I SA/Wa 2019/09
WyrokWSA w Warszawie2010-03-17
Skład orzekający: Joanna Skiba, Agnieszka Miernik, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, która po 27 maja 1990 r. została podzielona i uzyskała nowe oznaczenia ewidencyjne, może zostać skomunalizowana na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeśli pierwotnie wchodziła w skład Państwowego Funduszu Ziemi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że komunalizacja mienia z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje według stanu faktycznego i prawnego z dnia 27 maja 1990 r. Nieruchomość, która w tym dniu należała do Państwowego Funduszu Ziemi, nie podlega komunalizacji, nawet jeśli po tej dacie nastąpiły zmiany w jej oznaczeniach ewidencyjnych lub podział. Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza stan prawny z dnia 27 maja 1990 r. Skoro sporna działka w tym dniu wchodziła w skład Państwowego Funduszu Ziemi, decyzja o jej komunalizacji była nieprawidłowa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę M. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Wojewoda pierwotnie stwierdził nabycie tego prawa, jednak Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła tę decyzję, uznając, że nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i wchodziła w skład Państwowego Funduszu Ziemi, a ponadto została wydzielona jako nowa działka po tej dacie. Starosta złożył skargę, kwestionując podstawy odmowy komunalizacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Starosty Ś.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi Starosty Ś. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy komunalizacji mienia oddala skargę.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy M. z dnia [...] lipca 2009 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę M., prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości P., w obrębie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] - uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę M., prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości P., w obrębie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] powołując art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę M., prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że wszczął z urzędu niniejsze postępowanie administracyjne w sprawie uregulowania stanu prawnego, między innymi, nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. W dniu 27 maja 1990 r. w ewidencji gruntów figurowała działka nr [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa - Państwowego Funduszu Ziemi, która w 1997 r. została podzielona na działki nr [...]. Sporna działka nr [...] zgodnie z obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M., położona była na obszarze przeznaczonym na mieszkalnictwo jednorodzinne, co - zdaniem organu pierwszej instancji - przesądzało, że zarządzał nim terenowy organ administracji państwowej, należało więc uznać, że działka nr [...] spełniała przesłanki do komunalizacji z mocy prawa, gdyż zmiana oznaczeń ewidencyjnych dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza że nieruchomość traci status mienia podlegającego komunalizacji, jest to bowiem to samo mienie lub jak w niniejszej sprawie - część tego mienia tylko inaczej oznaczona w operacie ewidencji gruntów (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2005 r. I SA/Wa 321/04).
W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Wójt Gminy M., nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem podniósł, iż jego zdaniem, postępowanie w sprawie komunalizacji spornej działki nr [...] powinno być zawieszone do czasu wyjaśnienia kwestii własności znajdujących się na tej działce budynków oddzielonych od gruntu prawomocnym orzeczeniem Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] listopada 1963 r. [...], gdyż postępowanie przed sądem powszechnym w kwestii tego wydzielenia jeszcze się prawomocnie nie zakończyło, a jedna z wydzielonych z działki nr [...] stanowi obecnie własność osób fizycznych.
Ponieważ w księdze wieczystej, w której jest uregulowane sporne mienie, jako właściciel jego całości figuruje nadal Skarb Państwa, to zdaniem odwołującego się, skoro Wojewoda [...] nie wyłączył z komunalizacji w swojej decyzji wspomnianych budynków, aktualna treść księgi wieczystej nr [...] nie odpowiada rzeczywistemu stanowi własnościowemu, i w konsekwencji tego kwestionowana decyzja Wojewody powinna być uchylona.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji Wojewody [...] stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Komunalizujący skutek tego przepisu zobowiązuje do potwierdzenia właściwej gminie nabycia prawa własności danego mienia jeśli zostały spełnione następujące warunki:
- uwzględniono stan faktyczny i prawny mienia z dnia wejścia tego przepisu w życie,
- mienie wnioskowane do skomunalizowania winno stanowić wówczas własność Skarbu Państwa i należeć (w rozumieniu tego przepisu) do jednego z podmiotów w tym przepisie wymienionych, oraz w pierwszej kolejności, i
- nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Natomiast odmowa stwierdzenia wymaga wykazania przesłanki lub przesłanek wyłączających dane mienie z komunalizacji.
Jak wynika z powołanego w decyzji Wojewody [...] art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., skomunalizowanie danego składnika mienia w trybie powyższego przepisu następuje z mocy samego prawa z dniem wejścia tej ustawy w życie, czyli z dniem 27 maja 1990 r. Dlatego decyzje komunalizacyjne podejmowane w trybie tego przepisu mogą dotyczyć wyłącznie mienia w jego stanie faktycznym i prawnym z dnia 27 maja 1990 r.
Również Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że: "Komunalizacja mienia z mocy prawa (art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r.), jest dokonywana według stanu z dnia 27 maja 1990 r., późniejsze regulacje prawne mogą dotyczyć tylko stanu powstałego po tej dacie, choćby nawet decyzja komunalizacyjna była wydana ze zwłoką" (wyrok NSA z dnia 23 marca 1993 r. I SA 1439/92, ONSA z 1994 r. nr 1 poz. 38).
"Dla komunalizacji w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa tj. 27 maja 1990 r. Organ orzekający o komunalizacji z mocy ustawy musi zatem badać czy mienie które podlegać ma komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w omawianym czasie do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Jeśli ustalenia organu komunalizującego (wojewody) będą pozytywne to wydaje on stosownie do art. 18 tej ustawy decyzję stwierdzającą nabycie przez gminę własności z mocy prawa określonego mienia ogólnonarodowego. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza to co nastąpiło z mocy prawa" (wyrok NSA z dnia 31 marca 1998 r. I SA 1407/97, lex nr 45084).
"W świetle przepisów ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące między Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego), mające na celu uwłaszczenie gmin. Komunalizowanie z mocy prawa składników mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jest oceniane według ich stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu 27 maja 1990 r." (wyrok NSA z dnia 18 września 2001 r. I SA 694/00, Lex nr 78922).
"Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zmiany dotyczące nieruchomości jakie nastąpiły po dniu 27 maja 1990 r. nie mają znaczenia prawnego dla jej komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1, decydujące bowiem znaczenie ma tu stan faktyczny i prawny nieruchomości z daty wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z 10 maja 1990 r., gdyż nieruchomość ta w ówczesnym stanie stała się mieniem właściwej gminy a decyzja deklaratoryjna wojewody jedynie okoliczność tę potwierdza," (zob. nieopublikowane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 lutego 2007 r. I OSK 523/06, z dnia 16 stycznia 2008 r. I OSK 1957/06, z dnia 13 lutego 2007 r. I OSK 501/06).
"Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, którą stwierdza się stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Tym samym wszelkie zmiany zarówno stanu faktycznego jak i prawnego mające miejsce po tej dacie nie mogą mieć znaczenia prawnego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2008 r. I OSK 1947/06, nieopublikowany.)
Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lipca 2009 r. V CSK 25/09 ("Rzeczpospolita" z 7 lipca 2009 r.) uznał, że decyzja komunalizacyjna wojewody podjęta na podstawie art. 5 ust. 1 tylko potwierdza fakt, iż z mocy tego przepisu gmina stała się właścicielem nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. Ma ona charakter deklaratoryjny, chociaż jest niezbędna do legitymowania się prawem do nieruchomości. Sytuacja jest tu podobna jak w przypadku nabycia spadku: spadek nabywa się w dniu jego otwarcia, ale dla legitymowania się prawem do niego potrzebne jest postanowienie stwierdzające jego nabycie.
Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazują, że jeżeli określony składnik mienia ogólnonarodowego (państwowego) spełnia warunki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1, to przepływ prawa własności tego składnika ze Skarbu Państwa na właściwą gminę nastąpił wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r. (o godz. 0,00), według stanu faktycznego i prawnego danego składnika z tej daty, niezależnie od tego czy, i niezależnie od tego kiedy decyzja komunalizacyjna zostaje podjęta, także niezależnie od zaistnienia późniejszych przekształceń ewidencyjnych oraz własnościowych tego mienia (po dniu 27 maja 1990 r.), bowiem od tej daty - 27 maja 1990 r., tylko gmina mogła prawnie skutecznie nim dysponować, a do tego potrzebne było i jest nadal uprzednie wydanie deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej. W konsekwencji organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym po sprawdzeniu spełnienia warunków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mają obowiązek stwierdzenia takiego przepływu prawa własności z dniem 27 maja 1990 r. deklaratoryjną, a nie konstytutywną decyzją komunalizacyjną, a jeśli dany składnik nie spełnia warunków wymienionych w tym przepisie, wydają decyzję o odmowie takiego stwierdzenia.
Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, z zebranego w tej sprawie materiału dowodowego wynika, że według stanu faktycznego i prawnego z dnia 27 maja 1990 r., mienie podlegające ocenie komunalizacyjnej stanowiła nieruchomość państwowa, wchodząca w skład Państwowego Funduszu Ziemi, oznaczona w księdze wieczystej nr [...] jako działka [...] (k-7), tak samo była ona oznaczona jako działka nr [...] wypisie z rejestru gruntów tego mienia według jego stanu z dnia 27 maja 1990 r. (k-15), a więc nie podlega takiej ocenie wydzielona z tej nieruchomości po dniu 27 maja 1990 r. (w roku 1997) inna nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] posiadająca inne granice, inną powierzchnię i inne oznaczenie ewidencyjne (k-13).
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że skoro Wojewoda [...] orzekł w swojej decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. o skomunalizowaniu mienia nie odpowiadającego stanowi faktycznemu i prawnemu z dnia 27 maja 1990 r., i wchodzącego wtedy w skład Państwowego Funduszu Ziemi, to jego decyzja rażąco naruszająca zarówno art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a także wyrażoną w art. 5 ust. 1 zasadę deklaratoryjności decyzji komunalizacyjnych podejmowanych na jego podstawie - nie mogła być utrzymana w mocy, i to zupełnie niezależnie od ewentualnych przyszłych zmian wieczystoksięgowych związanych z własnością budynków położonych na działce nr [...]. Właśnie dlatego podlegała uchyleniu, że dotyczyła mienia [...] utworzonej po dniu 27 maja 1990 r., i nadto obejmowała mienie wchodzące w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w skład Państwowego Funduszu Ziemi. W konsekwencji orzeczono jednocześnie o odmowie stwierdzenia nabycia z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności działki nr [...] w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., przez gminę miejsca jej położenia, czyli Gminę M.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Starosta S., i zarzucił, że argumenty zawarte w decyzji organu odwoławczego stanowiące podstawę odmowy komunalizacji przedmiotowej nieruchomości są nieuzasadnione, bowiem wpis w ewidencji gruntów nie może stanowić wyłącznej podstawy do ustalenia, czy grunty będące przedmiotem postępowania komunalizacyjnego stanowiły w dniu 27 maja 1990 r. Państwowy Fundusz Ziemi. Wpis ten służy dostarczaniu danych i nie jest związany z żadnymi skutkami materialnoprawnymi. Kryteria, według których należy ocenić, czy grunt rolny wchodził w dniu 27 maja 1990 r. do Państwowego Funduszu Ziemi, wskazuje przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). Przepis ten stanowił, że grunty państwowe położone na obszarach miast, przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, nie oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste wchodzą w skład Państwowego Funduszu Ziemi. Zatem charakter rolny nieruchomości zależny jest od jej przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowy grunt zgodnie z obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M. zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy M. nr [...] z dnia [...] czerwca 1988 r. przeznaczony był pod mieszkalnictwo jednorodzinne.
Nietrafny jest również argument, zdaniem skarżącego, iż komunalizacji z mocy prawa nie podlega nieruchomość utworzona po 27 maja 1990 r. W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, że zmiana oznaczeń ewidencyjnych, która została dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość traci status mienia podlegającego komunalizacji, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jest to bowiem to samo mienie lub, jak w niniejszej sprawie część tego mienia, tylko inaczej oznaczona w operacie ewidencji gruntów (vide wyrok WSA z dnia 2 czerwca 2006 r. I SA/Wa 2260/05 (LEX 232185), wyrok WSA z dnia 28 marca 2006 r. ISA/Wa 1193/05 (LEX 204800)
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd nie podziela zarzutów skargi.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę M., prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości P., w obrębie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin.
Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do Państwowego Funduszu Ziemi.
Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, iż dla komunalizacji w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...), decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa tj. w dniu 27 maja 1990 r. Organ orzekający o komunalizacji z mocy ustawy musi więc zbadać, czy mienie, które ma podlegać komunalizacji - stanowiło w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa oraz czy należało w tym dniu do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego; jeśli ustalenia organu komunalizującego są pozytywne to wydaje on stosownie do art. 18 tej ustawy decyzję stwierdzającą nabycie przez gminę własności z mocy prawa określonego mienia ogólnonarodowego. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza to co nastąpiło z mocy prawa.
Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące między Skarbem Państwa a właściwą gminą.
Zdaniem Sądu, wszelkie zmiany dotyczące nieruchomości jakie nastąpiły po dniu 27 maja 1990 r. nie mają znaczenia prawnego dla jej komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy, ponieważ decydujące znaczenie, jak wcześniej wskazano, ma stan faktyczny i prawny nieruchomości z daty wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r., jako że nieruchomość ta w ówczesnym stanie (27 maja 1990 r.) stała się mieniem właściwej gminy, a decyzja deklaratoryjna wojewody jedynie okoliczność tę potwierdza.
Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, iż art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazują, że jeżeli określony składnik mienia ogólnonarodowego (państwowego) spełnia warunki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, to przepływ prawa własności tego składnika ze Skarbu Państwa na właściwą gminę nastąpił wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r. - według stanu faktycznego i prawnego danego składnika z tej daty, niezależnie od tego czy, i niezależnie od tego kiedy decyzja komunalizacyjna została podjęta, także niezależnie od zaistnienia późniejszych przekształceń ewidencyjnych oraz własnościowych tego mienia (po dniu 27 maja 1990 r.). Od tej bowiem daty - 27 maja 1990 r., tylko gmina mogła prawnie skutecznie mieniem tym dysponować, a do tego potrzebne było i jest nadal uprzednie wydanie deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej. Jeśli dane mienie nie spełnia warunków wymienionych w tym przepisie, organ wydaje decyzję o odmowie takiego stwierdzenia.
Sąd podziela również stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, iż z zebranego w tej sprawie materiału dowodowego wynika, że według stanu faktycznego i prawnego z dnia 27 maja 1990 r., przedmiotowe mienie stanowiła nieruchomość państwowa, wchodząca w skład Państwowego Funduszu Ziemi, oznaczona w księdze wieczystej nr [...] (k-7), tak samo oznaczona jako działka nr [...] w wypisie z rejestru gruntów tego mienia według jego stanu z dnia 27 maja 1990 r. (k-15), a zatem nie podlega takiej ocenie wydzielona z tej nieruchomości po dniu 27 maja 1990 r. (w roku 1997) inna nieruchomość, oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] posiadająca inne granice, inną powierzchnię i inne oznaczenie ewidencyjne (k-13).
Prawidłowo uznała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, że skoro Wojewoda [...] orzekł w swojej decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. o skomunalizowaniu mienia, które nie odpowiadało stanowi faktycznemu i prawnemu z dnia 27 maja 1990 r., i wchodzącemu wtedy w skład Państwowego Funduszu Ziemi, to jego decyzja rażąco naruszająca zarówno art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...), a także wyrażoną w art. 5 ust. 1 zasadę deklaratoryjności decyzji komunalizacyjnych podejmowanych na jego podstawie - nie mogła być utrzymana w mocy, niezależnie od ewentualnych przyszłych zmian wieczystoksięgowych związanych z własnością budynków położonych na działce nr [...].
Decyzja organu pierwszej instancji podlegała uchyleniu, ponieważ dotyczyła mienia - działki nr [...] utworzonej po dniu 27 maja 1990 r., a ponadto obejmowała mienie wchodzące w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w skład Państwowego Funduszu Ziemi.
W konsekwencji orzeczono jednocześnie o odmowie stwierdzenia nabycia z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności działki nr [...] w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., przez gminę miejsca jej położenia, czyli Gminę M.
Jak wcześniej wskazano, zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do Państwowego Funduszu Ziemi.
Skoro ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy dowodu z dokumentu - wypisu z rejestru gruntów wynika, że nieruchomość, o której mowa w osnowie zaskarżonej decyzji, wchodziła w skład Państwowego Funduszu Ziemi, czyli nie podlegała komunalizacji, a dowodem przeciwko temu dokumentowi urzędowemu okoliczność ta nie została podważona, stwierdzić należy, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę M. prawa własności nieruchomości szczegółowo opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji.
Nie jest zasadny zarzut strony skarżącej wynikający z tezy, iż charakter rolny nieruchomości zależny jest od jej przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego, co miałoby wynikać z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 z późn. zm.). Przepis ten, znajdujący się w ostatnim - ósmym rozdziale ustawy - Przepisy przejściowe i końcowe, stanowi, że grunty państwowe położone na obszarach miast, przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, nie oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, wchodzą w skład Państwowego Funduszu Ziemi.
Przepis ten, jako przepis przejściowy, reguluje wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych, natomiast nie jest to przepis merytoryczny (podstawowy), regulujący określony zakres przedmiotowy czy podmiotowy nowej ustawy, i nie pozwala na przyjęcie tezy, iż charakter rolny nieruchomości zależny jest od jej przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego.
Podnieść również należy, iż grunty Państwowego Funduszu Ziemi położone na obszarze gmin przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nie związane z gospodarką rolną lub leśną mogły przejść z tego Funduszu do zasobów gruntów państwowych tylko na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, jednakże w aktach sprawy takiej decyzji nie ma, a skarżący nie twierdzi że decyzja taka została przed dniem 27 maja 1990 r. wydana w sprawie spornego gruntu Państwowego Funduszu Ziemi zaliczonego do tej kategorii gruntów zarówno w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1963 r. (k-3) jak i w wypisie z ewidencji gruntów tego mienia (k-15), a stanowił on poprzednio gospodarstwo rolne osób fizycznych.
Sąd podziela pogląd skarżącego, że zmiana oznaczenia ewidencyjnego nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość traci status mienia podlegającego komunalizacji w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - bowiem komunalizacji podlega mienie według stanu faktycznego i prawnego na dzień 27 maja 1990 r., i z tym dniem.
Dodatkowo podnieść należy, że niniejszy skład orzekający nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 321/04, przywołanym w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto wyrok ten został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2007 r. I OSK 523/06, który to pogląd niniejszy skład orzekający podziela w zupełności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło