I SA/Wa 2121/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 11 lutego 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 17 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm.) i art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...].07.2019r. nr [...] znak [...] negatywnie opiniujące pod względem zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wstępny projekt podziału nieruchomości stanowiących działki o nr ew. [...],[...],[...] położone w obrębie [...] gm. [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.- dalej ugn) podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W tym zakresie wskazał na plan zatwierdzony Uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r., opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] poz. [...] z dnia [...] lutego 2004r. określa minimalną szerokość drogi stanowiącej ul. [...] na [...] m. Dalej wyjaśnił, że jakkolwiek wstępny projekt podziału przewiduje powstanie działek o dopuszczalnych parametrach to jednak "nie przewiduje wydzielenia gruntu przewidzianego pod poszerzenie pasa drogi "D" (drogi dojazdowe) do projektowanych i istniejących działek o szerokości [...] w liniach rozgraniczających". W konsekwencji organ przyjął, że koncepcja podziału zawarta na wstępnym projekcie podziału nieruchomości stanowiących działki o nr ew. [...],[...],[...] jest niezgodna z przepisami prawa miejscowego. W skardze na to postanowienie C. P. (dalej jako skarżący) zarzucił, ze drogę można poszerzyć także z drugiej strony drogi i podał, że nieruchomość tam usytuowana jest niezabudowana. Skarżący zarzucił w tym zakresie naruszenie art. 112 ust. 3 ugn. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady podziału nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 65, dalej jako ugn) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. Nr 268 poz. 2663). Podział nieruchomości aby odpowiadał przepisom prawa winien być zgodny z prawem miejscowym w postaci miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a przy tym każda nowo powstała działka gruntu winna mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej. Jak jednoznacznie wynika z art. 93 ust. 1 i 2 ugn warunkiem dopuszczalności podziału nieruchomości jest jego zgodność z ustaleniami planu miejscowego, a zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Jednocześnie podział musi gwarantować każdej z nowowydzielanych działek gruntu dostęp do drogi publicznej; a w sytuacji gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego na nieruchomości objętej wnioskiem o podział przewiduje powstanie drogi publicznej, to wówczas (w zależności od konfiguracji zaproponowanej we wstępnym projekcie podziału) w miejsce drogi wewnętrznej bądź poza drogą wewnętrzną - w toku podziału wydziela się dodatkowo działkę gruntu pod drogi publiczne lub pod poszerzenie dróg już istniejących. Opiniując wstępny projekt podziału organ administracji może zatem uzależnić pozytywną opinię o podziale od konieczności wydzielenia odpowiedniej liczby dróg wewnętrznych bądź publicznych lub też i tych i tych – w zależności od tego co w zakresie dróg publicznych (ich położenia czy wielkości pasa drogowego) narzuca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że co do zasady, w trakcie procedury podziału nieruchomości organ opiniujący wstępny projekt podziału może narzucić zarówno obowiązek wydzielenia działek gruntu pod drogi wewnętrzne jak i osobnych działek pod drogi publiczne. Ustawodawca uznał tu, że w sytuacji gdy podział nieruchomości dokonywany jest na wniosek właściciela (bądź użytkownika wieczystego) to przy tej okazji należy wydzielić również działkę gruntu na poczet planowanej drogi publicznej. Taki zabieg ma na celu zastąpienie i wyprzedzenie koniecznej w trakcie realizacji planu miejscowego - procedury wykupu lub wywłaszczenia. W odróżnieniu bowiem od działek wydzielonych pod drogi wewnętrzne, działki wydzielone pod drogi publiczne na skutek podziału zmieniają właściciela (na rzecz podmiotu publicznoprawnego) - a dotychczasowemu właścicielowi przysługuje stosowne odszkodowanie za odjęcie prawa własności. Ta sama zasada dotyczy poszerzenia drogi już istniejącej – o ile przewiduje to dany plan miejscowy. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie bądź krajowe - przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału staje się ostateczna. Wydzielenie zatem odpowiedniej części gruntu pod drogę publiczną i odjęcie w tym zakresie prawa własności właścicielowi może mieć miejsce, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: - z wnioskiem o podział wystąpi właściciel nieruchomości, - przebieg drogi (lub poszerzenie drogi już istniejącej) przewiduje obowiązujący w dacie orzekania miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego; - określona w planie droga ma charakter drogi publicznej. Interpretacja planu miejscowego nie nastręcza trudności gdy w określonym przypadku przewiduje on na danym terenie poszerzenie bądź przedłużenie drogi już istniejącej i zakwalifikowanej w odpowiedniej formie do jednej z wymienionych w ustawie o drogach publicznych kategorii dróg publicznych. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie. W kontrolowanej sprawie skarżący nie kwestionuje, że droga, której minimalne parametry w planie miejscowym zostały określone na szerokość [...] m – jest drogą publiczną. Podkreślenie wymaga przy tym, iż w świetle ugruntowanego orzecznictwa nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny już w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej (vide wyrok NSA z 15 lutego 2017r. I OSK 739/15, LEX nr 2360333; NSA z dnia 3 lutego 2012, I OSK 274/11, LEX nr 1218865, wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2014 r. , LEX nr 1417651). Wobec tego dopóki niekorzystne dla skarżącego unormowania mpzp nie zostaną podważone w przewidziany prawem sposób, nie mogą być one skutecznie kwestionowane w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości. Skarga, w ocenie Sądu, sprowadza się do podważenia zasadności poszerzenia drogi publicznej z wykorzystaniem nieruchomości skarżącego bądź też zbyt dużego areału proponowanego na wydzielenie działek pod poszerzenie drogi publicznej. W realiach niniejszej sprawy zarzuty te nie maja wpływu na jej wynik - ponieważ wstępny projekt podziału zaproponowany przez skarżącego nie przewiduje wydzielenia jakiejkolwiek działki pod poszerzenie drogi już istniejącej a nie wydzielenia działki w mniejszym rozmiarze z wykorzystaniem w przyszłości działki usytuowanej naprzeciwko jego nieruchomości. Trzeba też podkreślić, że wydzielenie działki pod drogę publiczną w trybie art. 98 ust. 1 ugn w zw. z art. 93 ust. 1 ugn pozostaje poza sferą wnioskowania właściciela dzielonej nieruchomości. Następuje to w sytuacji gdy wniosek o zatwierdzenie projektu podziału wywodzi się z inicjatywy właściciela, a nie jedynie wówczas gdy właściciel nieruchomości zgłosi wniosek o wydzielenie osobnej działki pod przewidziane w mpzp poszerzenie drogi publicznej. Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie ma też zastosowania art. 112 ust. 3 ugn gdyż art. 93 ust. 1 w zw. z art. 98 ust. 1 ugn stanowią lex specialis w stosunku do ww. przepisu. Regulacja ta, gdy chodzi o określone w planie miejscowym poszerzenie drogi publicznej, dotyczy inwestycji planowanej dopiero w przyszłości, i została przewidziana przez ustawodawcę na wypadek prowadzenia postępowania podziałowego przez właściciela - celem przygotowania gruntu dla realizacji celu publicznego tj. pod inwestycję drogową. Jak wskazano wyżej, "niezbędność danej nieruchomości dla określonego celu publicznego", jakim w tym wypadku jest poszerzenie drogi publicznej – została już "przesądzona" z chwilą wejścia planu miejscowego w życie. Oznacza to, że na etapie podziału nieruchomości skarżący w istocie kwestionuje prawo miejscowe w postaci miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bo to plan, a nie organ opiniujący wstępny projekt podziału, wyznacza niezbędność tej konkretnie nieruchomości pod poszerzenie istniejącej już drogi publicznej. Na etapie opiniowania czy też zatwierdzania projektu podziału organ gminy ( a następnie SKO) nie bada, jak ma to miejsce w typowej procedurze wywłaszczeniowej, czy plan miejscowy został prawidłowo uchwalony i czy jego przepisy pozostają w zgodzie z innymi przepisami rangi ustawowej. Tego typu badanie przepisów planu miejscowego pod kątem niezbędności ograniczenia prawa własności na potrzeby publiczne może mieć miejsce jedynie w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżący nie wykazał przy tym niesprzeczności wstępnego projektu podziału z częścią tekstowa i częścią graficzną planu gminy [...] z 2004r. W konsekwencji należało uznać, że negatywne zaopiniowanie zaproponowanego wstępnego projektu podziału stosownie do art. 93 ust. 1, 2, 4 i 5 w zw. z art. 98 ugn nie naruszało prawa. W tej sytuacji skarga podlegała oddaleniu (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 119 pkt. 3 ww. ustawy.