urzędowej tabeli gruntów (art. 20 ust. 3 ustawy- Prawo geodezyjne i kartograficzne). Jest ona przeprowadzana w sposób jednolity dla całego kraju na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów, wedle sposobu i trybu określonego w rozporządzeniu. Stosownie zaś do treści § 3 rozporządzenia, klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji albo innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków. Rzeczywiście, § 4 rozporządzenia zawiera zamknięty katalog przesłanek obligujących organ do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania klasyfikacyjnego z urzędu, brak jest jednak analogicznego przepisu odnoszącego się do postępowania wszczynanego na wniosek właściciela gruntów. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 21 lutego 2018 r. I OSK 1913/17 gdzie wskazano, że okoliczność, że klasyfikacja gruntów przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów nadal obowiązuje nie oznacza, że nie można jej zaktualizować. Wynika to wprost z § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji albo innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków, zwanych dalej "właścicielem". Sąd wskazuje w tym miejscu, że zaistnienie przesłanek wymienionych w § 4 rozporządzenia bada się jedynie przy przeprowadzeniu klasyfikacji z urzędu. W niniejszej sprawie natomiast wniosek o dokonanie klasyfikacji został złożony przez właściciela gruntu. W związku z czym starosta winien przeprowadzić klasyfikację na podstawie przepisów rozporządzenia (bez ograniczenia wynikającego z § 4) za pomocą osoby klasyfikatora. Z treści § 5 ust. 2 rozporządzenia wynika bowiem, że czynności związane z klasyfikacją gruntów przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana "klasyfikatorem". W zakres jego kompetencji wchodzą czynności wymienione w ust. 1 tego przepisu: analiza niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny, przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie, sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji, rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji, wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji. Kwestie związane z ochroną gruntów rolnych i leśnych powołane w końcowej części uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji również nie mają żadnego związku z ustaleniem na wniosek właściciela gruntu gleboznawczej klasyfikacji gruntu. Przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1326) nie regulują kwestii związanej z ustalaniem gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią wykładnię prawa dokonaną w uzasadnieniu wyroku. Organ w pierwszej kolejności ustali zakres wniosku skarżącego a następnie po dokonaniu ustalenia rodzaju użytku (jeżeli wniosek w tym zakresie skarżący podtrzymuje) przeprowadzi postępowanie mające na celu ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów zgodnie z przepisami rozporządzenia i ustawy -Prawo geodezyjne i kartograficzne, w tym w szczególności przeprowadzi czynności związane z klasyfikacją gruntów przez osobę upoważnioną przez starostę to jest przez klasyfikatora.
Uznając tym samym , że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania poprzez zaniechanie dokonania ustalenia zakresu wniosku, poprzedzenia wydania decyzji ustaleniem rodzaju użytku a następnie zaniechanie dokonania czynności klasyfikacji przez klasyfikatora, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji nie znajdując podstaw do stwierdzenia jej nieważności z uwagi na wskazane uchybienia procesowe. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło