I SA/Wa 209/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2024 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 30 października 2023 r. nr 002445701/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako "organ" lub "Prezes") decyzją z 30 października 2023 r. nr 002445701/GSOL utrzymał w mocy własną decyzję z 31 sierpnia 2023 r. nr 002445701/GSOL odmawiającą S.T. (dalej jako "skarżący") przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący w dniu 11 lipca 2023 r. wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w [...] z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku dołączył postanowienie Burmistrza [...] z [...] lipca 2023 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o pełnieniu funkcji sołtysa sołectwa [...] od 23 stycznia 1982 r. oraz oświadczenia pięciu świadków na okoliczność pełnienia przez niego ww. funkcji od 23 stycznia 1982 r. do września 1990 r. Prezes decyzją z 31 sierpnia 2023 r., na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1073), powoływanej dalej jako "ustawa", odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.g.", w związku z tym brak było podstaw do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że w dniu 23 stycznia 1982 r. powołany został przez Naczelnika [...] do pełnienia funkcji sołtysa we wsi [...] i funkcję tę pełnił do września 1990 r., jednak Urząd Miejski w [...] nie posiada żadnych dokumentów na potwierdzenie tej okoliczności. Prezes decyzją z 30 października 2023 r. utrzymał w mocy ww. decyzję i wskazał, że do wniosku z lipca 2023 r. skarżący dołączył postanowienie Burmistrza [...] z [...] lipca 2023r. o odmowie wydania zaświadczenia o pełnieniu funkcji sołtysa w sołectwie [...] od 23 stycznia 1982 r. oraz zeznania pięciu świadków, którzy zeznali, że skarżący był sołtysem od 23 stycznia 1982 r. do września 1990 r. W dniu 23 sierpnia 2023 r. organ zwrócił się więc do Urzędu Gminy [...] o nadesłanie informacji, w jakim terminie odbyły się wybory organów sołectw w 1990 r., celem weryfikacji, czy skarżący pełnił funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Burmistrz [...] w odpowiedzi z 28 sierpnia 2023 r. wyjaśnił, że nie dysponuje danymi pozwalającymi na wskazanie daty wyborów na sołtysa wsi [...] w 1990 r. Prezes zauważył, że ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r., a zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191) dotychczasową organizację samorządu mieszkańców wsi, w tym sołtysów utrzymywało się do czasu wyboru organów sołectw, nie dłużej niż do 31 grudnia 1990 r. Ze zgromadzonej dokumentacji wnika, że skarżący był sołtysem do września 1990 r., a zatem funkcję sołtysa pełnił wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i w związku z tym brak jest podstaw do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał, że z uwagi na niemożność przedstawienia urzędowego zaświadczenia o pełnieniu funkcji sołtysa z Urzędu Miejskiego w [...], przedstawił zeznania pięciu świadków wskazujących na pełnienie tej funkcji od stycznia 1982 r. do września 1990 r. Skarżący wskazał na trudności związane z pełnieniem ww. funkcji, jak również, że niezrozumiałym jest dla niego rozróżnianie osób, które zostały powołane na sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r., od sołtysów powołanych wcześniej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest zatem od spełnienia kumulatywnie następujących przesłanek: pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje, nie mniej niż 8 lat, na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz osiągnięcie odpowiednio wieku, w przypadku skarżącego 65 lat. Zgodnie jednak z art. 2 ust. 3 ustawy do okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Przy tym stosownie do art. 28 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, utrzymuje się dotychczasową organizację samorządu mieszkańców wsi, w tym sołtysów, do czasu wyboru organów sołectw, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 1990 r. (ust 1). W okresie, o którym mowa w ust. 1, do zakresu działania samorządu mieszkańców wsi należy zarząd mieniem pozostającym w dyspozycji dotychczasowych samorządów wsi i prowadzenie własnej działalności gospodarczej i społecznej oraz czynów społecznych w zakresie dotychczasowym (ust 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1, sołtysi pełnią powierzone im na podstawie odrębnych przepisów funkcje administracyjne (ust. 3). W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się zatem do stwierdzenia, czy skarżący spełnił przesłankę dotyczącą pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. że nie pełnił funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Z akt administracyjnych, m.in. oświadczenia skarżącego oraz oświadczeń pięciu świadków (które nie budzą wątpliwości Sądu) bezsprzecznie wynika bowiem, że skarżący pełnił tę funkcję od stycznia 1982 r. do września 1990 r. (przez dwie kadencje), jednakże wykonywał ją nie na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (co jest jednym z wymogów przyznania świadczenia), ale na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz.U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183 ze zm.), tj. ustawy obowiązującej przed wejściem w życie ustawy o samorządzie gminnym. Okres pełnienia funkcji sołtysa w ww. okresie mógłby zaś zostać zaliczony w sprawie, w myśl art. 2 ust. 3 ustawy, pod warunkiem jednak, że skarżący pełniłby tę funkcję nie tylko po wejściu w życie nowych przepisów ustawy o samorządzie gminnym (jak miało to miejsce w tej sprawie), tj. po 27 maja 1990 r., ale również "na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym", jak wprost wskazuje na to ww. przepis. Tymczasem skarżący, choć pełnił funkcję sołtysa do września 1990 r., to jednak już w kolejnych wyborach, przeprowadzonych na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, nie został wybrany sołtysem ponownie, a w konsekwencji nie pełnił tej funkcji na podstawie tej ustawy, co świadczy o niespełnieniu przesłanki z art. 2 ust. 3 ustawy. W tym miejscu wskazać należy, że z uzasadnienia projektu do ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (druk sejmowy nr 3128) wynika, że ustawa ta zakłada przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa dla tych sołtysów, którzy, ze względu na okres pełnienia tej funkcji szczególnie zasłużyli się społeczności lokalnej. Ustawodawca zaznaczył, że projektowana ustawa podkreśla społeczny charakter funkcji sołtysa, obejmując zakresem uprawnionych do świadczenia osoby, które funkcję tę pełniły po przemianach ustrojowych, na podstawie ustawy o samorządzie gminnym. Jednakże wobec osób, które zyskały zaufanie swoich społeczności i również po roku 1989 r. pełniły funkcję sołtysa, już na podstawie nowych przepisów, do wymaganego stażu dolicza się okres pełnienia funkcji sołtysa przed wejściem w życie przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Z powyższego wynika, że ustawodawca założył, że aby sołtys pełniący swą funkcję przed 27 maja 1990 r. (tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie gminnym) był uprawniony do przedmiotowego świadczenia pieniężnego winien pełnić po 1989 r. swą funkcję "już na podstawie nowych przepisów", a więc na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, nie zaś tylko po wejściu w życie tej ustawy (do czasu urządzenia nowych wyborów) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2250/23, https://cbois.nsa.gov.pl). Jak natomiast wynika z akt sprawy skarżący funkcję sołtysa pełnił jedynie do czasu zorganizowania nowych wyborów na podstawie ustawy o samorządzie gminnym. W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że z uwagi na to, że skarżący nie spełnił jednego z koniecznych wymogów do przyznania świadczenia pieniężnego, tj. nie pełnił funkcji sołtysa przez dwie kadencje na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tj. po 27 maja 1990 r., to organ prawidłowo odmówił mu przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ właściwie ustalił stan faktyczny sprawy, prawidłowo dokonał oceny materiału dowodowego i w konsekwencji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji.