I SA/Wa 2186/19

WyrokWSA w Warszawie2020-10-07

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Jolanta Dargas, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej z 2004 r. została wydana z naruszeniem przepisów o nieodwracalnych skutkach prawnych, mimo że na nieruchomości posadowiono obiekty oświatowe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie narusza prawa. Decyzja komunalizacyjna z 2004 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. Wykorzystanie nieruchomości na cele oświatowe i upływ czasu nie stanowią nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, które uniemożliwiałyby stwierdzenie nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 2004 r. Decyzją z 2004 r. stwierdzono nieodpłatne nabycie przez Gminę własności nieruchomości Skarbu Państwa. Prokurator wniósł sprzeciw, podnosząc, że Skarbowi Państwa nie przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości. Minister stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uznając, że nieruchomość stanowiła własność osób fizycznych, a nie Skarbu Państwa w dacie komunalizacji. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów o nieodwracalnych skutkach prawnych, wskazując na realizację celów oświatowych na nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Katarzyna Bińczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] września 2019 r. [...], po rozpatrzeniu wniosku Gminy [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] lipca 2019 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2004 r. nr [...], mocą której stwierdzono nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. przez Gminę [...] własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w miejscowości [...] przy ul. [...], obręb ewid. [...], gmina [...], ozn. w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m², KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. - Wydział Ksiąg Wieczystych, zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część ww. decyzji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2004 r. działając na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), w związku z art. 104 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. przez Gminę [...] własności opisanej wyżej nieruchomości Skarbu Państwa. Decyzja stała się ostateczna z dniem [...] lutego 2004 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w L. wniósł sprzeciw od ww. decyzji komunalizacyjnej podnosząc, że w dniu 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa nie przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości nr [...] o pow. [...] m². Prokurator zaznaczył, że Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2008 r. nr [...], stwierdził, że nieruchomości położone we wsi [...], stanowiące działki oznaczone obecnie nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, wchodzące w skład majątku ziemskiego "[...]", obejmujące zespół pałacowo - parkowy, nie podlegały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2009 r. nr [...] uchylająca ww. decyzję Wojewody została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1192/09. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 302/10 oddalił skargi kasacyjne od powyższego wyroku. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu sprzeciwu oraz analizie materiału dowodowego decyzją z [...] lipca 2019 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2004 r. Gmina [...] wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że decyzja została wydana z pominięciem wyjaśnienia kwestii nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Zdaniem Gminy organ nie rozważył faktu posadowienia na działce nr [...] obiektów służących wykonywaniu zadań własnych Gminy polegających na szerzeniu oświaty, służących społeczności lokalnej. Gmina przejęła prowadzenie Szkoły podstawowej jako zadanie własne wraz ze składnikami majątkowymi, w tym budynkiem zlokalizowanym na działce nr [...] przekazanym jej przez Skarb Państwa. Gminie [...] wiadomym jest, że przed Sądem Rejonowym w L. toczyła się sprawa sygn. akt [...] z okazania wyrokiem z [...] maja 2019 r., od którego Prokuratoria Generalna wniosła apelację w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć czy w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpoznając sprawę przytoczył przepisy i zasady dotyczące postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz zaznaczył, że decyzja komunalizacyjna z [...] stycznia 2004 r., została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w związku z art. 104 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W myśl natomiast art. 104 ust. 1 i 5 ustawy o systemie oświaty, prowadzenie szkół podstawowych, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych (w tym szkół przy zakładach karnych oraz zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich) i artystycznych, przechodzi do obowiązkowych zadań własnych gmin z dniem 1 stycznia 1994 r., z zastrzeżeniem ust. 2, składniki majątkowe szkół przekazanych w trybie określonym w ust. 2 i 4 wchodzą w skład mienia komunalnego z dniem przekazania. Minister wskazał, że w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji z [...] stycznia 2004 r., jako księgę wieczystą wskazano KW [...], w której jako właściciel ujawniony został Skarb Państwa w zarządzie Kuratorium Oświaty w P., na podstawie wniosku Nr [...] z [...] stycznia 1994 r. oraz decyzji Urzędu Rejonowego w K. z [...] kwietnia 1993 r. Nr [...]. W aktach zgromadzonych w sprawie znajduje się ponadto oświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z [...] maja 1991 r., w którym wskazano, że działka oznaczona nr [...] o pow. [...] ha położona we wsi [...], gmina [...], z mocy art. 2 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17) stanowi własność Skarbu Państwa jako resztówka z byłego majątku [...]. Minister podkreślił, że kontrolowana decyzja komunalizacyjna pozostaje w sprzeczności z ustaleniami wynikającymi z prawomocnej decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2008 r. stwierdzającej, że nieruchomość położona we wsi [...], stanowiąca działki oznaczone obecnie nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, wchodząca w skład majątku ziemskiego "[...]", obejmująca zespół pałacowo-parkowy nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Decyzja z [...] kwietnia 2008 r. pozostaje w obrocie prawnym i posiada przymiot ostateczności. Zdaniem Ministra z powyższego wynika, że Skarbowi Państwa w dniu 1 stycznia 1996 r. nie przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] m². W tej dacie prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwało spadkobiercom byłego właściciela – K. H. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w K. z [...] października 1992 r. ww. Sądzie prowadzona była księga "[...]". W księdze tej znajduje się akt z [...] maja 1931 r. Nr [...], którym to aktem K. H. nabył ww. nieruchomość o pow. [...] ha [...] m². Stwierdzenie nabycia prawa własności w stosunku do mienia, które stanowiło w dacie komunalizacji własność osób fizycznych pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Minister przytoczył stanowisko doktryny i judykatury odnoszące się do pojęcia rażącego naruszenia prawa i podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie treść decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2004 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu prawa, bowiem stwierdzono komunalizację nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych. Organ nadzoru stwierdził jednocześnie, że stosownie do brzmienia art. 156 § 2 kpa w przypadku występowania przesłanki z art. 156 § 1 kpa, należy także ocenić ewentualne skutki prawne wywołane daną decyzją. Zgodnie z treścią tego przepisu nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Zasadą utrwaloną w orzecznictwie sądowym jest, że nieodwracalny skutek prawny stanowiący przeszkodę w stwierdzeniu nieważności decyzji to taki skutek, którego organ administracji nie jest w stanie odwrócić w ramach swych kompetencji realizowanych w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Ministra poczynione ustalenia oraz zebrany materiał dowodowy nie dają podstaw do uznania, aby decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2004 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Za skutek prawny nie sposób uznać dokonywanie nakładów czy inwestycji na danej nieruchomości. Również upływ czasu, jaki nastąpił od wydania wadliwej decyzji komunalizacyjnej nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu jej nieważności. Analiza dokumentacji, w tym zgromadzonej przez organ nadzoru prowadzący postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pozwoliła na uznanie braku istnienia przeszkód określonych art. 156 § 2 kpa do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji komunalizacyjnej. Tym samym organ nadzoru stwierdził, że skoro w obrocie prawnym pozostaje prawomocna decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2008 r. i nie istnieje inny dokument, na podstawie którego Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości, to zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji komunalizacyjnej z [...] stycznia 2004 r. Stanowisko organu pierwszej instancji, że kontrolowana decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2004 r., została wydana z rażącym naruszeniem art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w związku z art. 104 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jest więc prawidłowe, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Gmina [...] wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11 kpa w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa poprzez brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych w kontekście zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów wskazując w szczególności, że Minister nie wyjaśnił i nie uzasadnił należycie nieodwracalności skutków prawnych. Rozpoznając ponownie sprawę i nie odnosząc się w sposób wyczerpujący do argumentacji skarżącej organ nadzoru naruszył zasady postępowania, tj. zasadę prawdy obiektywnej - art. 7 kpa, zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji - art. 8 kpa oraz zasadę przekonywania - art. 11 kpa , przez co doszło do naruszenia przepisu art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa, gdyż stosowanie przepisu art. 152 § 2 kpa w zakresie przeszkody do stwierdzenia nieważności wymaga wykładni na tle konkretnej sprawy. Skarżąca podkreśliła, że w okresie działania decyzji nacjonalizacyjnych, zarówno Skarb Państwa, jak i skarżąca działały w zaufaniu do tych orzeczeń, dokonały inwestycji i nakładów, jak i w konkretnym przypadku realizowany był cel publiczny- cel oświatowy, dlatego odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 kpa, nie powinno naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Dodatkowo, w ocenie skarżącej, z uwagi na lakoniczne odniesienie do zarzutu, organ naruszył zasadę dwuinstancyjności - art. 15 kpa, podczas gdy skarżąca miała prawo oczekiwać, że sprawa zostanie rzetelnie, od początku, rozpatrzona przez organ administracji. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z . 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako ppsa). Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2019r. nie narusza prawa. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy art. 156-158 kpa, a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004r. została wydana z wadami, o których mowa art. 156 § 1 kpa. W toku takiego postępowania organ administracji bada, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. W analizowanej sprawie kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ozn. w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...]m2 opisana w księdze wieczystej prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych SR w L. nr KW [...], stanowiła własność Skarbu Państwa. W myśl bowiem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. nr 32, poz. 191 ze zm.), z dniem wejścia w życie omawianej ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., mieniem właściwych gmin stawało się mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1. Przejście własności następowało z mocy prawa. Zatem, aby można było mówić o komunalizacji mienia z mocy prawa, mienie to musiało stanowić w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie zachodziła w stanie faktycznym niniejszej sprawy. To zaś słusznie skutkowało przyjęciem przez organy nadzorcze, że opisana wyżej i zakwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004r., dotycząca stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności omawianej nieruchomości - została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dla potrzeb wyjaśnienia prawidłowości dokonanego rozstrzygnięcia istotnym jest , na co zwracał także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1469/12, że w sytuacji istnienia sporu, czy dana nieruchomość podpadała pod przepisy dekretu o reformie rolnej, ustalenia winny być czynione w postępowaniu szczególnym, prowadzonym na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51). W myśl utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, dopiero wydanie decyzji deklaratoryjnej na zasadzie § 5 cytowanego rozporządzenia stwierdzającej, że dana nieruchomość nie podpadała pod działanie regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu o wprowadzeniu reformy rolnej, pozwala przyjąć, że w konkretnym stanie faktycznym nie doszło do przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa określonej nieruchomości (zob. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999 r., sygn. akt III RN 165/98, OSNAPUS 2000, nr 3, poz. 90). Zatem, dopiero wydana w ww. postępowaniu decyzja deklaratoryjna stanowi dowód, że kwestionowana decyzja rażąco naruszała art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy. Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił pogląd organu, że skoro decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. stwierdzająca, że mi.in. będąca przedmiotem sporu działka nr [...] nie podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej, która została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. oraz została pozytywnie zweryfikowana przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012r. sygn. IV SA/Wa 149/12, a następnie przez NSA wyrokiem z dnia 20 lutego 2014r. sygn. I OSK 1857/12 , to oznacza, że opisana w decyzji nieruchomość, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej – co oznacza, że nie można przyjąć, że Skarb Państwa był właścicielem wyżej wymienionej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Jako niezasadne Sąd ocenia zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 8 i 11 w zw. z art.107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa oraz 156 § 2 kpa poprzez brak wyjaśnienia przez organ okoliczności faktycznych sprawy związanych z zaistnieniem nieodwracalnych skutków prawnych. Pogląd Ministra w tym przedmiocie, jakkolwiek lakoniczny, nie wpływa ostatecznie na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Zauważyć trzeba, że na spornej nieruchomości nastąpiła realizacja inwestycji polegającej na budowie placówki oświatowej. Od lat 60-tych nieruchomość wykorzystywana jest na cele oświatowe. Okoliczność wykorzystania nieruchomości na działalność oświatową nie może uznana za nieodwracalny skutek prawny kwestionowanej decyzji. Wskazując na dotychczasowe stanowisko prezentowane zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92, oraz w uchwale NSA z 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96, z 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4/98, z 20 marca 2000 r. sygn. akt OPS 14/99, należy przyjąć, że nieodwracalne skutki prawne to takie, których organ administracji nie może odwrócić w ramach własnych kompetencji przez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego. Z przywołanych orzeczeń wprost wynika, że odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. A więc, jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Podkreśla się także, że nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna, że mamy do czynienia z totalną niemożnością przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w ramach całego porządku prawnego. Jest to bowiem nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Decyzja wywoła wobec tego skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej - tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny. W szczególności w orzecznictwie od dawna uznany jest pogląd, że nie rodzi nieodwracalnych skutków prawnych decyzja komunalizacyjna w następstwie której dokonane zostały nawet znaczne inwestycje lub inwestycje finansowe, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, w związku z realizacją nakładów na prowadzoną na tej nieruchomości placówkę oświatową. Trafnie także zaznaczono w decyzji, że przeszkodą do jej wyeliminowania z obrotu prawnego nie może być także w omawianych okolicznościach, zaistniały upływ czasu od daty jej wydania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło