I SA/Wa 2125/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Iwona Ścieszka Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. T., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wskazał, że odebrał od strony oświadczenia, z których wynika, że rezygnacja z zatrudnienia wnioskodawczyni nastąpiła w związku z koniecznością opieki nad matką (oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2020 r.) a wobec pobierania zasiłku dla opiekuna wnioskodawca wybiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Z kolei oświadczeniem z dnia [...] maja 2020 r. wnioskodawczyni dokonała wyboru świadczeń, wskazując na świadczenie pielęgnacyjne. W tej sytuacji Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. (która weszła do obrotu prawnego dnia [...] maja 2020 r.) nr [...] w pkt I przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, w okresie od [...] maja 2020 r. bezterminowo, w pkt II wskazał, że składka na ubezpieczenie zdrowotne przekazywana będzie na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i w pkt III odmówił wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do [...] kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni w okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2020 r. pobierała zasiłek dla opiekuna na niepełnosprawną matkę, organ odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej za ten sam okres. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, D. T. wniosła odwołanie, kwestionując pkt III decyzji organu I instancji odmawiający przyznania jej wnioskowanego świadczenia w okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do [...] kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia i zakwestionowała je w zakresie, w którym organ I instancji odmówił świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej we wskazanym okresie. W ocenie skarżącej organ błędnie przyjął, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111), która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Organ przywołał treść art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1, 1b, 3a, 3b, 3d oraz ust. 5 pkt 1, art. 23 ust. 1-3, art. 24 ust. 4 i art. 27 ust. 5 tej ustawy oraz treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekającego, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przypomniał, że na dzień orzekania wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2020 r. wynosi [...] zł. Wyjaśnił, że organ I instancji w pkt III zaskarżonej decyzji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2020 r., bowiem skarżąca pobierała w tym okresie przyznany wcześniej zasiłek dla opiekuna. W ocenie organu I instancji okoliczność ta uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i dopiero z chwilą uchylenia uprawnienia do zasiłku dla opiekuna możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu odwoławczego to stanowisko jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, czyli w art. 17 ust 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na poparcie zasadności tego stanowiska organ II instancji przywołał obszerne fragmenty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18, który zapadł w analogicznej sprawie. Skoro przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości składania oświadczeń, w trybie art. 27 ust. 5 omawianej ustawy, które odnosiłyby skutek z mocą wsteczną (np. od dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego), to Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżąca wskazała preferowaną formę świadczenia w dniu [...] maja 2020 r. i dlatego też prawidłowo organ I instancji przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od maja 2020 r. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła D. T. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła wydanej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli: - art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie przez organ II instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy istniały podstawy zastosowania art. 138 § 2 kpa, czyli uchylenia decyzji w całości i przekazania do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, gdyż została ona wydana ona z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, - art. 7, 8 oraz 77 kpa poprzez brak uznania, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do tego, aby w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2019 r., a nie jak błędnie przyjęto od dnia [...] maja 2020 r., jak też nieprawidłowe uznanie, że pobieranie przez skarżącą zasiłku dla opiekuna do dnia [...] kwietnia 2020 r. winno skutkować pozbawieniem skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do [...] dnia kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2020 r. oraz wypłatę należnego świadczenia pielęgnacyjnego po odliczeniu pobranego za ten okres zasiłku dla opiekuna, tj. [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 października 2021 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu oświadczył, że modyfikuje złożoną skargę w ten sposób, że zaskarżeniu podlega jedynie rozstrzygnięcie organu odwoławczego dotyczące punktu III decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 lit. b tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli wnioskodawca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie zaś z treścią art. 27 omawianej ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 1151/19 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 423/19, dostępne pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń stanu faktycznego zaistniałego w rozpatrywanej sprawie skarżąca decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. miała przyznany zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad matką na okres od dnia [...] lipca 2013 r. bezterminowo. Decyzja ta została przez organ I instancji, w trybie art. 155 kpa, skutecznie uchylona decyzją Wójta Gminy z dnia [...] maja 2020 r. ze względu na złożenie przez skarżącą w dniu [...] maja 2020 r. oświadczenia o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego w zamian za pobierany zasiłek dla opiekuna. Z powołanych przepisów wynika w ocenie Sądu, że nie ma prawnej możliwości pobierania jednocześnie obu przysługujących skarżącej świadczeń. Skarżąca ma prawo wyboru tylko jednego z nich. Wyboru takiego skarżąca skutecznie dokonała w dniu [...] maja 2020 r. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 powołanej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (w rozpatrywanej sprawie ze względu na treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej - bezterminowo), czyli w sprawach wymagających złożenia oświadczenia o wyborze konkretnego świadczenia od miesiąca, w którym strona złoży wniosek wraz z oświadczeniem o dokonaniu stosownego wyboru świadczenia. Decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ma zatem data złożenia kompletnego wniosku wraz ze stosownym oświadczeniem. W rozpatrywanej sprawie jest to maj 2020 r. Ustawowy zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 omawianej ustawy wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym zasiłku dla opiekuna. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3/19). Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest determinowany nie tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym okresie nie było możliwe przyznanie wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w tym czasie skarżącej przysługiwało jeszcze konkurencyjne świadczenie, wykluczające możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym prawidłowo Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśniając, że powodem, dla którego wnioskodawca nie mógł otrzymać przedmiotowego świadczenia, było legitymowanie się prawem do zasiłku dla opiekuna i jego otrzymywanie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.