I SA/Wa 2064/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania W. K., decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego, specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego i celowego zwrotnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Podaniem z 3 sierpnia 2011 r. W. K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z podaniem o przyznanie zasiłków na wymienione w tymże podaniu potrzeby, wskazane w punktach od a do p. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Wójt Gminy B. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego, specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego i celowego zwrotnego na wszystkie cele wskazane w podaniu. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego ustalonego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, na kwotę 477 zł. Organ wskazał, iż rozważył również możliwość przyznania zainteresowanemu zasiłku celowego specjalnego, na mocy przepisu art. 41 pkt 1 ustawy, wskazując przy tym, iż w okolicznościach sprawy nie zachodzą żadne szczególne przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie pomocy w wyjątkowym trybie. Organ wskazał również, iż wysokość kwot, o które wnosi W. K. wykracza poza możliwości organu, który to w pierwszej kolejności udziela pomocy osobom i rodzinom, które nie posiadają własnego dochodu, bądź ich dochód jest niższy od kryterium ustawowego. Organ wskazał również, że cele wnioskowane przez W. K. nie mieszczą się w katalogu zamieszczonym w przepisie art. 39 ustawy. Dodatkowo organ odniósł się do wniosku w zakresie przyznania pomocy na odkupienie i oddłużenie mieszkania uznając, iż jest on bezzasadny ze względu na to, iż lokal ten został sprzedany przez komornika. Odnosząc się do wniosku o zakup zamka do drzwi wejściowych organ zauważył, że zakup ten jest potrzebą nieuzasadnioną ponieważ budynek jest zaopatrzony w domofon, zaś mieszkanie zainteresowanego jest zamykane na zamek "Gerda". Od powyższej decyzji W. K. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że większość z celów jakie wskazał wnioskodawca w swoim podaniu nie mieści się w ogóle w ramach ustawy o pomocy społecznej. Za słuszne organ odwoławczy uznał szczegółowe odniesienie się przez organ pierwszej instancji do wniosku jedynie w zakresie prośby o zasiłek celowy na odkupienie i oddłużenie mieszkania oraz kupno zamka do drzwi wejściowych do mieszkania. W ocenie Kolegium kupno mieszkania w sytuacji, w której - jak wynika z akt sprawy wnioskodawca nie jest osobą bezdomną - nie mieści się w katalogu potrzeb "niezbędnych" w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy. Za potrzebę niezbędną należy bowiem uznać przede wszystkim potrzebę niezaspokojoną, albowiem przepisy ustawy mają służyć właśnie jej zaspokojeniu. Zdaniem Kolegium, rzeczą oczywistą jest, iż osoba, która posiada tzw. dach nad głową, nie może skutecznie domagać się od organów pomocy społecznej zakupu lokalu mieszkalnego, biorąc pod uwagę możliwości finansowe organu, jak również kryteria przyznawania pomocy ustalone przez ustawodawcę. W zakresie wniosku o zainstalowanie zamka w drzwiach wejściowych organ odwoławczy wskazał, że drzwi zainteresowanego są zabezpieczone zamkiem. Nie można więc uznać wskazanej przez zainteresowanego potrzeby za "niezbędną" oraz wymagającą zaspokojenia. Kolegium wskazało, że uchybieniem ze strony organu, jednak nie wpływającym na treść rozstrzygnięcia, było nie odniesienie się do wniosku W. K. w zakresie wymienionym w punkcie g podania z dnia 3 sierpnia 2011 r. Organ zauważył, że ze wszystkich celów wskazanych przez zainteresowanego wymieniony w tym punkcie mógłby zostać objęty zakresem ustawy. Jednakże nie ma, w ocenie Kolegium, żadnych przesłanek dla uznania, iż zainstalowanie zamka w szafie znajdującej się wewnątrz mieszkania W. K. było potrzebą niezbędną, która mogłaby być zaspokojona w drodze przyznania świadczeń z ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że sam zainteresowany nie precyzuje we wniosku z czego wywodzi taką potrzebę, Zdaniem Kolegium, uchybienie organu pierwszej instancji w tym zakresie nie wpłynęło w żaden sposób na treść rozstrzygnięcia, ze względu na generalne zastrzeżenie ze strony organu, że w sprawie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, ale również ze względu na fakt, iż organ odniósł się w sposób generalny do wszystkich celów wskazanych przez W. K. wskazując, iż część z nich nie mieści się w możliwościach Ośrodka, zaś pozostałe nie mogą być uznane za potrzebę niezbędną. Kolegium podkreśliło, że większość z celów podniesionych przez zainteresowanego w ogóle nie mieści się w katalogu przewidzianym ustawą, co ma kapitalne znaczenie w kontekście brzmienia art. 3 ust. 4 ustawy, który wyraźnie wskazuje, iż pomoc społeczna musi odpowiadać celom tejże pomocy. Celem zaś podstawowym jest, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych. Kolegium wskazało również, że słusznie organ pierwszej instancji odniósł wniosek zainteresowanego do przepisu art. 41 pkt 1 ustawy. Kolegium podzieliło również pogląd organu pierwszej instancji, że w okolicznościach sprawy nie występują żadne przesłanki, które mogłyby wskazywać, że sytuacja W. K. jest rzeczywiście szczególna. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2011 r. nr [...] W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze skarżący ponowił swój wniosek o odkupienie lokalu oraz wniósł o zwrot skradzionych z lokalów przedmiotów i dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie z dnia 25 stycznia 2012 r. skarżący zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. naruszenia przepisów Kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 138 § 2 Kpa poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji i nieprzekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy Burmistrz Gminy B. nie rozpoznał żądania zawartego w pkt g podania z 3 sierpnia 2011 r., co spowodowało pozbawienie skarżącego prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez dwa różne organy; 2) art. 15 Kpa poprzez merytoryczne odmowne rozstrzygnięcie żądania zawartego w pkt g podania z 3 sierpnia 2011 r., mimo, że żądanie to nie zostało rozstrzygnięcie przez organ pierwszej instancji, co pozbawiło skarżącego prawa do jednej instancji; 3) art. 7 i art. 77 § 1 Kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nierozpoznanie podania skarżącego z 3 sierpnia 2011 r. w zakresie oddłużenia lokalu oraz brak wyjaśnienia sytuacji mieszkaniowej skarżącego i wysokości opłat ponoszonych na zajmowany lokal; 4) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 oraz art. 11 Kpa poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji oraz niewskazanie motywów uznania przez organ odwoławczy, że brak rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji żądania zawartego w pkt g podania z 3 sierpnia 2011 r. nie wpłynął na treść rozstrzygnięcia; 4) art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez nieustalenie okoliczności faktycznych dotyczących możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i jednoczesne przyjęcie przez organ odwoławczy, że spełnienie potrzeb zawartych w podaniu z 3 sierpnia 2011 r. przekraczało możliwości finansowe organu pomocy społecznej, co nie pozwala na kontrolę zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Poza sporem jest, że W. K. nie spełniał przesłanek do przyznania mu zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Jak wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego skarżący ma przyznane świadczenie rentowe w wysokości [...] zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju świadczenia odnoszące się do osoby samotnie gospodarującej i wynoszące 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1055). Jeżeli natomiast chodzi o załatwienie sprawy na podstawie art. 41 ustawy Kolegium trafnie wskazało, że w ramach zgłaszanych przez skarżącego w podaniu z 3 sierpnia 2011 r. w pkt od a do p potrzeb tylko potrzeby wskazane w pkt g, o i p podania mogły być rozpatrywane w aspekcie tego przepisu. Żądania zawarte w pozostałych punktach powyższego wniosku nie miały nic wspólnego z pomocą społeczną bowiem dotyczyły przyznania pieniężnej rekompensaty nie "na" konkretne cele, ale "za" – zdaniem skarżącego - bezprawne lub niedozwolone działania pracowników organów administracji publicznej, funkcjonariuszy Policji i osób trzecich. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 41 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym tego rodzaju świadczenie można otrzymać tylko w szczególnie uzasadnionym przypadku. Wyżej wymienione pojęcie stanowi zaś sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zasadniczo należy do zwykłych, nie zaś specjalnych zadań pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 962/11, opubl. CBOSA). Nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko organów, że żądanie przyznania zasiłku na "odkupienie mieszkania" również nie mieści się w ramach przypadku "szczególnie uzasadnionego". Wskazać bowiem należy, że tego rodzaju żądanie wykracza poza zadania pomocy społecznej, które wynikają z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy, tj. funkcję wspierającą osoby w ich wysiłkach zmierzających do wyjścia z trudnej sytuacji osobistej. Nie budzi również sporu między stronami to, że w chwili rozpatrywania wniosku skarżący nie był osobą bezdomną. Trafne jest też stanowisko organów, że brak było podstaw do przyznania zasiłków celowych specjalnych w trybie art. 41 ustawy na zakup zamka w drzwiach wejściowych lokalu zajmowanego przez skarżącego, w sytuacji gdy nie jest kwestionowane to, że budynek jest zaopatrzony w domofon, a drzwi wejściowe lokalu w którym przebywa skarżący są zabezpieczone zamkiem typu "Gerda". Należy zgodzić się z SKO w W., że potrzeba ta nie była "niezbędna" w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Sąd zauważa, że faktem jest, iż Burmistrz Gminy B. w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie odniósł się do żądania zawartego w pkt g podania z dnia 3 sierpnia 2011 r. (zasiłku na zakup i zainstalowanie zamka do szafy znajdującej się w lokalu). Słusznie skarżący zwrócił uwagę, że organy w uzasadnieniach wydanych decyzji nie odniosły się do żądania dotyczącego oddłużenia mieszkania oraz nie wyjaśniły okoliczności dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Skarżący pominął jednak to, że zarzuty naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego są skuteczne tylko wówczas, gdy uchybienia przepisom proceduralnym mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, nie można podzielić poglądu skarżącego, że wskazane w piśmie z 25 stycznia 2012 r. naruszenia art. 7, art. 8, art. 11 , art. 15, art. 77 § 1 art. 107 § 3 i art. 138 § 2 Kpa mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze oczywistych względów finansowanie ze środków pomocy społecznej (środków publicznych) zakupu i montażu zamka w szafie skarżącego znajdującej się wewnątrz lokalu nie jest potrzebą niezbędną w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy. Natomiast regulacja zadłużenia związanego z korzystaniem z lokalu mieszkalnego – w ocenie Sądu - nie mieści się w ramach przypadku "szczególnie uzasadnionego" z art. 41 ustawy. Kwestia regulowania opłat związanych z używaniem lokalu mieszkalnego należy do typowych obowiązków ciążących na osobach korzystających z lokali, które są okresowo powtarzane. W takim przypadku nie można mówić o wystąpieniu zdarzenia okazjonalnego, niecodziennego, nieoczekiwanego, czy też nadzwyczajnego. Na brak podstaw do udzielenia pomocy na ten cel w ramach zasiłku celowego specjalnego wskazuje też orzecznictwo sądowe (por. np. wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11; wyrok NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt I OSK 863/11 – opubl. CBOSA). Trzeba też wskazać, że organ pomocy społecznej, mimo pewnych braków w uzasadnieniu decyzji, rozstrzygnął co do wszystkich potrzeb skarżącego wskazanych w podaniu z dnia 3 sierpnia 2011 r., co jasno wynika z treści osnowy decyzji, a decyzja ta została przez organ odwoławczy utrzymana w mocy. Skoro zatem nie można zarzucić zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej naruszenia prawa materialnego, to Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.