I SA/Wa 201/16

WyrokWSA w Warszawie2016-10-17

Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Joanna Skiba, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy wyrażająca zgodę na oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym narusza prawo, jeśli istnieją roszczenia byłych właścicieli lub ich spadkobierców wynikające z dekretu warszawskiego, a postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone?
Ratio decidendi
Zaskarżona uchwała rady gminy narusza prawo, ponieważ została podjęta z rażącym naruszeniem przepisów prawa miejscowego oraz przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Istnienie roszczeń spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości, wynikających z dekretu warszawskiego, powinno skutkować brakiem możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego w trybie bezprzetargowym przed prawomocnym rozstrzygnięciem tych roszczeń. Uchwała ta uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku dekretowego, naruszając tym samym interes prawny skarżących.
Stan faktyczny
Rada Miasta W. podjęła uchwałę wyrażającą zgodę na oddanie w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym nieruchomości na rzecz C., udzielając jednocześnie bonifikaty. Skarżący, będący spadkobiercami byłych właścicieli, wnieśli skargę na uchwałę, zarzucając naruszenie przepisów prawa miejscowego i ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności poprzez zignorowanie toczącego się postępowania administracyjnego dotyczącego ustanowienia użytkowania wieczystego na ich rzecz na podstawie dekretu warszawskiego. Sąd uznał, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa.
Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. 2. Zasądzono od Rady W. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Anna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2016 r. sprawy ze skargi K. S., A. C., M. S., E. S. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym nieruchomości 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa; 2. zasądza od Rady W. na rzecz K. S., A. C., M. S., E. S. solidarnie kwotę 800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rada W. w dniu [...] lutego 2011 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym nieruchomości położonych w W. przy ul. [...] i ul. [...], wraz ze sprzedażą znajdujących się na gruncie naniesień, na rzecz C.. Jak wynika z § 1 tego aktu została wyrażona zgoda na oddanie w użytkowanie wieczyste, na cele oświatowe i naukowe, niezwiązane z działalnością zarobkową, w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. [...], uregulowanej w KW nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...] oraz nieruchomości położonej przy ul. [...], uregulowanej w [...], oznaczonej jako działki nr [...], o pow. [...] m2 i [...], o pow. [...] m2, z obrębu [...]. Ponadto Rada wyraziła zgodę na udzielenie bonifikaty w wysokości 50% od pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego wskazanych nieruchomości. W podstawie prawnej wskazanej uchwały powołano art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 37 ust. 2 pkt 3 i art. 73 ust. 3, w związku z art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.), § 4 pkt 4 załącznika do uchwały Nr XXVIII/534/2004 Rady m.st. Warszawy z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości m.st. Warszawy oraz ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 119 poz. 2927 ze zm.). M. S., E. S., A. C. i K. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę. Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: 1) § 2 ust. 3 załącznika do uchwały Rady m.st. Warszawy nr XXVIII/534/2004 z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości m.st. Warszawy oraz ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2004 r. Nr 119, poz. 2927 ze zm. - dalej: uchwała z dnia 15 kwietnia 2004 r.), stanowiącej akt prawa miejscowego, polegające na wyrażeniu zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym nieruchomości, w stosunku do której istnieją roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego, na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 - dalej: dekret warszawski), a więc przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego, nieruchomości opisanej w zaskarżonej uchwale, na rzecz następców prawnych byłego właściciela; 2) § 2 ust. 1 załącznika do uchwały z dnia 15 kwietnia 2004 r., poprzez niezachowanie szczególnej staranności w gospodarowaniu mieniem m.st. W. i wyrażeniu zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste, w trybie bezprzetargowym nieruchomości, w stosunku do której, na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, przez Prezydenta W. prowadzone jest postępowanie administracyjne, dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego, na rzecz spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości, objętych zaskarżoną uchwałą; 3) § 2 ust. 2 załącznika do uchwały z dnia 15 kwietnia 2004 r., poprzez nieprzeprowadzenie badania stanu prawnego nieruchomości, objętych zaskarżoną uchwałą, które winno skutkować ustaleniem, iż przez Prezydenta W. prowadzone jest, na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, postępowanie administracyjne, dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłego właściciela nieruchomości, objętych zaskarżoną uchwałą; 4) § 4 pkt 4 załącznika do uchwały z dnia 15 kwietnia 2004 r., poprzez wyrażenie zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym nieruchomości, która w dniu podjęcia uchwały nie była przeznaczona na cele oświatowe, opieki społecznej lub ochrony zdrowia; co doprowadziło do wydania zaskarżonej uchwały bez podstawy prawnej z naruszeniem z art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 11 i art. 37 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami; 5) art. 7 dekretu warszawskiego, polegające na wyrażeniu zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym nieruchomości, przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie, na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego użytkowania wieczystego, opisanej w zaskarżonej uchwale nieruchomości; pomimo, iż pierwszeństwo w przyznaniu użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dotychczasowego właściciela nieruchomości, wynikające z dekretu warszawskiego, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innych osób, możliwe jest dopiero po negatywnym rozpoznaniu wniosku, zgłoszonego na podstawie tego dekretu; oraz naruszenie interesu prawnego skarżących polegającego na braku możliwości ustanowienia na ich rzecz, na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, prawa użytkowania wieczystego, w stosunku do nieruchomości objętych zaskarżoną uchwałą. Wskazując na powyższe uchybienia, w myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady W. w całości, ewentualnie stwierdzenie, że została ona w całości wydana z naruszeniem prawa. Strona skarżąca uzasadniła, że działka ew. nr [...], z obrębu [...], objęta przedmiotową uchwałą, pochodzi z dawnej nieruchomości hipotecznej "W., zapisanej w tabeli [...] wsi [...]". Działki ew. nr: [...] pochodzą z dawnej nieruchomości hipotecznej "Grunty [...] zapisanej w tabeli [...] wsi [...]" oraz z dawnej nieruchomości "Hip Nr [...]". S. S. na mocy aktu notarialnego rep. [...] z dnia [...] lipca 1943 r. nabyła [...] m2 niepodzielnej części nieruchomości niehipotekowanej, zapisanej pod Nr [...] tabeli [...], położonej w obrębie ulic [...] w W. W dniu [...] lutego 1949 r. S. S., M. O., M. K., A. K. i W. Z. złożyli wniosek o przyznanie własności czasowej do nieruchomości, określając, iż dotyczy on nieruchomości niehipotekowanej, zapisanej pod Nr [...] tabeli włościańskiej we wsi [...], położnej w obrębie ulic [...] w W. - wniosek ten do dnia dzisiejszego nie został rozpatrzony. Dotyczył on również dawnej nieruchomości hip. [...], która wydzielona została z tej nieruchomości. Postanowieniem Sądu Powiatowego dla W. Wydział I Cywilny sygn. akt [...] z dnia [...] marca 1974 r. o stwierdzeniu zasiedzenia, S. S. nabyła z mocy prawa przed listopadem 1945 r., a więc przed wejściem w życie dekretu [...] i przed złożeniem wniosku z dnia [...] lutego 1949 r., część ww. dawnej nieruchomości niehipotekowanej, zapisanej pod Nr [...] tabeli [...], w tym również wydzieloną z tej nieruchomości dawną nieruchomość hip. [...], opisaną w tym postanowieniu. Niewątpliwie zatem ww. postanowieniem potwierdzono prawo własności S. S. do części dawnej nieruchomości niehipotekowanej, zapisanej pod Nr [...] tabeli [...] we wsi [...] i wydzielonej z tej nieruchomości dawnej nieruchomości hip. [...], w stosunku do których złożony został przez jej pełnomocnika wniosek z dnia [...] lutego 1949 r. Nie może budzić żadnych wątpliwości, iż w stosunku do tych nieruchomości powinno zostać ustanowione na rzecz następców prawnych S. S. prawo użytkowania wieczystego. Obecnie wobec ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, następcy prawni właścicielki przeddekretowej muszą liczyć się z odmownym załatwieniem wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego. Uwzględnienie niniejszej skargi przez Sąd da im podstawę (art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym) do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Skarżący posiadają zatem legitymację do wystąpienia z niniejszą skargą, gdyż ich interes prawny został naruszony zaskarżoną uchwałą. Skarżący wskazali, że art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy zbycia nieruchomości bez zachowania formy przetargu, czyli odstępstwa od reguły jaką jest zbycie nieruchomości gminnej w drodze przetargu. Jednocześnie podstawą podjęcia tej uchwały był § 4 pkt 4 załącznika do uchwały z dnia 15 kwietnia 2004 r., stosownie do którego zbywanie nieruchomości o przeznaczeniu oświatowym wymaga zgody Rady W. Uchwała w sprawie wyrażenia zgody na sprzedaż bezprzetargową nieruchomości, dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej - gospodarowania mieniem jednostki samorządu terytorialnego. Działania i akty prawne podejmowane przez organy samorządu terytorialnego mogą być kwalifikowane jako działania z zakresu wykonywania administracji publicznej, mimo, że zmierzają do wywołania w przyszłości skutków cywilnoprawnych. Akt organu z zakresu administracji publicznej może zatem pozostawać w związku ze sprawą cywilną i nie wyklucza to administracyjnego charakteru sprawy. Przechodząc do powołanych w skardze naruszeń prawa materialnego strona skarżąca wskazała, iż w załączniku do uchwały z dnia 15 kwietnia 2004 r. określono zasady nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości W. oraz ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata. Zgodnie z § 2 ust. 3 tego załącznika, z obrotu, na okres dłuższy niż trzy lata, wyłączone zostały nieruchomości stanowiące własność W. w przypadku toczącego się postępowania administracyjnego, a także sądowego, dotyczącego prawidłowości nabycia nieruchomości przez W. lub o zwrot nieruchomości, jak również istnienia roszczeń, wynikających z Kodeksu cywilnego i innych przepisów prawa. Wobec powyższego, należy uznać, iż uchwała z dnia [...] lutego 2011 r. podjęta została z rażącym naruszeniem § 2 ust. 3 uchwały Rady W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Istniały bowiem w dniu jej podjęcia roszczenia spadkobierców byłego właściciela nieruchomości wynikające z art. 7 dekretu warszawskiego. Jednocześnie skarżący podnieśli, że podstawą wydania przedmiotowej uchwały był § 4 pkt 4 załącznika do uchwały z dnia 15 kwietnia 2004 r. Zgodnie z tym przepisem niezależnie od zgody Rady W., wymaganej przez ustawę o gospodarce nieruchomościami, lub ustawy odrębne, zgody takiej wymaga zbycie nieruchomości o przeznaczeniu oświatowym, opieki społecznej lub ochrony zdrowia. Przeznaczenie nieruchomości określa plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku decyzja o warunkach zabudowy. W dniu podjęcia zaskarżonej uchwały przedmiotowa nieruchomość była objęta ostateczną decyzją Prezydenta W. o warunkach zabudowy, w której ustalono warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i z lokalami użytkowymi w parterze oraz miejscami postojowymi naziemnymi. Dopiero po podjęciu zaskarżonej uchwały - wydana została przez Zarząd Dzielnicy B. decyzja nr [...], na mocy której ustalono warunki i szczegółowe zasady gospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji zabudowy usługowej polegającej na budowie budynku dydaktyczno - administracyjnego C. wraz z garażem podziemnym, budynkiem ochrony, stacją trafo, zjazdem z ul. [...] oraz infrastrukturą techniczną m.in. na działkach ewid. nr [...] z obrębu [...]. Zaskarżona uchwała została więc podjęta w stosunku do nieruchomości, która przeznaczona wówczas była na cele mieszkaniowo-usługowe, a wydanie tej uchwały przez Radę W. naruszało § 4 pkt 4 załącznika do uchwały z dnia 15 kwietnia 2004 r. Odpowiadając na skargę R. wniosła o odrzucenie skargi, z uwagi na brak interesu prawnego skarżących, lub ewentualnie oddalenie skargi, jako niezasadnej, gdyż skarżący nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego ww. uchwałą z dnia 10 lutego 2011 r. Zdaniem organu ocena zasadności wniosku dekretowego jest trudna, a wynik tej oceny niepewny. Może się bowiem okazać, że grunty w granicach działek nr [...], z obrębu [...], stanowiły własność osób trzecich, a zatem nie mogły być skutecznie objęte wnioskiem dekretowym. W złożonym piśmie procesowym skarżący, podtrzymując dotychczasową argumentację, przedstawioną w skardze wnieśli – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z uzyskanej przez nich mapy [...], wskazując, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Zgodnie z tą mapą działka nr [...] z obrębu [...], utworzona została w całości z nieruchomości niehipotekowanej wykazanej jako "Grunty [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej Nr [...]", działka [...] z obrębu [...], utworzona została z nieruchomości niehipotekowanej wykazanej jako "Grunty [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej Nr [...] wsi [...]" oraz z dawnej nieruchomości "[...]", zaś działka nr [...] z obrębu [...], utworzona została z nieruchomości niehipotekowanej, wykazanej jako "Grunty [...]" oraz z dawnej nieruchomości "[...]". Nie powinno zatem obecnie budzić jakichkolwiek wątpliwości, iż objęte zaskarżoną uchwałą nieruchomości, wskazane zostały w złożonym w dniu 16 lutego 1949 r. wniosku o przyznanie własności czasowej. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę skarżący podnieśli, iż przedstawiona w niej argumentacja, dotycząca dochowania przez organ należytej staranności w podjęciu zaskarżonej uchwały, nie wydaje się usprawiedliwiać podjęcia tej uchwały z naruszeniem prawa. Prezydent W. (organ wykonawczy W.) prowadząc postępowanie z ww. wniosku dekretowego, wystąpił jednocześnie z inicjatywą podjęcia przez Radę W. (organ uchwałodawczy W.) zaskarżonej uchwały. W przedłożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie piśmie C. zgłosiła swój udział w sprawie w charakterze uczestnika postępowania i wskazała, że uchwała z 2004 r. nie dopuszcza do obrotu, na okres dłuższy niż trzy lata, nieruchomości w przypadku toczącego się postępowania administracyjnego, a także sądowego, dotyczącego prawidłowości nabycia nieruchomości przez W. lub zwrotu nieruchomości, istnienia roszczeń, wynikających z Kodeksu cywilnego i innych przepisów prawa (§ 2 ust. 3 pkt 1 i 2 załącznika do uchwały z 2004 r.). Jednakże w treści § 2 ust. 5 tej uchwały wyraźnie zostało wskazane, że w przypadkach określonych w ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 4, dopuszcza się użyczenie nieruchomości, oddanie jej w najem lub dzierżawę oraz obciążenie ograniczonymi prawami rzeczowymi na okres dłuższy niż trzy lata, wyłącznie za zgodą Rady W.. W związku z czym wskazana zgoda została wyrażona przez Radę, poprzez podjęcie uchwały z 2011 r. – a co za tym idzie uchwała ta nie jest nieważna. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił C. z/s w W. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu. Została ona wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 446) – dalej: u.s.g. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie wszystkie warunki formalne wniesienia skargi w powyższym trybie zostały spełnione. Zaskarżona uchwała Rady W. z [...] lutego 2011 r., nr [...], w sprawie wyrażenia zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym nieruchomości położonych w W. przy ul. [...], wraz ze sprzedażą znajdujących się na gruncie naniesień, na rzecz C. – jest uchwałą z zakresu administracji publicznej. Stosunek prawny powstały na podstawie tej uchwały ma charakter mieszany. Przejawia się w tym, że na podstawie badanej uchwały powstał stosunek administracyjnoprawny pomiędzy radą gminy a organem wykonawczym gminy, uchylający publicznoprawny wymóg zawarcia umowy w trybie przetargowym, który zarazem stanowi podłoże do nawiązania przez organ wykonawczy gminy bezprzetargowo stosunku cywilnoprawnego w imieniu i na rzecz gminy. Administracyjnoprawny wymiar stosunku powstałego na podstawie kontrolowanej uchwały wynika także stąd, że stanowi ona prawny środek (formę) administrowania przez radę gminy nieruchomościami gminy w celu realizacji jej podstawowego zadania publicznego, polegającego na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty mieszkańców. Zaskarżona uchwała została też poprzedzona bezskutecznym wezwaniem do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia w piśmie z 29 października 2015 r., doręczonym organowi w dniu 5 listopada 2015 r. Sama skarga została zaś wniesiona 4 stycznia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc z zachowaniem sześćdziesięciodniowego terminu, o jakim mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Do rozstrzygnięcia pozostaje więc, czy interes prawny lub uprawnienie skarżących zostały naruszone kwestionowaną uchwałą w sposób istotny (art. 101 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 4 u.s.g.). W orzecznictwie przyjmuje się również, że "Skoro w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. do wniesienia skargi legitymuje wyłącznie fakt naruszenia interesu prawnego, a nie tylko zagrożenie naruszeniem, to podmiot wnoszący skargę winien wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (nie zaś sytuacją faktyczną). Musi udowodnić, że zaskarżona uchwała naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę materialnoprawną, pozbawia go np. pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację" (por. wyrok NSA z 22.03.2013 r., I OSK 2236/12, LEX nr 1331533). Przy czym interes ten winien być bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny (zob. wyrok NSA z 1.10.2013 r., I OSK 1209/13, LEX nr 1391696). Skarżący stwierdzili, że ich interes prawny został naruszony w ten sposób, że zaskarżona uchwała stanowiła podstawę do ustanowienia użytkowania wieczystego (co w istocie nastąpiło) na rzecz C. w stosunku do gruntów objętych ich roszczeniami, a to uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku ich poprzedników prawnych, złożonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – dalej: dekret warszawski. Ze stwierdzeniem tym należy się zgodzić. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, że "Przepisy k.c. o użytkowaniu wieczystym (art. 232-239) nie pozwalają na ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości, na której użytkowanie wieczyste zostało już ustanowione dopóki ono trwa. Prawdą jest, że art. 7 dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie przewiduje tej przesłanki negatywnej ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie [...], ale prawdą jest również, że organ administracji właściwy do wydania decyzji w sprawie, ma obowiązek uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej" (zob. wyrok NSA z 20.01.2016 r., I OSK 1019/14, LEX nr 1968622). Bezsporne jest też, że w dniu 16 lutego 1949 r. S. S., M. O., M. K., A. K. i W. Z. złożyli wniosek w trybie art. 7 dekretu warszawskiego o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości niehipotekowanej, zapisanej pod Nr [...] tabeli włościańskiej we wsi [...], położnej w obrębie ulic [...] w W. Zdaniem skarżących, czemu organ nie był w stanie zaprzeczyć, dotyczył on również dawnej nieruchomości hip. [...], która została wydzielona z tej nieruchomości. Fakt złożenia wniosku przyznaje sam organ na stronie 7 odpowiedzi na skargę (k. 70), dodając następnie (str. 8 odpowiedzi na skargę, k. 70v), że "... do nieruchomości oznaczonych jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...] zostały zgłoszone roszczenia byłych właścicieli lub ich spadkobierców." Tyle tylko, że organ "... nie posiadając pełnej dokumentacji do 2012 roku wydawał wadliwą informację o braku roszczeń ...", co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia kwestionowanej uchwały. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez znaczenia jest przy tym to, czy wniosek dekretowy mógłby zostać uwzględniony w oparciu o przesłanki wynikające z art. 7 dekretu warszawskiego. Istotne jest bowiem, że zaskarżona uchwała co do zasady uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku, bez względu na przesłanki wynikające z dekretu, czyli wpływa na sferę materialnoprawną skarżących, pozbawiając ich pewnych uprawnień albo uniemożliwiając ich realizację (por. powoływany wyżej wyrok NSA z 22.03.2013 r., I OSK 2236/12). Ponadto, "Ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innych podmiotów jest możliwe dopiero po negatywnym rozpoznaniu wniosku zgłoszonego na podstawie dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., zaś ustanowienie prawa użytkowania wieczystego z naruszeniem prawa pierwszeństwa roszczeń wynikających z wniosku dekretowego, jest rażącym naruszeniem prawa" (zob. wyrok WSA w Warszawie z 20.11.2009 r., I SA/Wa 1025/09, LEX nr 588912). Podobny pogląd, odnośnie prawa pierwszeństwa wniosku dekretowego, wyraził wcześniej również NSA w wyroku z 6 sierpnia 2008 r., I OSK 111/07. Akceptowany jest on także w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w wyroku z 20 lutego 2003 r., I CKN 58/01, stwierdził, że "Nieważna jest umowa o oddaniu na rzecz innych osób gruntu w użytkowanie wieczyste, zawarta przed rozpoznaniem, zgłoszonego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), wniosku poprzedniego właściciela o przyznanie użytkowania wieczystego tego gruntu" (LEX nr 83830). Tak więc zaskarżoną uchwałą naruszony został interes prawny skarżących wynikający z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, które to przepisy przyznają im uprawnienie (z pierwszeństwem przed jakimikolwiek innymi żądaniami wobec nieruchomości [...]) do rozpoznania wniosku ich poprzedników prawnych w przedmiocie ustanowienia prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości objętej zakresem kwestionowanej uchwały. Zaskarżona uchwała to pierwszeństwo w sensie obiektywnym zignorowała, nawet jeśli było to wynikiem braku dostatecznego rozeznania co do faktów prawotwórczych ze strony organu. Naruszono zatem wskazany przepis, którego bardziej ogólnym odpowiednikiem na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) jest art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2, przewidujący pierwszeństwo w nabywaniu nieruchomości przez ich byłych właścicieli lub osoby, którym przysługują roszczenia do nieruchomości na podstawie odrębnych przepisów, zatem również na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego. Prawo miejscowe również uwzględnia specyfikę Warszawy, z punktu widzenia skutków, jakie wywołał dekret warszawski. Przepis § 2 ust. 3 pkt 2 załącznika do uchwały Rady W. nr [...] z [...] kwietnia 2004 r. w sprawie zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości [...] oraz ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2004 r. Nr 119, poz. 2927 ze zm.) przewiduje bowiem zakaz dopuszczania do obrotu nieruchomości, w stosunku do których istnieją roszczenia wynikające z k.c. i innych przepisów prawa. Zatem wszystkie te normy zostały przez zaskarżoną uchwałę naruszone w sposób istotny dla uprawnień skarżących, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem uprawnienia skarżących do rozpoznania wniosku ich poprzedników prawnych w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Mając to na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 u.s.g. sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jako że upłynął już rok od jej podjęcia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło