I SA/Wa 2096/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J.K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 289/12 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J.K. sumę pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J.K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. [...], reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 289/12. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], ozn. hip. jako "[...]"[...], działka nr [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W złożonej skardze skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w kwocie według uznania Sądu, przyznanie skarżącej sumy pieniężnej rekompensującej zwłokę organu w kwocie według uznania Sądu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według przepisów w kwocie 680 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie 2 art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2018 r., poz. 121 ze zm.), dalej jako: u.g.n. Organ zauważył również, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na: gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustalaniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 u.g.n. Organ podał również, że trwa gromadzenie materiałów niezbędnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Ze względu na dużą ilość postępowań prowadzonych w Biurze Spraw Dekretowych nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie wyznaczonym przez WSA w Warszawie. Organ wskazał, że w sprawie pojawiła się kwestia spadków wakujących, czyli takich spadków, które zostały otwarte przez dniem 1 stycznia 1947 r., a postępowanie o nabycie praw do spadku nie zostało zakończone prawomocnym postanowieniem sądu przed dniem 1 stycznia 1965 r. W takiej sytuacji spadek nabywa Skarb Państwa za zasadach określonych w k.c. dla dziedziczenia ustawowego. Postanowienie o nabyciu praw do spadku po [...], dawnym właścicielu przedmiotowej nieruchomości, zmarłym [...] maja 1946 r., przeprowadzone zostało przed Sądem Rejonowym dla [...] w dniu [...] stycznia 2008 r., sygn. akt [...]. W związku z tym, mając na celu ochronę interesów [...], organ zwrócił się wnioskiem z dnia [...] września 2018 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego o rozważenie wystąpienia na drogę sądową z wnioskiem o zmianę ww. postanowienie spadkowego na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona dotyczących dziedziczenia przez Skarb Państwa spadków wakujących lub bezdziedzicznych. Do czasu rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia organ nie ma możliwości rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Organ wyjaśnił, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu warszawskiego. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wskazał, że o kolejności rozpoznania spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 p.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 289/12, co czyni zasadną skargę na niewykonanie tego wyroku. Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już trzykrotnie grzywny, tj. wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 990/13 w wysokości 500 zł, wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 230/15 w wysokości 5000 zł, wyrokiem z dnia 25 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 569/16 w wysokości 7000 zł. Pomimo powyższych wyroków wymierzających grzywny Prezydent [...] nadal nie załatwił wniosku odszkodowawczego. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Skoro Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 25 września 2012 r., sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Wobec powyższego uznać należało, że właściwe jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10.000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Uwzględniono przy tym fakt, że wcześniejszymi wyrokami wymierzono już Prezydentowi grzywny w łącznej wysokości 12.500 zł, w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu po wyroku z dnia 25 września 2012 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że w niewykonanym wyroku z dnia 25 września 2012 r. Sąd wyznaczył Prezydentowi [...] termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął 28 stycznia 2013 r. (poniedziałek). Tymczasem, organ przez ponad sześć lat od daty otrzymania w dniu 26 listopada 2012 r. prawomocnego wyroku Sądu z dnia 25 września 2012 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy oraz pomimo wydania trzech wyroków wymierzających grzywnę, nadal nie rozpatrzył wniosku odszkodowawczego. Okoliczności podniesione w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania wyroku Sądu przez ponad sześć lat. Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że zasadny jest wniosek skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem jej sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy. Z powyższych względów, w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 i art. 154 § 7 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).