I SA/Wa 1962/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r. znak: [...], Minister Rozwoju (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017r. znak [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] SA w W. (dalej jako skarżąca) prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa obejmującego [...] działek położonych w T., obręb [...], U. oraz prawa własności budynków i urządzeń na nich posadowionych. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1190 ze zm., dalej jako: ugn/ustawa) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Wyjaśnił, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ugn grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych (...) stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. (...) Dalej organ wyjaśnił, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki z ww przepisu gdyż [...] nie wykazała, że dysponowała prawem zarządu do tego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa (ta ostatni okoliczność była w sprawie niesporna). Jeśli chodzi o prawo zarządu organ podał, że obwiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Przywołał art. 38 ust. 2 i art. 87 ww. ustawy i wyjaśnił, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia, a więc że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania (przywołał tu uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 929/09, publ. CBOSA). Dalej organ wyjaśnił, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Jak wskazał organ takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie (...); umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, - jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] sierpnia 1985 r.; umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. W tej sprawie, jak podał organ, skarżąca wywodzi prawo zarządu do przedmiotowego gruntu z przedłożonej do akt sprawy decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. z dnia [...] grudnia 1986 r. znak [...] o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu gruntem. Decyzja ta, w ocenie organu nie potwierdza istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu, na co przywołał on liczne orzecznictwo. Na powyższą ocenę zdaniem organu nie wpływa okoliczność, że ww nieruchomość położona w T. stanowiąca szereg działek ewidencyjnych zajęta jest pod infrastrukturę kolejową. W skardze na ww decyzję [...] zarzuciła ministrowi: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1) i 2) kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona a także art. 7 kpa oraz 8 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia [...] SA przedmiotową nieruchomością, podczas gdy spółka przedłożyła stosowne wyjaśnienia, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt kolejowy i nie stanowiła własności Skarbu Państwa; Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę minister wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestia własności Skarbu Państwa w istotnej z punktu widzenia ustawy dacie - nie budziła w tej sprawie wątpliwości. Jeśli chodzi o pozostałe przesłanki art. 200 ugn, skarżąca spółka jako dowód na istnienie wymaganego ustawą prawa zarządu przedłożyła decyzję ustalającą opłatę roczną za będący w zarządzie grunt państwowy, wzywana przez organ nie przedłożyła natomiast żadnych innych dokumentów na dowód istnienia prawa zarządu, a organy administracyjne takich dokumentów nie odnalazły. Ocena czy decyzja z 1986r. o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nieruchomością jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia istnienia prawa zarządu jest ściśle związana z wykładnią art. 200 ust. 1 ugn w związku z § 4 rozporządzenia. Dokonane przez ministra ustalenia a także ich kwalifikacja prawna nie budzą wątpliwości co do ich prawidłowości. Z akt nie wynika aby 5 grudnia 1990 r. [...] przysługiwało prawo zarządu spornymi działkami choć nie jest kwestionowane, iż były one zajęte pod infrastrukturę kolejową. Decyzja dotycząca opłaty nie nawiązuje w sposób wyraźny do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie stanowi w związku z tym dowodu na istnienie tego prawa. Istotne jest przy tym, że wg ugruntowanego orzecznictwa prawa zarządu nie można domniemywać, wykazywać go można środkami dowodowymi sprecyzowanymi w przepisach rozporządzenia, a przy tym decyzję w przedmiocie opłat z tytułu zarządu można skutecznie uwzględnić tylko wówczas, gdy istnieją jakiekolwiek dowody ustanowionego zarządu w prawem przepisany sposób, a decyzja o naliczeniu opłaty jest zaś tego konsekwencją. Zarząd powinien jasno wynikać z odpowiedniego dokumentu wyraźnie go kreującego (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r. I OSK 1926/11). W tym zakresie znamienna jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2018 r. I OPS 5/17, w której stwierdzono, że samo dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 22 listopada 1999 r. sygn akt U 6/99 wyraził pogląd, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub o aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia prawa użytkowania (a odnieść to można także do zarządu, gdyż § 6 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia mają tożsamą treść), gdy jest wydany w nawiązaniu do powołanej w jego treści decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Trzeba podkreślić, że kwestia wiarygodności i mocy dowodowej decyzji dotyczącej opłaty za zarząd, jako dokumentu urzędowego, była już przedmiotem orzecznictwa. Stosownie do art. 76 § 1 kpa, dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone; istnieje zatem domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało stwierdzone w dokumencie urzędowym, lecz nie wyklucza to możliwości obalenia tego domniemania (art. 76 § 3 kpa). Decyzja "opłatowa" z 1986 r., wbrew zarzutom skargi, nie stanowi dowodu na istnienie prawa zarządu. Wynika z niej jedynie, że poprzednik prawny skarżącej został zobowiązany do ponoszenia opłat rocznych za zarząd. Z decyzji nie wynika jednak kiedy i w stosunku do jakiej nieruchomości a także jakim aktem zarząd został ustanowiony. Skoro sporna decyzja nie zawiera stosownych danych to jako dokument wymieniony w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, nie może stanowić dowodu na istnienie zarządu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2020 r. I OSK 2182/19, LEX nr 3045691). W tym stanie rzeczy minister prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, który poddał następnie poprawnej ocenie i wyprowadził z niej trafne wnioski. Nie można wobec tego zarzucić ministrowi, że naruszył przywołane w skardze przepisy procedury a w szczególności, że nie wyczerpał inicjatywy dowodowej czy też że błędnie ocenił zebrany materiał. Jak wynika z akt organ zwracał się do Prezydenta miasta i do samej spółki o udokumentowanie prawa zarządu, lecz pozostało to bezskuteczne. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie przytoczone i zinterpretowane, minister posiłkował się przy tym licznym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. W konsekwencji nie sposób też przyjąć, że w sprawie naruszono art. 200 ugn. Przepisy te organ przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przytoczył także związane z nimi orzecznictwo i odniósł je do ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy. Nie zaszły wobec tego przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie można też przyjąć, że w sprawie został naruszony przywołany w skardze art. 37a czy art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 146) gdyż przepisy te nie były stosowane w niniejszej sprawie. Przedmiotem sprawy było rozstrzygnięcie, czy skarżąca w trybie art. 200 ugn nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. prawo użytkowania wieczystego gruntu, który miała w zarządzie (wg przesłanek z ugn), a nie nabycie w innej dacie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będącej jedynie w posiadaniu spółki w dniu 5 grudnia 1990r. – tj. na podstawie art. 34 ww ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP. Podstawy faktyczne i materialnoprawne nabycia prawa użytkowania wieczystego a także daty nabycia tego prawa w obu regulacjach pozostają odmienne, inny jest zatem zakres przedmiotowy każdej sprawy. Spółka nie uzasadniła zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa a z akt nie wynika zasadność jego zastosowania. Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).