I SA/Wa 2246/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 72/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz skarżącego J. J. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w wysokości 1 000 (tysięc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego J. J. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. J., reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] złotych. Akta wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi dnia [...] lutego 2020 r. Pismem z dnia [...] marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wezwał organ do wykonania powołanego wyroku. Wobec bezskuteczności tego wezwania wniósł wskazaną na wstępie skargę, wnosząc w niej o: ukaranie Prezydenta grzywną za niewykonanie prawomocnego wyroku w wysokości co najmniej 15 000 złotych; przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości 10 000 złotych; stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."); oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pomimo upływu blisko 73 lat postępowanie administracyjne nie zostało zakończone. Podniósł również, że pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. wezwał organ do wydania decyzji w sprawie i wykonania prawomocnego wyroku, jednak wezwanie to pozostało bezskuteczne, a jedyną podjętą czynnością po wydaniu wyroku stwierdzającego zaistnienie bezczynności po stronie organu było wezwanie pismem z [...] czerwca 2020 r. skarżącego do usunięcia rozbieżności w imieniu dawnej współwłaścicielki nieruchomości, M. J. Pełnomocnik skarżącego udzielił stosowanych wyjaśnień w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. Przez ponad rok organ nie podnosił aby udzielone przez stronę wyjaśnienia były niewystarczające. Na skutek wniesienia skargi na niewykonanie wyroku z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r. wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 złotych. Organ nadal nie podejmował żadnych czynności. Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Prezydent zawiesił z urzędu postępowanie, jednak w wyniku rozpoznania zażalenia skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji. Wobec nadal trwającej bezczynności organu, pełnomocnik skarżącego w dniu [...] marca 2022 r. skierował do Prezydenta ponowne wezwanie do załatwienia sprawy i wykonania prawomocnego wyroku z 2019 r. W dniu [...] marca 2022 r. organ skierował do skarżącego pismo, jednak rozstrzygnięcia nie wydał. W ocenie skarżącego, mając powyższe na uwadze, skarga na niewykonanie wyroku z 2019 r. i wnioski w niej zawarte zasługują na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...] września 1949 r. L. i M. O. oraz S. i S. S. wnieśli o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...] i [...]. Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...], Oddział Ksiąg wieczystych z dnia [...] sierpnia 1949 r., Nr [...] wynika, iż stosownie do działów [...] i [...] wykazu hipotecznego nieruchomości [...] [...] i [...], tytuł własności nieruchomości [...], przy ul. [...], zawierającej powierzchni [...] m2, uregulowany był jawnym wpisem na imię T. K. i M. W. w częściach równych niepodzielnie na mocy aktu z dnia [...] lipca 1925 r., za [...], zeznanego w księdze hipotecznej nieruchomości "[...]", z wniosku z dnia [...] października 1937 r. za [...] tej księgi i aktu z dnia [...] września 1941 r., za [...] tej księgi. Przy czym, dnia [...] stycznia 1949 r. za [...], do Wydziału Hipotecznego wpłynął wniosek o przepisanie tytułu własności niepodzielnej połowy nieruchomości [...] z M. W. na imię L. i M. małżonków O. w równych między nimi częściach w jednej połowie oraz S. i S. małżonków S., w równych między nimi częściach w drugiej połowie - wszystkich niepodzielnie na mocy aktu z dnia [...] stycznia 1949 r. Aktem notarialnym z dnia [...] marca 1946 r. Repertorium [...] A. K., ogół praw odziedziczonych po ojcu T. K. odnośnie do niepodzielnej połowy nieruchomości [...] [...], zawierającej ogólnej powierzchni [...] m2, odstąpił na wyłączną własność J. i M. małżonkom J., w równych między nimi częściach niepodzielnie. Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1951 r. L. i M. małżonkowie O. oraz S. i S. małżonkowie S., mocą niniejszego aktu wszystkie swoje prawa do niepodzielnej połowy nieruchomości hipotecznej nr [...] przelali na rzecz W. G. Na mocy aktu notarialnego Repertorium Nr [...] z dnia [...] maja 1953 r. W. G. wszystkie swoje prawa do potowy przedmiotowej nieruchomości sprzedał na rzecz M. T. z domu G. Skarżący J. J. wywodzi swój przymiot strony z następstwa prawnego po J. i M. J., którzy aktem notarialnym z dnia [...] marca 1946 r. Repertorium Nr [...] kupili od A. K., ogół praw odziedziczonych po ojcu T. K. odnośnie niepodzielnej połowy nieruchomości [...] [...]. J. i M. J. nie złożyli jednak wniosku w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Wniosek taki złożyli L. i M. O. oraz S. i S. S., którzy pismem z dnia [...] września 1949 r. wnieśli o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...] i [...], a którzy wywodzili swoje prawo do złożenia wniosku dekretowego z aktu z dnia [...] stycznia 1949 r., którym nabyli przedmiotową nieruchomość wraz z prawami i obowiązkami wypływającymi z dekretu z dnia 26 października 1945 r. -w równych między nimi częściach w drugiej połowie. Mając powyższe na uwadze oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2034/20, w którym Sąd wskazał, że przepisy dekretu [...] nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie, organ uznał, że skarżący nie jest stroną niniejszego postępowania. W związku z powyższym oraz treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 1939/20, (w którym Sąd wskazał, iż "...w myśl art. 154 § 1 P.p.s.a. skargę na niewykonanie wyroku złożyć może tylko strona, a posiadanie przez wszystkich skarżących takiego przymiotu winno być wykazane i odzwierciedlone w treści uzasadnienia wydanego wyroku. Uzasadnienie, tak w zakresie stanu faktycznego, jak i podstawy prawnej odpowiadać musi temu co było objęte sentencją wyroku") organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności odnieść należy się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę o braku po stronie skarżącego interesu prawnego w tej sprawie. Otóż w ocenie Sądu, przedwczesne jest na tym etapie postępowania rozstrzygnie tej kwestii. W tej sprawie przedmiotem oceny sądu administracyjnego jest jedynie bezczynność organu w wykonaniu wyroku sądu administracyjnego, natomiast merytoryczna ocena tego aspektu sprawy należy do organu administracji publicznej, który wyda w tej sprawie orzeczenie. Skarga J. J., w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19 jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 P.p.s.a.). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 154 § 7 P.p.s.a.). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19, w pkt 1, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 orzeczenia). W pkt 3 przyznał od Prezydenta na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] złotych. Bezsporne jest, że akta sprawy, wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] lutego 2020 r. Tym samym termin w jakim sprawa winna być załatwiona upłynął [...] maja 2020 r. W tym czasie jednak, ani do dnia wyrokowania, sprawy ustanowienia w trybie art. 7 dekretu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], Prezydent [...] nie załatwił. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 K.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu, wynoszącego na dzień orzekania 2,5 roku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wskazać także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 P.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność, ze względu na bardzo duże przekroczenie terminu do wykonania wyroku, która nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi okoliczność, że organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta i mimo ukarania go już uprzednio grzywną za niewykonanie wyroku – nadal nie zakończył sprawy. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Sposób działania organu w tej sprawie niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżącego J. J. sumy pieniężnej w kwocie [...] zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za wieloletnie już oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej wnioskiem z 1949 r. Przepis ten ma także za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu, co w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bez wątpienia miało miejsce. Zdaniem Sądu, przyznana kwota powinna także ostatecznie skłonić organ do rozpatrzenia złożonego wniosku oraz wydania w tej sprawie rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.