I SA/Wa 2109/12

WyrokWSA w Warszawie2013-02-08

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Gabriela Nowak, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o uznaniu świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane, wydane w oparciu o błędną wykładnię przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (rozporządzenia nr 1408/71 i 574/72) oraz przepisów krajowych (ustawa o świadczeniach rodzinnych), stanowią rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności tych decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz przepisy krajowej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niewłaściwa wykładnia doprowadziła do wadliwych ustaleń faktycznych i naruszenia przepisów postępowania. Sąd podkreślił, że przepisy antykumulacyjne nie mogą prowadzić do sytuacji, w której osoba uprawniona nie otrzymuje świadczeń ani w kraju zatrudnienia, ani w kraju zamieszkania. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji o uznaniu pobranych zasiłków rodzinnych za nienależnie pobrane. Sprawa dotyczyła okresu, gdy skarżąca podjęła zatrudnienie w innym państwie członkowskim. Organy administracji uznały, że w związku z tym zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a pobrane świadczenia rodzinne w Polsce były nienależne. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów o koordynacji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. R. (dawniej S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej B. R. (dawniej S.) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. B. S., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata, złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...], którą to utrzymana została w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], w sprawie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za okres od dnia 1 sierpnia 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. w kwocie [...] zł, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania za okres od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r w kwocie [...] zł oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego we wrześniu 2008 r. i 2009 r. w kwocie [...] zł, za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o oddalenie skargi. Sprawa rozpoznawana była na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. przyznał B. S. zasiłek rodzinny na syna M. S. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. przyznał B. S. zasiłek rodzinny na syna M. S. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. wraz z dodatkami. Pismem z dnia 20 października 2009 r. [...] Centrum Pomocy Społecznej (działając na podstawie art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych) poinformowało organ pierwszej instancji, że w sprawie B. S. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej na terenie [...] tj. od 1 sierpnia 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wznowił z urzędu postępowanie o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla B. S., zakończone wydaniem decyzji ostatecznej nr [...] w dniu [...] września 2008 r. Ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. uchylił od dnia 1 sierpnia 2008 r. decyzję nr [...] z dnia [...] września 2007 r. w sprawie przyznania B. S. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na syna M. S. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] odmówił B. S. prawa do zasiłku rodzinnego wraz dodatkami na syna M. na okres zasiłkowy 2009/2010. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] uznał wypłacony B. S. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na syna M. S. za okres od 1 sierpnia 2008 r. do 31 października 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł za świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi. Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na M. S. Jednocześnie odmówiono B. S. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na syna M. S. na okres zasiłkowy od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. Po rozpoznaniu odwołania B. S., decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nienależnie pobranymi świadczeniami są świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne. W niniejszej sprawie zwrot nienależnie pobranych świadczeń dotyczy okresu od 1 sierpnia 2008 r. do 31 października 2009 r., ponieważ w związku z podjęciem przez B. S. zatrudnienia na terenie [...] od dnia 1 sierpnia 2008 r., mają zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zdaniem organu B. S. wobec stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia od dnia 1 sierpnia 2008 r. nie była osobą uprawnioną do ich pobierania, a w konsekwencji pobrane świadczenia przy braku uprawnienia są nienależnie pobranymi, co determinuje ich zwrot. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Marszałek Województwa [...] umorzył postępowanie w sprawie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych orzeczonych do zwrotu decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], w związku ze zwrotem przez B. S. określonej w decyzji kwoty. W dniu 27 lipca 2011 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek pełnomocnika B. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w sprawie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za okres od 1 sierpnia 2008 r. do 31 października 2009 r. w kwocie [...] zł, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania za okres od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. w kwocie [...] zł oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego we wrześniu 2008 r. i 2009 r. w kwocie [...] zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie winno mieć zastosowanie ustawodawstwo polskie, albowiem na terenie [...] odpowiednik zasiłku rodzinnego przyznano Pani S. dopiero od dnia 1 września 2009 r. Pismem z dnia 23 listopada 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zawiadomiło strony o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z dniem 1 sierpnia 2008r. B. S. podjęła pracę na terenie [...]. Pismem z dnia 20 października 2009 r. [...] Centrum Pomocy Społecznej (działając na podstawie art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych) poinformowało organ pierwszej instancji, że w sprawie B. S. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej na terenie [...] tj. od 1 sierpnia 2008r. Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na M. S. Jednocześnie odmówiono B. S. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na syna M. S. na okres zasiłkowy od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. Wobec tego zasiłek rodzinny wraz z dodatkami pobrany przez B. S. w tym okresie należy uznać zadniem organu na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) za nienależnie pobrany. Organ wskazał, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] rażąco narusza prawo, albowiem została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. B. S. złozyła wnisoke o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2012r,. wskazując, że zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. Stosownie do przepisu ustępu 3 cyt. artykułu, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W realiach niniejszej sprawy żadnych wątpliwości nie budzi okoliczność, iż B. S. przebywała poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], gdzie podjęła pracę zarobkową. Marszałek Województwa [...], po otrzymaniu akt sprawy, ustalił, iż w sprawie tej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zaś swoje stanowisko w sposób należyty uzasadnił. Następnie organ ten wydał decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], wskazując na art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., nie stwierdzając jej wadliwości, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], utrzymało ją w mocy. W tej sytuacji, w oparciu o zaprezentowane powyżej ustalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., iż w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca rażące naruszenie powyżej zaprezentowanych przepisów prawa. Na decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. złożyła skargę B. S. zarzucając jej: 1) naruszenie prawa procesowego w postaci art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez odmowę jego zastosowania na skutek naruszenia prawa materialnego art. 7 ust. 6 w zw. z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię i przyjęcie że w ustalonym stanie faktycznym znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w postaci art. 13 rozporządzenia Rady nr 1408/71 z dnia 14.06.1971r.; 2) naruszenie prawa procesowego w postaci art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez pominięcie dokumentów złożonych przez stronę na okoliczność niepobierania przez B. S. świadczeń rodzinnych na terenie [...] i zaniechanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych w tym zakresie. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. do ponownego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy rozpoznając niniejszą sprawę naruszyły zarówno przepisy postępowania art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., jak i prawa materialnego art. 23a ust.5, art. 30 ust.2 u.ś.r w związku z art. 73 rozporządzenia Rady(EWG) nr 1408/71, art. 10 ust.1 lit.a) rozporządzenia Rady(EWG) nr 574/72 poprzez błędną ich wykładnię. Organy rozpoznając sprawę winny wykładnię przepisu art. 30 ust.2 pkt 3 w związku z art. 23a ust.5 u.ś.r. związać z zasadami wynikającymi z przepisu art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady(EWG) nr 574/72 z 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia Rady(EWG) nr 1408/71 (DZ.Urz.UE L z 1972 r., nr 74, poz. 1 ze zm.) oraz art. 73 rozporządzenia Rady(EWG) nr 1408/71. Zgodnie z treścią art. 73 rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu państwa członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego państwa członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI. Natomiast, przepis art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 574/72 stosuje się gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie (czyli tak jak w polskiej ustawie o świadczeniach rodzinnych). Przepis ten stanowi, że prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek jest zawieszane, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego państwa członkowskiego lub w zastosowaniu z art.73 rozporządzenia nr 1408/71 do wysokości kwoty tych świadczeń. Europejski Trybunał Sprawiedliwości podkreślał, iż zastosowanie ww. rozporządzeń w żadnym razie nie może prowadzić do skutków negatywnych, w postaci pozbawienia pracownika migrującego lub członków jego rodziny prawa do świadczeń albo obniżenia świadczeń. Podkreślał, że art. 10 ust.1 lit.a) rozporządzenia nr 574/72 ma przeciwdziałać kumulacji świadczeń rodzinnych i ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy zbiegowi podlegają uprawnienia do świadczeń rodzinnych przyznane w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny. Taką wykładnię przedstawił Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu z dnia 19 lutego 1981 r., ECR nr 1981/2/00503, LEX nr 132368, stwierdzając, iż art. 10 ust.1 lit.a) rozporządzenia nr 574/72 zawiesza wypłatę świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych wypłacanych na podstawie ustawodawstwa państwa zatrudnienia jedynie do wysokości świadczenia otrzymywanego, w odniesieniu do tego samego okresu i tego samego członka rodziny, w państwie zamieszkania przez małżonka prowadzącego działalność zawodową lub gospodarczą na terytorium tego państwa. Organy rozpoznające niniejszą sprawę nie wskazały żadnego przepisu prawnego obowiązującego osoby zarobkujące w [...], który z wyjazdem członka rodziny do tego państwa w rozumieniu art. 23a ust. 2 u.ś.r. wiązałby podstawę do podlegania ustawodawstwu tego państwa ze skutkiem rodzącym tytuł do świadczenia rodzinnego - art. 23a ust.5 u.ś.r. Nie można inaczej rozumieć pojęcia ,,ustalenia podlegania ustawodawstwu’’ jak tylko wymóg a) wskazania na przepis prawa który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego państwa członkowskiego jako świadczeniobiorcę albo b) wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności), która organu lub instytucji obcego państwa, która przyznała świadczenie zagraniczne świadczenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2010 r., I OSK 556/10, LEX nr 595423). Uprawnienia wynikające z przepisu art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 w przypadku, gdy zachodzi ryzyko wystąpienia zbiegu uprawnień przewidzianych przez ustawodawstwo państwa miejsca zamieszkania z uprawnieniami przewidzianymi przez ustawodawstwo państwa zatrudnienia musi zostać zestawiona z regułami ,,antykumulacyjnymi’’ rozporządzeń Rady nr 1408/71 i nr 574/72. Reguły te zapobiegać mają wielokrotnemu pobieraniu świadczeń rodzinnych w tym samym czasie, na tego samego członka rodziny. Reguły antykumulacyjne ustanowione zostały w art. 76 ust.1 rozporządzenia Rady nr 1408/71 oraz art. 10 ust.1 rozporządzenia Rady nr 574/72. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że przepis art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w miejscu zamieszkania. Podjęcie zatrudnienia przez skarżącą w [...] nie mógł automatycznie pozbawiać uprawnień do świadczeń rodzinnych w miejscu zamieszkania jej dziecka – w Polsce (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt VIII SA/Wa 891/10). W sytuacji gdy w miejscu pracy od matki dziecka świadczenia rodzinne nie były wypłacane, nie było podstaw do ich pozbawienia i żądania zwrotu przyznanych świadczeń osobom uprawnionym w Polsce. Sama informacja, że skarżąca podjęła zatrudnienie w [...] nie była wystarczająca do uznania świadczenia rodzinnego przyznanego w Polsce za świadczenie nienależne. Przy tego rodzaju informacji Marszałek Województwa winien konkretnie ustalić charakter i rodzaj uzyskanych świadczeń z państwa członkowskiego, czy prawo miejsca zatrudnienia przewiduje świadczenia odpowiadające przyznanemu w Polsce świadczeniu rodzinnemu oraz czy i w ogóle były pobierane równolegle dwa jednakowe świadczenia rodzinne w miejscu zamieszkania oraz w miejscu pracy w tym samym okresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10). Należy wskazać, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy widnieje informacja o pobieraniu przez skarżącą odpowiednia zasiłku rodzinnego dopiero od września 2009 r. Nie ma zatem podstaw do pozbawiania jej prawa do świadczeń kraju miejsca zamieszkania za okres wcześniejszy o ile oczywiście odpowiedniki tych świadczeń nie były pobierane w [...]. Organ nie poczynił jednak w tym kierunku żadnych ustaleń. Brak wskazanych powyżej ustaleń naruszył przepisy postępowania – zarówno art. 7, art. 77 jak i art. 107 § 3 k.p.a. Wobec tego, iż organ nie poczynił prawidłowych ustaleń faktycznych niezbędnych do wypowiedzenia się czy pobrane w Polsce świadczenia rodzinne można było uznać za nienależne i za jaki okres, to w konsekwencji nie mógł prawidłowo zastosować przepisów prawa materialnego. Organ również nie uwzględnił przy wykładni i stosowaniu przepisów art. 23a i art. 30 u.ś.r. przepisów ,,antykumulacyjnych’’ z rozporządzeń nr 1408/71 i nr 574/72. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, uregulowana w przepisach art. 156-159 k.p.a., dotyczy wycofania z obrotu prawnego decyzji z uwagi na tkwiące w niej kwalifikowane wady odnoszące się do stosunku administracyjnoprawnego nawiązanego na podstawie tej decyzji w zakresie jego elementów podmiotowych (organu, strony), przedmiotowych (uprawnień, praw lub obowiązków wymienionych w rozstrzygnięciu) oraz podstawy prawnej stosunku prawnego. Sens tej instytucji przejawia się więc w eliminacji ostatecznej bądź nieostatecznej decyzji z obrotu prawnego, ponieważ jest ona obciążona wadami o tak dużym ciężarze gatunkowym, że na jej podstawie w ogóle nie powstał stosunek prawny lub stosunek taki wprawdzie powstał, lecz ma on ułomną naturę (por. wyrok WSA z 2 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1799/2006, LEX nr 3128065). Postępowanie nadzorcze różni się od postępowania prowadzonego w zwykłym trybie i nie jest postępowaniem o charakterze merytorycznym, gdzie na nowo bada się stan faktyczny sprawy, gromadzi materiał dowodowy, dokonuje jego subsumcji, polegającej na przyporządkowaniu stanu faktycznego ustalonego w procesie stosowania prawa do sformułowanej w wyniku wykładni materialnej normy prawnej. Postępowanie nadzorcze jest nowym postępowaniem prowadzonym na podstawie art. 157 k.p.a., a zadaniem organu w tym postępowaniu jest ocena kwestionowanej decyzji jedynie pod kątem kwalifikowanych wad prawnych wskazanych wart. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnie przepisów art. 23a i art. 30 u.ś.r. w zestawieniu z przepisami ,,antykumulacyjnymi’’ z rozporządzeń nr 1408/71 i nr 574/72. Powyższe powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ocenić czy brak pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych, co do rodzaju i okresu pobierania świadczeń rodzinnych przez skarżącą w okresie pracy w [...], w zestawieniu z naruszeniami art. 7, art.77,art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 23a, art. 30 u.ś.r., rozporządzenia nr 1408/71 i nr 574/72 stanowi rażące naruszenie prawa w rozumienia art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Przy czym organy winny wziąć pod uwagę wykładnię przepisów przedstawioną przez Sąd a zwłaszcza tezę, że nie powinna mieć miejsca sytuacja gdy osoba uprawniona nie otrzymuje za dany okres zasiłkowy świadczeń rodzinnych, ani w kraju miejsca pracy danej osoby, ani w miejscu faktycznego jej zamieszkania. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 152 p.p.s.a orzeczono jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło