I SA/Wa 2238/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania P. S.A. w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2013r., nr [...]. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] września 2013r., nr [...] Prezydent W. - po rozpoznaniu wniosku A. B. z dnia 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] ozn. hip. "[...] " (w części dot. dz. nr [...]) - ustanowił na rzecz Z. P. na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. [...] m², oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], położonego przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał m.in., iż ww. nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W niniejszej sprawie organ I instancji rozpoznał wniosek z dnia 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] ozn. hip. ,, [...] " (w części dot. dz. nr [...]) na podstawie art. 7 ust. 2 ww. dekretu. Uznając, że część ww. nieruchomości, stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...] w obrębie [...], spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu, ustanowił prawo użytkowania wieczystego na nim na rzecz następcy prawnego wnioskodawcy, tj. na rzecz Z. P. Odwołanie od tej decyzji złożyła spółka P. S.A. w W. - która nie brała udziału w postępowaniu I instancji. Podniosła w nim zarzut naruszenia: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 107 kpa wobec braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a konsekwencji zaniechanie dochodzenia prawdy obiektywnej, dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego uzasadnienia decyzji, - art. 77 § 1 i 80 kpa poprzez całkowitą dowolność w ocenie zgromadzonego, co więcej niekompletnego materiału dowodowego, implikującą błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieustaleniu okoliczności, iż nieruchomość znajduje się w posiadaniu P. S.A. na podstawie zawartej z miastem W. Umowy z dnia [...] sierpnia 1996 r. (Akt Notarialny Rep. [...]) "o oddanie do odpłatnego korzystania mienia Miasta", która to okoliczność ma istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 709 kc w zw. z art. 70918 kc i w zw. z art. 28 kpa poprzez pominięcie okoliczności, iż skarżący jako posiadacz nieruchomości posiada przymiot strony niniejszego postępowania, a w konsekwencji naruszenie art. 10 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania bez udziału strony, - art. 214 § 1 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez orzeczenie - niezgodnie z dyspozycją tego przepisu - o zwrocie więcej niż 1 nieruchomości. W uzasadnieniu podniosła, że na mocy umowy o oddanie mienia do odpłatnego korzystania, zawartej pomiędzy skarżącą Spółką P. S.A. a W., w dniu [...] sierpnia 1996 r., Miasto oddało spółce w odpłatne korzystanie majątek pozostały po zlikwidowanym w celu prywatyzacji Przedsiębiorstwie [...], do dnia [...] czerwca 2004 r. Po tej dacie, majątek nieruchomy miał częściowo zostać oddany w użytkowanie wieczyste Spółki na podstawie umowy zawartej po zakończeniu leasingu, częściowo zaś przejść na jej własność. Świadczeniem ekwiwalentnym ze strony Spółki miało być uiszczenie na rzecz dysponenta mienia w okresie obowiązywania umowy 35 rat leasingowych, których wartość odpowiadała wartości majątku zlikwidowanego przedsiębiorstwa. Zgodnie z postanowieniami przedmiotowej umowy dysponent mienia zobowiązał się po zakończeniu odpłatnego korzystania z niego, ustanowić na rzecz Spółki użytkowanie wieczyste wchodzących w skład oddanego jej do korzystania mienia nieruchomości, w tym m.in. użytkowanie wieczyste nieruchomości zlokalizowanej w W. przy ul. [...]. Zawarta ze skarżącym Umowa leasingowa z [...] sierpnia 1996 r. (Akt Notarialny Rep. A [...]) ukształtowała stosunki prawne między stronami nie tylko w okresie odpłatnego korzystania z nieruchomości, ale również w okresie po jego zakończeniu, a przed ustanowieniem użytkowania wieczystego na rzecz Spółki. Zapłata za ustanowienie użytkowania wieczystego została przewidziana w umowie, jako należność, którą Spółka winna była uiścić w ratach leasingowych, co bezspornie uczyniła 9 lat temu. Okoliczność ta nie może być i nie była nigdy sporna, co potwierdził dysponent mienia w § 2 ust. 3 zawartej ze Skarżącą Umowy z dnia [...] grudnia 2004 (Akt Notarialny Rep. A-[...]) oświadczając, iż roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości "uznaje się za ważne i możliwe do wykonania w przypadku ostatecznego zakończenia postępowań administracyjnych w tych sprawach, polegających na nieuwzględnieniu zgłoszonych roszczeń". Istnienie po stronie skarżącego prawa do korzystania z nieruchomości potwierdzone zostało w orzeczeniach Sądów powszechnych wydanych w sprawach toczących się między Spółką a W.: wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] listopada 2008 r. (sygn. akt [...]) oraz wyroku Sądu Okręgowego w W., Wydział IV Cywilny, z dnia [...] października 2012 r. (sygn. akt [...]) i utrzymującym go w mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w W., Wydział VI Cywilny, z dnia [...] października 2013 r. (sygn. akt [...]). W dalszej części uzasadnienia skarżąca spółka ponownie podkreśliła, że nieruchomość stanowiąca przedmiot użytkowania wieczystego na podstawie zaskarżonej decyzji, znajduje się w jej posiadaniu od 14 sierpnia 1996 r., a prawo do jej posiadania znajduje swoje źródło w zawartych z właścicielem nieruchomości umowach oraz fakcie dokonania zapłaty za korzystanie z nieruchomości. Umowa z dnia [...] sierpnia 1996 r., była umową, która przewidywała, iż po upływie okresu na jaki została zawarta, na przejmującą spółkę zostanie przeniesiona własność oddanego jej do korzystania mienia. Oznacza to, że w okresie, na jaki umowa została zawarta, Spółka zobowiązana była do spłaty na rzecz podmiotu założycielskiego całej wartości przedsiębiorstwa, w postaci rat kwartalnych, na które składała się rata kapitałowa oraz opłaty dodatkowe. Zatem w świetle przedstawionych powyżej regulacji, kształtujących stosunek nawiązany na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy, należy jednoznacznie podkreślić, iż umowa ta miał charakter umowy leasingowej, której podstawowym celem było przejęcie przez spółkę prawa handlowego całego mienia pozostałego po zlikwidowanym przedsiębiorstwie państwowym, w zamian za spłatę wartości tego mienia na rzecz organu założycielskiego. W związku z tym, niesporna w sprawie okoliczność wywiązania się przez Spółkę z obowiązku spłaty wartości całego mienia oznacza, że Skarżący nabył je na własność, a fakt nie ustanowienia na rzecz Spółki użytkowania wieczystego nieruchomości wchodzących w skład przejętego majątku, przy jednoczesnym ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej – Z. P. powoduje, iż inkryminowana decyzja w sposób bezpośredni stoi na przeszkodzie realizacji roszczeń skarżącej. Decyzja o ustanowieniu użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz następcy prawnego dawnego właściciela bezpośrednio oddziałuje na prawa przysługujące skarżącej, poprzez powiązanie jej sytuacji prawnej z sytuacja prawną adresata decyzji. Podsumowując stwierdziła, że z okoliczności niniejszej sprawy ewidentnie wynika, iż P. S.A. w W. nie tylko została bezprawnie pominięta w toku postępowania, ale również, poprzez nieprawidłowe uzasadnienie inkryminowanej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2013 r., całkowicie pozbawiona możliwości jej merytorycznego zaskarżenia w sytuacji, gdy ustanowienie na rzecz Z. P. użytkowania wieczystego nieruchomości nie znajduje podstaw prawnych. Z. P. złożyła pismo procesowe, w którym wnosiła o wydanie postanowienia w trybie art.134 kpa stwierdzającego niedopuszczalność złożenia odwołania przez P. S.A. - jako pochodzącego nie od strony postępowania administracyjnego oraz o stwierdzenie niedopuszczalności udziału skarżącej spółki w w/w postępowaniu w charakterze strony, w tym dostępu do akt postępowania administracyjnego. Podniosła, że skarżąca spółka nie była stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie oraz nie posiada żadnego interesu prawnego zgodnie art.28 kpa. Spółka P. S.A. w W. nie legitymuje się żadnym tytułem prawno-rzeczowym do gruntu, będącym przedmiotem wniosku byłego właściciela. Art. 134 kpa zobowiązuje organ do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie/wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jest dopuszczalny. Przy czym o jego niedopuszczalności ze względów podmiotowych można mówić w przypadku braku legitymacji procesowej, gdy jej brak jest niekwestionowany. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosowanych czynności od organu administracyjnego. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. stronami postępowania prowadzonego na jego podstawie są dotychczasowy właściciel gruntu lub jego następcy prawni oraz osoby posiadające tytuł prawno-rzeczowy do nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1110/06, LEX nr 362467, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 798/10, LEX 10798331). Powyższe dotyczy również prowadzonych postępowań nadzorczych. Dodała, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka - żądając ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2013r. - nie powołała się na normę o prawno-rzeczowym charakterze. Brak takiego tytułu nie budzi wątpliwości, gdyż sama skarżąca przyznaje, iż nie posiada tytułu prawno-rzeczowego do tej nieruchomości. Nie brała ona także udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną przez nią decyzją. Powyższe uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie odwołania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt 1192/09, LEX 706826). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania P S.A. w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2013r., nr [...]. W uzasadnieniu podniosło, że podstawę materialno-prawną orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a nie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stronami postępowania w sprawie rozpoznania wniosku dekretowego (na podstawie art. 7 ust. 2 ww. dekretu) jest jego właściciel lub jego następcy prawni oraz osoby legitymujące się tytułem prawno-rzeczowym do gruntu. I tak np. w wyroku NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1110/06, LEX 362467, stwierdza się: "Z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U Nr 50, poz. 279 ze zm.) wynika, iż w postępowaniu z wniosku dekretowego o przyznanie prawa do gruntu stroną jest dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni, zaś gmina - właściciel gruntu - rozstrzyga o losach tego wniosku. Inne podmioty mogą być stronami tylko wówczas, gdyby wykazały się tytułem prawno-rzeczowym do gruntu będącego przedmiotem wniosku byłego właściciela. Tymczasem - jak wynika z akt sprawy - skarżąca spółka nie legitymuje się tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowego gruntu. Tytułem takim nie jest umowa zobowiązująca do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, nie jest nim nawet umowa rzeczowa (rozporządzająca), gdyż w przypadku prawa użytkowania wieczystego powstaje ono z chwilą wpisu do księgi wieczystej (wpis ma w tym przypadku charakter konstytutywny). Podsumowując Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie ma do czynienia z oczywistym brakiem legitymacji do złożenia odwołania. W takiej sytuacji nie wydało decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, ale stwierdziło niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 kpa. Powołało się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1504/11, LEX 1120954, w którym Sąd wskazał, iż: "Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 kpa z przyczyn o charakterze podmiotowym może nastąpić wówczas, gdy po stronie podmiotu dokonującego tej czynności procesowej brak legitymacji odwoławczej ma charakter oczywisty i wynika z samego odwołania. Oczywisty brak legitymacji odwoławczej to taki, którego ustalenie nie wiąże się z oceną interesu prawnego". Na powyższe postanowienie P. S.A. w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. celem rozpoznania złożonego odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 w zw. z art. 127 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca nie posiada przymiotu strony postępowania, wobec czego nie przysługuje jej prawo wniesienia odwołania od decyzji w przedmiotowej sprawie - co skutkowało ostatecznie uznaniem odwołania za niedopuszczalne. Dodała, że nie zgadza się ze stanowiskiem zajętym przez organ, iż spółka nie legitymuje się tytułem prawnym (prawno-rzeczowym) do przedmiotowej nieruchomości i z tego powodu nie posiada legitymacji do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie - podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stwierdzające niedopuszczalność odwołania P. S.A. w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2013r., którą ustanowił on na rzecz Z. P. na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. [...]m², oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], położonego przy ul. [...]. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 134 kpa, zgodnie z którym, organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. Istotą rozpoznawanej sprawy było zatem ustalenie, czy skarżąca spółka posiada przymiot strony w rozumieniu art. 127 § 1 kpa w związku z art. 28 kpa, gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało ją do skutecznego złożenia do odwołania. Stroną - jak to określa art. 28 kpa - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego, uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie. To dopiero daje jej legitymację strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ II instancji ma obowiązek ustalenia, czy pochodzi ono od strony postępowania – gdyż art. 127 § 1 kpa stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Nie jest zatem dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania. Ustalenie, iż odwołanie wniosła osoba nie posiadająca przymiotu strony, obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Natomiast w przypadku oczywistego braku legitymacji do złożenia odwołania organ stwierdza niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 kpa. Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odnośnie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania P. S.A. w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2013 r. Spółka nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym ustanowienia na rzecz Z. P. na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu - bowiem nie wykazała ona interesu prawnego uzasadniającego wystąpienie przez nią z odwołaniem od decyzji organu I instancji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stronami postępowania w sprawie rozpoznania wniosku dekretowego - na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - jest jego właściciel lub jego następcy prawni oraz osoby legitymujące się tytułem prawno-rzeczowym do gruntu. Tymczasem skarżąca spółka nie legitymuje się tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowego gruntu. Tytułem takim nie jest umowa zobowiązująca do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego zawarta pomiędzy skarżącą Spółką P. S.A. a W. w dniu [...] sierpnia 1996 r. - gdyż w przypadku prawa użytkowania wieczystego powstaje ono z chwilą wpisu do księgi wieczystej (wpis ma w tym przypadku charakter konstytutywny). Ponadto należy podnieść, że ww. umowa - na którą cały czas powołuje się skarżąca spółka - została zmieniona umową z dnia [...] września 2002 r.( Repertorium A Nr [...]), w której obie strony zgodnie oświadczyły, że z uwagi na istnienie roszczenia byłych właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...], przejście na Spółkę własności nie może obejmować m.in. oddania w użytkowanie wieczyste zabudowanej nieruchomości gruntowej nr [...], przy ul. [...] , o łącznej powierzchni [...] m², (wymienionej w §1 ust. 2 pkt. 2 umowy z 14 sierpnia 1996 r.) – czyli nieruchomości w skład której wchodzi działka objęta decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2013r., w której ustanowił on na rzecz Z. P. prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. [...] m², oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], położonego przy ul. [...]. Podsumowując Sąd stwierdził, że skoro P. S.A. w W. nie legitymuje się tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowego gruntu - to w sposób oczywisty nie wykazała interesu prawnego uzasadniającego wystąpienie przez nią z odwołaniem od decyzji I instancji. Ponadto nie brała ona udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2013r. i decyzja ta nie została jej doręczona. W związku z tym należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo zastosowało tryb przewidziany w art. 134 kpa i zasadnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez P. S.A. w W. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.